Những hiện vật kể chuyện mùa Thu cách mạng

Cách mạng tháng Tám năm 1945 là mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Trong những ngày Tổng khởi nghĩa, cùng với khí thế sục sôi của quần chúng, nhiều vật dụng vốn gắn bó với cuộc sống thường ngày của đồng bào các dân tộc Thái Nguyên đã trở thành một phần của cuộc đấu tranh giành chính quyền.

Lễ mittinh thành lập chính quyền cách mạng tỉnh Thái Nguyên, ngày 20-8-1945. Ảnh tư liệu

Dư địa chí Thái Nguyên (2009, tr.255) ghi lại rằng: Đêm 18 và sáng 19-8-1945, các đội tự vệ cùng đông đảo đồng bào các địa phương mang theo gậy gộc, giáo mác, câu liêm, cờ và băng rôn, khẩu hiệu tiến về tỉnh lỵ Thái Nguyên tham gia Tổng khởi nghĩa. Đó đều là những vật dụng quen thuộc của người dân miền núi. Trong thời khắc lịch sử, chúng mang thêm một ý nghĩa khác, trở thành biểu tượng của sức mạnh quần chúng trong mùa Thu cách mạng.

Sau hơn 8 thập kỷ kể từ mùa Thu ấy, bước vào không gian trưng bày của bảo tàng lịch sử Quốc gia, gặp một cây giáo đã ngả màu, một chiếc gùi tre cũ hay con dao quắm đã sẫm màu thời gian, người xem có cảm giác như đang đứng trước những nhân chứng lặng lẽ. Mỗi hiện vật đều mang theo câu chuyện của một thời, nhắc nhớ về những con người bình dị đã góp sức cho cách mạng bằng chính những gì gần gũi nhất với cuộc sống của mình.

"Điều khiến nhiều người xúc động không phải vì những hiện vật ấy quý hiếm, mà bởi chúng đều rất đỗi quen thuộc. Một chiếc gùi, cây giáo hay con dao quắm hôm nay vẫn còn hiện diện trong đời sống của đồng bào. Chính điều đó khiến lịch sử trở nên gần gũi hơn, để mỗi người khi nhìn vào hiện vật đều có thể hình dung về một thời cha ông đã đứng lên giành độc lập bằng tất cả những gì mình có", ông Nông Quốc Tuấn, Nguyên Trưởng phòng Trưng bày, Bảo tàng Lịch sử quốc gia chia sẻ.

Đến  nay, nhiều hiện vật của mùa thu Tháng Tám đã được lưu giữ trong bảo tàng, nhưng cũng có những vật dụng vẫn theo người dân lên nương, lên núi mỗi ngày. Chiếc gùi vẫn trĩu trên lưng người đi rừng, con dao quắm vẫn mở lối qua những bụi cây, chiếc câu liêm vẫn gắn với mỗi mùa vụ.

Hình dáng gần như không đổi qua năm tháng, chỉ có ý nghĩa được bồi đắp thêm bởi ký ức của lịch sử. Mỗi lần bắt gặp những vật dụng bình dị ấy, người ta lại nhớ rằng, đã có một thời chúng cùng những người dân bình dị bước vào lịch sử, góp phần viết nên mùa Thu tháng Tám năm 1945 - mùa Thu giành lại độc lập, tự do cho dân tộc.

Lê Nhung