Nhóm dầu khí hút tiền, câu chuyện cơ cấu vốn Nhà nước nóng lên

Phiên giao dịch ngày 18/8 chứng kiến sự nổi bật của nhóm cổ phiếu dầu khí, khi dòng tiền đồng loạt tìm đến những mã vốn hóa lớn như PLX (Petrolimex), GAS (PV GAS) và Lọc hoá dầu Bình Sơn (BSR).

Cổ phiếu PLX tăng trần sau tin bán toàn bộ cổ phiếu quỹ.

Kết phiên, PLX tăng hết biên độ 6,9%, trong khi GAS tăng hơn 5% và BSR tăng gần 5%. Đáng chú ý, cả ba mã đều lọt vào nhóm có giá trị giao dịch lớn nhất thị trường, và đều là những trụ cột đóng góp điểm cho chỉ số chung, cho thấy dòng tiền không chỉ tìm đến nhóm dầu khí trên diện rộng mà tập trung mạnh vào chính những cổ phiếu vốn Nhà nước đang được nhắc tới trong câu chuyện cơ cấu sở hữu.

Diễn biến này càng đáng chú ý khi PLX vừa công bố kế hoạch bán toàn bộ gần 23,3 triệu cổ phiếu quỹ, trong khi Petrovietnam được cho là đang lên phương án bán 2-5% vốn tại GAS và BSR. Như vậy, ba cổ phiếu cùng xuất hiện trong tâm điểm giao dịch của thị trường chính là những cái tên đang gắn với câu chuyện thay đổi cơ cấu sở hữu.

Cụ thể, Petrolimex đã đăng ký bán toàn bộ số cổ phiếu quỹ đang nắm giữ, tương đương gần 23,3 triệu đơn vị. Giao dịch dự kiến thực hiện từ ngày 26/8 đến 25/9 bằng phương thức khớp lệnh trên HoSE. Mục tiêu được doanh nghiệp nêu ra là đáp ứng điều kiện đối với công ty đại chúng, đồng thời tăng cường năng lực tài chính và cân đối nguồn vốn dài hạn.

Trong khi đó, Petrovietnam đang có kế hoạch bán 2-5% vốn tại GAS và BSR. Đây không đơn thuần là câu chuyện thoái vốn để thu hồi vốn Nhà nước, mà còn liên quan đến yêu cầu tăng tỷ lệ cổ phiếu lưu hành bên ngoài tại hai doanh nghiệp.

Hiện, Petrovietnam sở hữu khoảng 95,8% vốn GAS và 92,1% vốn BSR. Với tỷ lệ sở hữu đặc biệt cao như vậy, lượng cổ phiếu thực sự nằm trong tay các nhà đầu tư bên ngoài còn hạn chế. Việc giảm một phần tỷ lệ sở hữu, nếu được triển khai, sẽ đồng nghĩa với việc bổ sung thêm lượng cổ phiếu có thể giao dịch trên thị trường, qua đó có khả năng cải thiện thanh khoản và mở rộng cơ cấu cổ đông.

Đáng chú ý, GAS và BSR đều là những doanh nghiệp có vốn hóa lớn. GAS hiện có vốn hóa gần 201.000 tỷ đồng, còn BSR là hơn 135.000 tỷ đồng. Trong khi đó, Petrolimex cũng là doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu Nhà nước khoảng 75,9%. Đây đều là những doanh nghiệp có khả năng tạo ảnh hưởng đáng kể đến thị trường nếu tỷ lệ cổ phiếu lưu hành thay đổi.

Sự bứt phá này cho thấy tín hiệu đáng chú ý: thị trường đang đổ tiền vào đúng những doanh nghiệp có khả năng trở thành tâm điểm của quá trình cơ cấu lại vốn Nhà nước. Đây có thể được xem như một tín hiệu sớm về mức độ quan tâm của dòng tiền đối với nhóm doanh nghiệp có vốn Nhà nước cao.

Câu hỏi được đặt ra trong bối cảnh này là: liệu một chu kỳ cơ cấu lại vốn Nhà nước có thực sự tạo ra một “làn sóng hàng hóa” mới cho thị trường chứng khoán, và nhà đầu tư sẽ được hưởng lợi hay phải đối mặt với áp lực cung khi những cổ phiếu lớn lần lượt được đưa ra thị trường?

Báo cáo của Mirae Asset về nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước cho thấy nhóm này tập trung ở những mắt xích chiến lược như năng lượng, điện, ngân hàng, công nghệ, bất động sản khu công nghiệp, hàng không và logistics. Tuy nhiên, tổ chức này cũng lưu ý tăng trưởng của các doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào chính sách mà còn phải xét đến hiệu quả sinh lời, chất lượng dòng tiền, năng lực triển khai dự án và mặt bằng định giá.

Đây cũng chính là yếu tố quyết định việc “sóng thoái vốn” có chuyển thành “sóng cổ phiếu” hay không.

Với BSR, câu chuyện cơ bản hiện khá đáng chú ý. Doanh nghiệp đặt mục tiêu năm 2026 đạt doanh thu hợp nhất khoảng 154.140 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 2.162 tỷ đồng, đồng thời đang đẩy nhanh dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy Lọc dầu Dung Quất.

GAS cũng đang đứng trước chu kỳ đầu tư mới khi LNG ngày càng trở thành một phần quan trọng trong bài toán năng lượng của Việt Nam. PV GAS đang mở rộng công suất kho LNG Thị Vải và chuẩn bị cho các hợp đồng LNG dài hạn mới, trong bối cảnh nhu cầu điện và nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng.

Như vậy, nếu những doanh nghiệp này vừa cải thiện cơ cấu cổ đông, vừa bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, hiệu ứng đối với thị trường có thể lớn hơn một thương vụ thoái vốn đơn thuần.

Nhìn rộng hơn, Quyết định 40/2026/QĐ-TTg ban hành ngày 05/08/2026 quy định các tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước để thực hiện cơ cấu lại, định hình tỷ lệ sở hữu nhà nước và thúc đẩy tiến độ thoái vốn giai đoạn 2026–2030 đang tạo ra một “bản đồ” mới về sở hữu Nhà nước tại các doanh nghiệp niêm yết. Một số doanh nghiệp có thể phải giảm tỷ lệ Nhà nước nắm giữ, trong khi một số khác có thể được tăng vốn hoặc điều chỉnh tỷ lệ sở hữu để phù hợp với vai trò chiến lược.

Điều đó có nghĩa thị trường có thể chứng kiến một chu kỳ tái cấu trúc kéo dài nhiều năm, thay vì chỉ một vài thương vụ riêng lẻ.

Nói cách khác, đợt cơ cấu lại vốn này có thể vừa tạo thêm “hàng hóa” cho thị trường, vừa kiểm tra sức hấp thụ của dòng tiền.

Châu Anh