Nhiều nước muốn mua gạo thơm Việt Nam nhưng doanh nghiệp chưa xuất được

Ngày 23-1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức họp báo tại TPHCM, công bố kết quả thực hiện nhiệm vụ năm 2025 và định hướng trọng tâm năm 2026.

Theo báo cáo, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025 đạt 70,09 tỉ USD, tăng 12% so với năm 2024. Nhiều mặt hàng ghi nhận tăng trưởng tốt như cà phê, rau quả, hạt điều, mì và sản phẩm từ mì, sản phẩm chăn nuôi, thủy sản và gỗ. Ngược lại, một số mặt hàng giảm giá trị xuất khẩu gồm cao su, chè, gạo và hồ tiêu.

Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam, chiếm 45,2% tổng kim ngạch; tiếp theo là châu Mỹ 22,8% và châu Âu 13,2%.

Trong năm qua, xuất khẩu sang châu Á tăng 5,8%, châu Mỹ tăng 7,2%, châu Âu tăng mạnh 34,2%, châu Phi tăng 68,1% và châu Đại Dương tăng 9%.

Xét theo thị trường cụ thể, Trung Quốc dẫn đầu với thị phần 22,3%, Mỹ chiếm 20,6% (tăng 5,4%) và Nhật Bản 7,1% (tăng 20,5%).

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, phát biểu tại buổi họp báo

Tại buổi họp báo, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), cho rằng xuất khẩu gạo hiện phụ thuộc lớn vào thị trường Philippines. Khi thị trường này tạm ngưng nhập khẩu hoặc áp dụng chính sách nhập theo hạn ngạch từng tháng, doanh nghiệp trong nước gặp nhiều khó khăn và chịu áp lực về giá.

Trong khi đó, nhiều thị trường khác có nhu cầu cao đối với gạo thơm Việt Nam nhưng doanh nghiệp chưa tiếp cận được. Ông Nam kiến nghị Nhà nước tăng cường xúc tiến thương mại và đàm phán mở cửa thị trường, qua đó nâng tỉ trọng gạo thơm lên khoảng 50% tổng xuất khẩu gạo trong năm 2026.

Bên cạnh vấn đề thị trường, các hiệp hội ngành hàng cũng phản ánh tình trạng doanh nghiệp và nông dân thiếu vốn sản xuất nhưng khó tiếp cận tín dụng ngân hàng.

Các đơn vị đề xuất đưa ngân hàng tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất nông nghiệp, đồng thời cần có cơ chế cụ thể để dòng vốn tín dụng đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu.

Quang cảnh buổi họp báo

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết ngành đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73–74 tỉ USD trong năm 2026. Để tạo bứt phá về giá trị, Bộ sẽ triển khai các giải pháp theo chuỗi từ vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản xuất, chế biến, logistics đến thị trường. Trọng tâm là chuẩn hóa vùng nguyên liệu theo đơn hàng, mở rộng mã số vùng trồng, tăng cường quản lý chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh đó, Bộ sẽ đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm, ưu tiên đầu tư công nghệ bảo quản, đóng gói, phát triển sản phẩm tinh chế; đồng thời giảm chi phí logistics thông qua phát triển kho lạnh, chuỗi lạnh và trung tâm logistics vùng. Song song đó là nâng cao năng lực tiếp cận thị trường, xây dựng thương hiệu quốc gia, thúc đẩy chuyển đổi xanh và tăng cường năng lực tài chính, quản trị cho doanh nghiệp.

Tin-ảnh: Nguyễn Hải