Nhật ký sinh tồn 346 ngày dưới lòng đất của lính Ukraine

Serhii Krynitskyi đã trả lời phỏng vấn của Reuters sau khi trở về đơn vị của mình sau 346 ngày làm nhiệm vụ ở tiền tuyến. Ảnh: Reuters.

Một năm mắc kẹt trong chiến hào

Khi người đồng đội cuối cùng gục xuống vì mất máu ngay trước mắt, Serhii Krynitskyi hiểu rằng mình chỉ còn lại một mình.

Người lính Ukraine lặng lẽ giơ điện thoại ghi lại thi thể người đã cùng mình trải qua gần một năm sống dưới lòng đất. Một chân của người đồng đội vẫn lộ ra ngoài, đẫm máu sau khi động mạch bị mảnh bom từ máy bay không người lái (UAV) cắt đứt.

"Buổi sáng còn cười nói với nhau, đến tối đã là cánh cổng thiên đường mở ra", Krynitskyi nói trong đoạn video với gương mặt phủ đầy bụi đất và sự mệt mỏi.

Đó là ngày thứ 326 trong quãng thời gian gần một năm anh mắc kẹt tại tiền tuyến.

Câu chuyện của Krynitskyi phản ánh một thực tế hoàn toàn mới trên chiến trường Ukraine: sự bùng nổ của UAV đã thay đổi tận gốc cách con người tiến hành chiến tranh.

Nếu trước đây các bên có thể tập trung xe tăng, pháo binh và hàng trăm binh sĩ để mở các đợt tấn công quy mô lớn, thì giờ đây mọi mục tiêu lộ diện đều có nguy cơ bị UAV cảm tử hoặc UAV trinh sát phát hiện và tiêu diệt chỉ sau vài phút.

Để thích nghi, cả quân đội Ukraine lẫn Nga đều buộc phải chia lực lượng thành những tổ chiến đấu cực nhỏ, đôi khi chỉ gồm hai hoặc ba người, ẩn mình trong các hầm cá nhân được đào sâu dưới lòng đất, phân tán trên khu vực chiến sự rộng hàng chục km.

Giới quân sự gọi khu vực này là "vùng chết" (kill zone) - nơi bầu trời luôn dày đặc UAV và mọi hoạt động di chuyển đều có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Những tổ chiến đấu nhỏ này tìm cách len lỏi qua các khoảng trống trong tuyến phòng thủ đối phương, đồng thời cố gắng tránh bị UAV phát hiện. Việc thay quân gần như trở thành nhiệm vụ cực kỳ nguy hiểm, khiến nhiều binh sĩ phải bám trụ hàng tháng, thậm chí gần cả năm trong cùng một chiến hào.

Serhii Krynitskyi là một trong số đó.

Một binh sĩ thuộc lữ đoàn của Krynitskyi đang đóng quân gần tiền tuyến, cầm theo một quả đạn pháo để bắn vào lực lượng địch. Ảnh: Reuters.

Theo đơn vị của anh, Lữ đoàn Cơ giới số 24 của Ukraine, Krynitskyi được triển khai tới khu vực gần thành phố Chasiv Yar ở tỉnh Donetsk từ ngày 20/4/2025 đến ngày 31/3/2026.

Trong tổng cộng 346 ngày làm nhiệm vụ, gần như toàn bộ thời gian anh sống dưới một hầm trú ẩn chỉ rộng khoảng 3 x 4 m, được đào sâu dưới mặt đất.

Để lưu lại những gì mình trải qua, từ tháng 8/2025, Krynitskyi bắt đầu quay nhật ký bằng chiếc điện thoại cá nhân. Nguồn điện chủ yếu đến từ các viên pin thu hồi trên những chiếc UAV Nga bị bắn hạ gần trận địa.

Reuters đã tiếp cận 22 đoạn video do đơn vị của Krynitskyi cung cấp, đồng thời phỏng vấn trực tiếp người lính sau khi anh rời tiền tuyến để tái hiện gần một năm sinh tồn trong chiến hào.

Qua những đoạn ghi hình đầy tiếng chửi thề, sự tuyệt vọng xen lẫn hài hước đen tối, cuộc sống của một người lính hiện lên như chuỗi ngày chống chọi liên tục giữa cái chết, sự cô lập và áp lực tâm lý khủng khiếp.

Cứ vài ngày, từng nhóm lính Nga gồm hai hoặc ba người lại áp sát vị trí của họ. Có thời điểm khoảng cách chỉ còn chưa đầy 20 m trước khi Krynitskyi và đồng đội buộc phải nổ súng.

Trong suốt thời gian bám trụ, anh nói mình đã bắn hạ 23 binh sĩ Nga ở cự ly gần. Một trong những ký ức ám ảnh nhất là lần anh đối mặt với một binh sĩ Nga bị thương do trúng lựu đạn. Người này giả vờ đầu hàng rồi bất ngờ chĩa súng vào Krynitskyi.

"Tôi phản ứng vừa kịp. Sau đó hắn không còn chĩa súng vào tôi nữa", anh kể.

Lữ đoàn Cơ giới số 24 xác nhận Krynitskyi đã báo cáo tiêu diệt 23 đối phương trong thời gian chiến đấu, dù Reuters cho biết họ không thể xác minh độc lập toàn bộ diễn biến của các trận đánh.

Krynitskyi, người bị gọi nhập ngũ, cho xem bức ảnh chụp cùng đồng đội trước khi anh lên đường làm nhiệm vụ dài ngày. Ảnh: Reuters.

Thu nhặt súng, thuốc lá để tồn tại

Ít ai nghĩ rằng trước khi trở thành người lính nơi tiền tuyến, Serhii Krynitskyi chưa từng có sự nghiệp quân ngũ.

Anh từng làm đủ nghề để mưu sinh, từ nông nghiệp đến xây dựng. Một tai nạn lao động khiến anh hôn mê suốt một tháng, sau đó sức khỏe không còn như trước. Khi hồi phục, Krynitskyi trở về quê và mở một trang trại nuôi thỏ nhỏ để kiếm sống.

Cuối năm 2024, cuộc sống bình lặng ấy chấm dứt khi anh được gọi nhập ngũ.

Các cán bộ tuyển quân đưa Krynitskyi từ ngôi làng Bilohirya ở miền Tây Ukraine tới thành phố Rivne để huấn luyện cấp tốc trước khi điều động tới Lữ đoàn Cơ giới số 24 - đơn vị đang chiến đấu tại một trong những mặt trận ác liệt nhất ở vùng Donetsk.

Tháng 4/2025, anh cùng hai đồng đội đào một hầm trú ẩn gần thành phố Chasiv Yar. Ban đầu, đó chỉ là một hố đất đủ để ba người chui xuống tránh pháo kích.

Nhưng khi các đợt tấn công bằng UAV và bom lượn ngày càng dày đặc, họ buộc phải đào sâu hơn, gia cố thêm nhiều lớp để tăng cơ hội sống sót.

"Càng đào sâu thì càng có hy vọng sống", Krynitskyi nhớ lại.

Anh từng đùa rằng không biết nên gọi nơi ấy là hầm trú ẩn hay... ngôi mộ được đào sẵn. Nỗi ám ảnh lớn nhất là những chiếc UAV luôn lơ lửng trên đầu. Mỗi lần hầm bị đánh trúng, cả nhóm lại phải xúc đất, đào lại từ đầu rồi gia cố thêm. Trong một đợt không kích đầu tiên, một người đồng đội đã thiệt mạng, còn Krynitskyi bị chấn động não và mất thính lực tạm thời.

Theo đề nghị của đơn vị, Reuters không công bố danh tính hai quân nhân đã tử trận trong thời gian Krynitskyi làm nhiệm vụ.

Không chỉ đối mặt với bom đạn, những người lính còn phải chống chọi với giá rét.

Gió lạnh liên tục lùa qua các khe hở khiến họ phải dùng mọi vật liệu có thể để bịt kín hầm. Ca gác cũng không được kéo dài quá hai giờ vì cái lạnh dưới lòng đất có thể khiến cơ thể nhanh chóng kiệt sức.

Krynitskyi, bên phải, đã trải qua một cuộc hành quân gian khổ từ vị trí của mình trước khi hội ngộ với các đồng đội ở Kramatorsk. Ảnh: Reuters.

Việc tiếp tế cũng trở thành một canh bạc.

Có thời điểm ba hoặc bốn ngày liên tiếp, UAV tiếp tế của Ukraine không thể vượt qua hỏa lực đối phương để đưa lương thực đến. Muốn tồn tại, Krynitskyi buộc phải tìm kiếm thực phẩm và vật dụng từ thi thể những binh sĩ Nga nằm rải rác quanh trận địa. Đó cũng là nguồn cung cấp thuốc lá, pin, quần áo và nhiều vật dụng sinh hoạt khác.

Trong một đoạn video quay vào tháng 2/2026, anh mở từng bao thuốc lá nhặt được từ lính Nga rồi xếp ngay ngắn trước ống kính. Krynitskyi vừa cười vừa nói mình đã trở nên ám ảnh với việc sưu tập thuốc lá chẳng khác nào một người chơi tem.

"Cứ như mấy ông mê sưu tầm ấy", anh nói.

Vài ngày sau, anh tiếp tục quay một đoạn video khác để khoe "bộ sưu tập" mới. Lần này là 13 khẩu súng trường thu được sau các trận đánh, phủ đầy bùn đất nhưng vẫn còn sử dụng được.

"Đây là kho vũ khí nhỏ của tôi", người lính nói với vẻ tự hào hiếm hoi giữa khung cảnh chiến tranh khốc liệt.

Trong căn hầm chỉ rộng hơn chục mét vuông, những khẩu súng, bao thuốc lá và vài viên pin từ UAV bị bắn rơi trở thành tài sản quý giá, đồng thời phản ánh một thực tế khắc nghiệt của chiến tranh hiện đại: để sống sót, người lính phải tận dụng mọi thứ còn sót lại trên chiến trường.

Krynitskyi (bên trái) dành thời gian với đồng đội trong ngày đầu tiên trở lại làm việc sau khi hồi phục khỏi tai nạn. Người đàn ông 42 tuổi này vẫn mang những vết sẹo tinh thần từ trải nghiệm của mình. Ảnh: Reuters.

Nỗ lực tuyệt vọng cứu người đồng đội

Chiến hào của Serhii Krynitskyi nằm đúng trên một trong những khu vực ác liệt nhất của "vùng chết". Ngày 11/3, anh nghe thấy một tiếng nổ lớn ngay bên ngoài.

Krynitskyi lập tức lao khỏi hầm và phát hiện người đồng đội duy nhất còn lại đang nằm bất động trên mặt đất. Một chiếc UAV đối phương vừa thả đạn xuống vị trí của họ, mảnh đạn cắt trúng chân khiến động mạch bị đứt.

Anh kéo bạn mình trở lại chiến hào rồi vội vàng dùng dao rạch ống quần dày để tìm vết thương. Chiếc garô được siết ngay sau đó. Nhưng tất cả đã quá muộn. Người đồng đội mất máu quá nhiều và qua đời ngay trong vòng tay Krynitskyi.

Trong đoạn video được quay sau đó, anh hướng máy quay về thi thể người bạn chiến đấu đã cùng mình trải qua gần một năm sống dưới lòng đất. "Buổi sáng còn cười nói với nhau... đến tối đã là cánh cổng thiên đường mở ra," anh nói.

Sau khi báo cáo về sở chỉ huy qua bộ đàm, Krynitskyi nhận lệnh rút khỏi vị trí vì quân Nga đã áp sát.

Đêm hôm đó, anh bò khỏi chiến hào lần cuối cùng, bỏ lại phía sau thi thể người đồng đội - người đã cùng mình chia sẻ từng bữa ăn ít ỏi, từng ca gác giữa đêm, từng câu chuyện để xua đi nỗi sợ suốt gần một năm.

Krynitskyi tiếp tục trú ẩn cùng một nhóm lính Ukraine khác thêm gần ba tuần trước khi thực hiện cuộc hành quân dài khoảng 25 km để trở về khu vực an toàn.

Đó là chặng đường đặc biệt gian nan khi cơ thể anh đã suy kiệt sau hàng trăm ngày gần như không nhìn thấy ánh mặt trời.

Một người đàn ông đi ngang qua một tòa nhà bị hư hại ở thành phố Kramatorsk thuộc vùng Donetsk, miền Đông Ukraine. Ảnh: Reuters.

Tháng 5/2026, Tổng thống Volodymyr Zelensky trao tặng Krynitskyi danh hiệu Anh hùng Ukraine - phần thưởng quân sự cao quý nhất của nước này - nhằm ghi nhận lòng dũng cảm và những đóng góp của anh trên chiến trường.

Tuy nhiên, với Krynitskyi, phần thưởng ấy không thể xóa đi những ký ức đã hằn sâu trong tâm trí.

Andriy Derun, một quản lý của tổ chức từ thiện quân sự Come Back Alive - đơn vị thường xuyên hỗ trợ binh sĩ Ukraine ngoài mặt trận - cho rằng quân đội nước này còn rất nhiều người giống Krynitskyi.

"Họ đã trải qua những điều mà người bình thường khó có thể tưởng tượng nổi. Những trải nghiệm ấy có thể hủy hoại hoàn toàn một con người," anh nói.

Trở về Kramatorsk sau gần một năm dưới chiến hào, Krynitskyi thừa nhận điều khó vượt qua nhất không phải những vết thương trên cơ thể mà là những tổn thương tâm lý.

"Rất nhiều người đã phát điên sau thời gian dài ở tiền tuyến," anh nói.

Gần hai tháng sau khi rời chiến trường, đôi bàn tay anh vẫn run lên mỗi khi nhắc đến những ngày tháng ấy. Có lúc đang kể chuyện, anh phải dừng lại để kìm nước mắt.

Sau khi hồi phục, Krynitskyi bắt đầu đến các trường học gần quê nhà để kể cho học sinh nghe về cuộc chiến và những gì mình đã trải qua.

Chính tại những buổi gặp gỡ ấy, anh mới dần cảm thấy sự hy sinh của mình có ý nghĩa.

"Tôi nhận ra rằng tất cả không phải là vô ích," anh nói. "Những đứa trẻ ấy vẫn có thể đến trường, vẫn được ngắm bầu trời trong xanh. Và đó chính là lý do tôi đã chiến đấu để bảo vệ mảnh đất này."

Theo Reuters

Huyền Chi