Nhận diện vũ khí: Chiến hạm IRIS Dena của Iran bị đánh chìm như thế nào?

Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth xác nhận một tàu ngầm của Hải quân Mỹ đã phóng ngư lôi đánh trúng IRIS Dena khi con tàu đang hoạt động ở vùng biển quốc tế Ấn Độ Dương, ngay ngoài khơi bờ biển phía nam Sri Lanka.

Theo nhiều nguồn tin, IRIS Dena vừa tham dự Lễ duyệt binh hạm đội quốc tế 2026 (IFR 2026) và cuộc tập trận hải quân MILAN ở vịnh Bengal do Ấn Độ tổ chức trước đó vài ngày và đang trên đường trở về khi bị tấn công.

Cuộc tấn công này được xem là một trong những sự kiện hiếm hoi trong nhiều thập kỷ qua khi một tàu ngầm của Hải quân Mỹ khai hỏa ngư lôi, đánh chìm một chiến hạm trong điều kiện tác chiến thực tế. Dưới góc độ kỹ thuật quân sự, đây là cuộc đối đầu trực diện giữa một tàu hộ vệ tên lửa đa nhiệm và một trong những loại ngư lôi hạng nặng hiện đại nhất thế giới, Mark-48.

IRIS Dena là tàu hộ vệ tên lửa thuộc lớp Moudge do Iran tự thiết kế và đóng trong nước. Ảnh: Naval News

Năng lực thực sự của IRIS Dena

IRIS Dena là tàu hộ vệ tên lửa thuộc lớp Moudge do Iran tự thiết kế và đóng trong nước, phản ánh nỗ lực phát triển công nghiệp quốc phòng nội địa của Tehran trong bối cảnh bị cấm vận kéo dài. Con tàu được biên chế cho Hải quân Iran với vai trò tác chiến đa nhiệm: Chống hạm, phòng không và chống ngầm và được xem là một trong những chiến hạm hiện đại nhất do Iran chế tạo.

Con tàu có lượng giãn nước khoảng 1.300-1.500 tấn, chiều dài gần 95m và có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 55,6km/giờ nhờ hệ thống 4 động cơ diesel mạnh mẽ. Với phạm vi hoạt động ước tính 5.556 - 7.408km, Dena được thiết kế để hoạt động linh hoạt cả ở vùng ven bờ lẫn xa bờ, bao gồm Vịnh Ba Tư, Ấn Độ Dương và các chuyến hải trình dài ngày.

Về hỏa lực, IRIS Dena được trang bị nhiều loại vũ khí hiện đại, gồm: Hải pháo 76mm Fajr-27, tổ hợp phòng không Fath 40mm (phát triển từ thiết kế Bofors 40mm), pháo 20mm Oerlikon, tên lửa chống hạm Noor/C-802, tên lửa phòng không Sayad-2 và ngư lôi chống ngầm 324mm. Các bệ phóng tên lửa chống hạm nội địa có tầm bắn hàng trăm km, cho phép tấn công tàu đối phương ngoài tầm nhìn trực tiếp. Hệ thống phòng không tầm trung có khả năng đánh chặn máy bay hoặc tên lửa hành trình, cùng pháo hạm đặt ở mũi tàu để tấn công mục tiêu trên biển và hỗ trợ hỏa lực trong các nhiệm vụ tuần tra.

Để tự vệ ở cự ly gần, tàu được trang bị thêm các pháo phòng thủ tầm gần. Trong nhiệm vụ chống ngầm, IRIS Dena có các ống phóng ngư lôi cỡ nhỏ và hệ thống sonar gắn thân tàu nhằm phát hiện tàu ngầm trong khu vực xung quanh. Sàn đáp trực thăng ở phía đuôi tàu cho phép triển khai trực thăng hải quân, mở rộng khả năng trinh sát và tìm kiếm mục tiêu dưới mặt nước.

Về trang bị điện tử, tàu sử dụng radar 3D Asr có thể theo dõi nhiều mục tiêu cùng lúc với tầm phát hiện lên tới khoảng 300km, cùng các hệ thống tác chiến điện tử và mồi bẫy chống tên lửa.

Tuy vậy, các chuyên gia quân sự cho rằng khả năng chống ngầm của lớp Moudge vẫn còn hạn chế so với tiêu chuẩn của các hải quân lớn. Con tàu thiếu các hệ thống sonar kéo sau hiện đại – loại cảm biến có thể phát hiện tàu ngầm từ khoảng cách rất xa. Điều này khiến các tàu như IRIS Dena gặp bất lợi khi đối mặt với tàu ngầm tấn công hiện đại.

Ngư lôi hạng nặng Mk-48 của Hải quân Mỹ. Ảnh: militaryaerospace.com

Mark-48 – “Sát thủ tàu mặt nước” của Hải quân Mỹ

Vũ khí được cho là đã đánh chìm IRIS Dena là ngư lôi hạng nặng Mk-48 do Hải quân Mỹ sử dụng rộng rãi trên các tàu ngầm tấn công. Đây là loại ngư lôi nặng khoảng 1,6 tấn, được trang bị đầu đạn nổ mạnh gần 300kg.

Mk-48 có thể di chuyển dưới nước với tốc độ hơn 101,86km/giờ và tấn công mục tiêu ở khoảng cách hàng chục km. Hệ thống dẫn đường của ngư lôi kết hợp giữa sonar chủ động và sonar thụ động, cho phép nó tự tìm kiếm mục tiêu, theo dõi chuyển động của tàu đối phương và điều chỉnh đường đi trong suốt quá trình tấn công.

Điểm đáng sợ nhất của Mk-48 nằm ở cách nó phá hủy tàu. Thay vì chỉ va chạm trực tiếp, ngư lôi thường kích nổ ở phía dưới thân tàu. Vụ nổ tạo ra một bong bóng khí khổng lồ dưới đáy tàu; khi bong bóng này xẹp xuống, lực chênh lệch áp suất cực lớn có thể bẻ gãy cấu trúc thân tàu. Phương thức tấn công này khiến ngay cả những chiến hạm lớn cũng có thể bị phá hủy chỉ trong vài giây.

Khi được phóng từ tàu ngầm tấn công hiện đại, Mk-48 còn nguy hiểm hơn bởi tàu ngầm có thể tiếp cận mục tiêu một cách bí mật từ khoảng cách xa. Nếu hệ thống cảm biến của tàu nổi không phát hiện sớm, khả năng tránh hoặc đánh chặn ngư lôi gần như bằng không.

Sự kiện tàu chiến IRIS Dena bị đánh chìm cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai môi trường tác chiến. Trong khi tàu được thiết kế chủ yếu để đối phó với tàu nổi và mục tiêu trên không, tàu ngầm và ngư lôi hạng nặng lại chiếm ưu thế tuyệt đối trong chiến tranh dưới mặt nước. IRIS Dena đại diện cho nỗ lực phát triển hải quân xa bờ của Iran, nhưng khi đối mặt với hệ thống vũ khí dưới nước tiên tiến như Mk-48, khoảng cách về công nghệ và cảm biến đã trở thành yếu tố quyết định.

Trong chiến tranh hải quân hiện đại, ưu thế dưới mặt nước – nơi tàu ngầm và ngư lôi hoạt động – vẫn được coi là một trong những yếu tố có khả năng thay đổi cục diện chỉ trong vài phút.

Lầu Năm Góc công bố đoạn video ghi lại khoảnh khắc một tàu ngầm của Mỹ phóng ngư lôi đánh chìm tàu chiến Iris Dena của Iran trên Ấn Độ Dương. Nguồn: Bộ Chiến tranh Mỹ

×

Ẩn đến lần truy cập tiếp theo

Vô hiệu hóa toàn cục

×

Ẩn đến lần truy cập tiếp theo

Vô hiệu hóa toàn cục

×

Ẩn đến lần truy cập tiếp theo

Vô hiệu hóa toàn cục

×

Ẩn đến lần truy cập tiếp theo

Vô hiệu hóa toàn cục

×

Ẩn đến lần truy cập tiếp theo

Vô hiệu hóa toàn cục