Người làm báo trên hành trình lan tỏa giá trị HTX

Hơn 10 năm theo dõi lĩnh vực kinh tế tập thể (KTTT) tại Hải Phòng, tôi nhận ra HTX là một đề tài rất đặc biệt. Ở đó không có nhiều sự kiện giật gân hay những câu chuyện hào nhoáng. Thay vào đó là những con người bình dị, những cánh đồng, ao nuôi, khu sản xuất và những sản phẩm được tạo ra từ mồ hôi, công sức của người lao động.

Chính những điều tưởng chừng bình thường ấy đã làm nên những bài báo chân thực, giàu cảm xúc và mang hơi thở cuộc sống. Nó giúp tôi hiểu sâu sắc hơn trách nhiệm của người làm báo trong việc phát hiện, ghi nhận và lan tỏa những mô hình hay, cách làm hiệu quả đến với xã hội.

Lan tỏa những cách làm hay

Mỗi bài viết về HTX không chỉ phản ánh một mô hình sản xuất. Đó còn là lát cắt sinh động của quá trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và nâng cao đời sống người dân…

Trong thời đại bùng nổ thông tin, người làm báo có rất nhiều lựa chọn. Có những sự kiện nóng thu hút sự quan tâm của dư luận. Có những câu chuyện "giật gân", theo trend dễ tạo ra lượng người đọc lớn… Và những HTX ở các làng quê thường không nằm trong tâm điểm chú ý trên. Họ lặng lẽ sản xuất, lặng lẽ tạo việc làm, lặng lẽ góp phần thay đổi diện mạo nông thôn.

Tôi luôn tin rằng, một trong những sứ mệnh quan trọng của báo chí là phát hiện và lan tỏa những giá trị tích cực đang âm thầm hiện hữu trong đời sống. Bởi nếu không có những người làm công việc kể chuyện, nhiều mô hình hiệu quả sẽ chỉ dừng lại trong phạm vi một địa phương. Nếu không có sự lan tỏa, những kinh nghiệm quý sẽ khó đến được với những nơi đang cần học hỏi. Và nếu không có sự kết nối, những nỗ lực bền bỉ của người dân sẽ ít được xã hội biết đến hơn.

Nhiều buổi phỏng vấn của phóng viên thường diễn ra ngay tại cánh đồng.

Với tôi, mỗi bài báo viết về HTX không đơn thuần là một sản phẩm nghề nghiệp. Đó còn là một nhịp cầu. Nhịp cầu kết nối những mô hình hiệu quả với cộng đồng; kết nối chính sách với thực tiễn; kết nối những người đang tìm kiếm hướng đi mới với những mô hình đã thành công.

Đi để nhìn, lắng nghe và thấu hiểu

Không ít lần, hành trình tác nghiệp của tôi bắt đầu từ những báo cáo, những tập tài liệu do các sở, ngành hoặc Liên minh HTX cung cấp. Trên giấy tờ, các HTX hiện lên qua những con số như: bao nhiêu thành viên, bao nhiêu héc-ta sản xuất, doanh thu đạt bao nhiêu tỷ đồng mỗi năm hay có bao nhiêu sản phẩm OCOP…

Nhưng kinh nghiệm nghề nghiệp cho tôi biết rằng, phía sau những con số ấy luôn là những câu chuyện đáng để lắng nghe.

Tôi còn nhớ lần đầu tìm đến HTX Dịch vụ nuôi trồng thủy sản Sông Hóa, nay thuộc xã Vĩnh Am. Trong báo cáo chỉ là vài dòng ngắn gọn về việc tạo việc làm cho lao động địa phương và góp phần giảm nghèo. Nhưng khi trực tiếp đến nơi, tôi mới cảm nhận đầy đủ ý nghĩa của những dòng chữ tưởng như khô khan ấy.

Tại vùng cá giống Hội Am, ông Vũ Văn Độ, khi đó là Giám đốc HTX Dịch vụ nuôi trồng thủy sản Sông Hóa, kể rằng nếu người dân tiếp tục sản xuất manh mún thì nghề nuôi cá giống của địa phương khó có thể cạnh tranh trên thị trường. Chính vì vậy, HTX ra đời để liên kết các hộ nuôi, hỗ trợ kỹ thuật và tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Chỉ sau vài năm hoạt động, HTX đã trở thành điểm tựa của nhiều hộ dân. Những gia đình từng gặp khó khăn dần ổn định cuộc sống, nhiều hộ tự nguyện tham gia HTX để được tiếp cận kỹ thuật mới, giảm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Chứng kiến những đổi thay ấy, tôi hiểu rằng điều làm nên sức sống của một bài báo không nằm ở những con số thống kê, mà ở những gì người làm báo tận mắt chứng kiến và lắng nghe từ cuộc sống.

Nghề báo là nghề của những chuyến đi. Và thường những chuyến đi vất vả nhất lại mang về nhiều tư liệu quý giá nhất.

Phóng viên (bên trái) trong một lần tìm hiểu, viết bài về mô hình trồng dâu nuôi tằm.

Tôi từng có những buổi sáng thức dậy từ khi trời còn tờ mờ để theo chân nông dân ra đồng thu hoạch nông sản kịp giao cho thương lái. Những ngày giữa mùa hè nắng như đổ lửa, đi bộ hàng cây số trên những cánh đồng lúa đang mùa thu hoạch hoặc lội sâu vào những vùng sú vẹt ven biển để ghi lại hành trình thành viên HTX khai thác mật ong nuôi ở rừng ngập mặn…

Tôi từng gặp một thành viên nữ của HTX Kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Liên Khê, nay thuộc phường Lưu Kiếm, Hải Phòng. Chị kể rằng trước đây gia đình thuộc diện khó khăn, thu nhập bấp bênh. Sau khi tham gia HTX, được hỗ trợ kỹ thuật sản xuất và liên kết tiêu thụ sản phẩm, gia đình mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất bỏ hoang sang trồng na bở theo tiêu chuẩn VietGAP và được HTX bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Từ hơn 1.000m² đất canh tác cây na bở, gia đình chị đã có nguồn thu nhập ổn định và cải thiện đời sống rõ rệt. Câu chuyện của chị ngắn gọn nhưng phản ánh cả một hành trình nỗ lực vươn lên.

Những cuộc phỏng vấn của tôi thường diễn ra giữa ruộng rau, trong nhà sơ chế nông sản hoặc trên những chiếc thuyền vừa cập bến. Ở đó, các thành viên HTX vừa trò chuyện với phóng viên vừa làm việc. Đôi bàn tay thoăn thoắt, nụ cười vẫn giòn tan, hồn hậu và có cả giọt mồ hôi lấm tấm trên gương mặt... Chính những khoảnh khắc ấy giúp tôi cảm nhận rõ hơn giá trị của lao động, của sự nỗ lực và tinh thần vượt khó!

Gặp gỡ những con người giàu nghị lực

Điều khiến tôi yêu thích các đề tài về KTTT chính là cơ hội được gặp gỡ những con người giàu nghị lực.

Đó là những giám đốc HTX dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn thử nghiệm những mô hình mới. Đó là những thành viên sẵn sàng thay đổi tập quán sản xuất để tiếp cận quy trình hiện đại. Đó là những người trẻ trở về quê hương khởi nghiệp từ nông nghiệp, lựa chọn con đường khó khăn hơn nhưng bền vững hơn. Mỗi người đều mang theo mình một câu chuyện riêng!

Tôi vẫn nhớ lần đầu gặp chị Cao Thị Hằng, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh - Dịch vụ nông nghiệp Thắng Thủy vào tháng 10/2019. Từ một kế toán của HTX, chị được tín nhiệm bầu giữ cương vị giám đốc khi đơn vị chuyển đổi hoạt động theo Luật HTX năm 2012.

Trong hàng trăm nhân vật tôi từng gặp, chị Hằng không phải người duy nhất khiến tôi ấn tượng. Nhưng chị là một trong những người giúp tôi hiểu sâu sắc rằng thành công của một HTX không bắt đầu từ vốn hay cơ sở vật chất mà bắt đầu từ khát vọng thay đổi, từ ý chí quyết tâm! “Khi một người dám nghĩ khác, dám làm khác và dám kiên trì theo đuổi mục tiêu của mình, họ có thể kéo theo cả cộng đồng cùng phát triển” – chị Hằng từng chia sẻ với tôi.

Chị Hằng (người mặc áo trắng) đang kể cho phóng viên nghe về video của HTX sau 5 ngày đăng đã được lên xu hướng đạt hơn 1 triệu lượt xem.

Bằng sự năng động, ham học hỏi và quyết tâm đổi mới, chị Hằng đã từng bước đưa HTX từ mô hình hoạt động kém hiệu quả trở thành một đơn vị sản xuất, kinh doanh năng động của khối KTTT thành phố Hải Phòng.

Hiện nay, HTX thu mua và tiêu thụ hàng trăm loại nông sản, dược liệu cho người dân, cung cấp cho các cửa hàng tiện ích và bếp ăn tập thể. Trung bình mỗi tháng HTX thu mua cho bà con địa phương khoảng 15 tấn rau màu, nông sản các loại. Mỗi ngày HTX cung cấp cho các bếp ăn tập thể từ 30 – 40 mã sản phẩm các loại gồm rau ăn lá theo mùa, củ, quả tươi… Đồng thời, xây dựng thành công thương hiệu trà hoa cúc OCOP 4 sao của địa phương.

Điều khiến tôi ấn tượng nhất ở chị Hằng là tinh thần học hỏi không ngừng. Từ quản trị HTX, chuyển đổi số đến bán hàng trực tuyến, chị đều chủ động tìm hiểu và áp dụng vào thực tiễn. Để quảng bá sản phẩm, chị tích cực tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, từng bước đưa trà hoa cúc chi và nhiều nông sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.

Mỗi lần rời HTX Thắng Thủy, điều đọng lại trong tôi không chỉ là những trang ghi chép hay những bức ảnh tư liệu. Đó còn là những nụ cười, sự phấn khởi của bà con nông dân khi được HTX tiêu thụ sản phẩm ổn định.

Mỗi ngày tại HTX Thắng Thủy đều tấp nập bà con đến gửi bán rau màu các loại.

Niềm vui lớn nhất của người làm báo là nhìn thấy những tác động tích cực từ tác phẩm của mình. Nhiều HTX sau khi được phản ánh trên báo chí đã được biết đến rộng rãi hơn, sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận thị trường và trở thành địa chỉ để các địa phương khác học tập kinh nghiệm. Báo chí không trực tiếp tạo ra doanh thu cho HTX, nhưng có thể góp phần kết nối những giá trị tốt đẹp với cộng đồng, lan tỏa những mô hình hiệu quả và đưa các chủ trương, chính sách về KTTT của Đảng, Nhà nước, địa phương đến gần hơn với các HTX.

Mỗi năm, khi tháng 6 về, những người làm báo lại có dịp nhìn lại hành trình nghề nghiệp của mình. Với tôi, hành trình ấy được đánh dấu bằng những cung đường đã đi qua, những con người đã gặp gỡ và những câu chuyện được kể lại trên mặt báo.

Mỗi chuyến đi rồi sẽ khép lại. Mỗi bài báo rồi cũng hoàn thành. Nhưng trên khắp những miền quê tôi từng đi qua, những HTX vẫn đang tiếp tục viết nên câu chuyện đổi thay của mình bằng sự đoàn kết, sáng tạo và khát vọng vươn lên. Và tôi biết rằng, ở một nơi nào đó, vẫn còn những câu chuyện đẹp đang chờ người làm báo tìm đến, lắng nghe và kể lại!

Thanh Vân