Người giữ bức ảnh giống tấm hình tìm thấy trong mộ liệt sĩ hơn 50 năm

Trong những chiếc ví da đã mục nát theo thời gian, những bức ảnh tập thể, ảnh chân dung hiện ra như một phép màu. Đó là cả một thời thanh xuân, là gương mặt của những chàng trai, cô gái đã gửi lại tuổi trẻ cho ngày đất nước nở hoa.

Ông Nguyễn Gia Chính (bìa trái) trò chuyện với gia đình liệt sĩ Duẩn về bức ảnh. Ảnh: Phước Tuấn

Lời hồi đáp từ quá khứ

Giữa lúc những bức ảnh được lan truyền trên các hội nhóm tìm kiếm liệt sĩ, tại phường Thống Nhất, tỉnh Phú Thọ, ông Nguyễn Gia Chính (76 tuổi) đã lặng đi khi nhìn thấy một tấm hình. Ông nhận ra đó chính là một phần máu thịt của ký ức mình gần 60 năm qua.

Bức ảnh ông Nguyễn Gia Chính đang giữ có ký ngày, tháng, năm mặt sau. Ảnh: Phước Tuấn

Ông Đặng Chiến Thắng cho biết: Gia đình vô cùng xúc động về thông tin của liệt sĩ Duẩn đã được gia đình tìm kiếm, chờ đợi suốt hơn 50 năm qua. Bức ảnh ông Chính đang giữ cùng kỷ vật và hình ảnh được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 7, thành phố Đồng Nai và Đội K72 (Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai) tìm kiếm đã mở ra cho gia đình khả năng sớm được đón liệt sĩ trở về quê hương...

Tấm ảnh ấy được chụp vào ngày 1-6-1968, tại thành phố Hòa Bình cũ (tỉnh Phú Thọ ngày nay), ngay trước kỳ nghỉ hè lớp 7. Trong ảnh là 6 gương mặt rạng rỡ với bao ước mơ chưa kịp thực hiện. Chỉ vài tháng sau, người bạn Lê Văn Duẩn - chàng trai cao nhất trong ảnh - đã viết đơn tình nguyện lên đường ra trận. Năm 1972, tin dữ ập đến, những người ở lại nhận được thông tin anh đã hy sinh nơi chiến trường miền Nam khốc liệt.

Ông Chính nghẹn ngào nhớ lại: “Ngày đó khó khăn lắm, cả nhóm chụp chung một tấm hình rồi tráng ra làm 6. Bức ảnh dưới lòng đất chính là tấm hình mà Duẩn đã mang theo như một báu vật vào Nam chiến đấu”.

Sự đoàn tụ - đưa liệt sĩ trở về

Không chỉ có ông Chính, một người bạn khác trong ảnh hiện sống ở Khánh Hòa khi thấy bức hình cũng đã lập tức gọi điện cho ông. Hai người bạn già, qua điện thoại, đã khóc như những đứa trẻ. Họ vui mừng khi nhận ra sau hơn nửa thế kỷ đằng đẵng, người bạn thân yêu nhất của thời niên thiếu sắp được trở về của quê hương.

“Hai ngày qua, tôi không thể nào chợp mắt được vì nhớ đến bạn. Sau hơn 50 năm, cuối cùng bạn cũng sắp được về nhà” - ông Chính tâm sự, đôi bàn tay run run khi kể về người bạn đã hy sinh.

Thông tin quý giá ấy được chuyển tới gia đình liệt sĩ Lê Văn Duẩn, chỉ cách nhà ông Chính 6km. Ông Đặng Chiến Thắng - em trai cùng mẹ khác cha với liệt sĩ Lê Văn Duẩn không giấu được những giọt nước mắt khi nhìn lại khuôn mặt anh trai mình trong bức ảnh được tìm thấy dưới lòng đất. Gia đình đã mòn mỏi tìm kiếm anh suốt hơn 50 năm qua, và giờ đây, nhờ những người bạn cũ, manh mối quan trọng nhất đã xuất hiện.

“Gia đình rất vui. Chúng tôi đang khẩn trương làm thủ tục, lấy mẫu ADN với hy vọng sớm đưa anh về nhà” -  ông Thắng chia sẻ.

Bức ảnh tập thể được ông Chính (đứng giữa) giữ hơn 50 năm và tấm hình tìm thấy trong quá trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ ở xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai. Liệt sĩ Duẩn là người cao nhất.

Chiến dịch đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Chiến dịch 500 ngày đêm) đang được thực hiện nhằm hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 - 27-7-2027). Tại điểm cao 74 khu vực xã Minh Đức, thành phố Đồng Nai ngày nay từng là chiến trường ác liệt, Đội K72 đã tìm thấy 26 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều kỷ vật như bút khắc tên, súng, bi đông và nhiều tấm hình tập thể, cá nhân của các liệt sĩ để lại. Mỗi bức ảnh, mỗi di vật tìm thấy không chỉ là bằng chứng về danh tính, mà còn là minh chứng cho một tình bạn, một tình yêu quê hương đất nước không bao giờ phai nhạt.

Nguyệt Hà