Ngứa, nổi mề đay có phải là triệu chứng sớm của bệnh gan?

Theo các chuyên gia, mặc dù ngứa và nổi mề đay không phải là triệu chứng đặc hiệu của bệnh gan, nhưng nếu xuất hiện kèm theo các dấu hiệu bất thường khác như vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, nước tiểu sẫm màu hoặc chán ăn, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá chức năng gan.

1. Vì sao bệnh gan có thể gây ngứa và nổi mề đay?

Gan là cơ quan giữ vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa, đào thải độc tố và sản xuất nhiều chất cần thiết cho cơ thể. Khi gan bị tổn thương do viêm gan, xơ gan hoặc các bệnh lý đường mật, khả năng lọc và đào thải độc tố sẽ suy giảm.

Một trong những chất có thể tích tụ trong máu là bilirubin - sắc tố màu vàng được tạo ra từ quá trình phân hủy hồng cầu già. Bình thường, bilirubin sẽ được gan chuyển hóa và đào thải qua đường mật. Tuy nhiên, khi chức năng gan suy giảm hoặc đường mật bị tắc nghẽn, bilirubin và các acid mật sẽ tích tụ trong máu và lắng đọng tại da.

Sự tích tụ này có thể kích thích các đầu mút thần kinh dưới da, gây cảm giác ngứa dữ dội. Người bệnh thường ngứa nhiều vào ban đêm, ngứa lan tỏa toàn thân hoặc tập trung ở lòng bàn tay, lòng bàn chân. Việc gãi liên tục có thể khiến da trầy xước, dày lên và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Ngoài ra, một số bệnh lý về gan, đặc biệt là viêm gan virus C, còn có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường, làm xuất hiện các tổn thương ngoài da như nổi mề đay, phát ban hoặc viêm mạch máu.

Ngứa và nổi mề đay có thể là biểu hiện ngoài da của nhiều bệnh lý khác nhau, trong đó có bệnh gan. Ảnh: MH

2. Không phải mọi trường hợp nổi mề đay đều do bệnh gan

Phần lớn trường hợp ngứa hoặc nổi mề đay không liên quan đến bệnh gan. Đây có thể chỉ là phản ứng dị ứng với thức ăn, thuốc, mỹ phẩm, thời tiết hoặc các tác nhân từ môi trường. Một số bệnh lý khác như bệnh thận, rối loạn tuyến giáp, đái tháo đường hoặc bệnh lý huyết học cũng có thể gây ngứa kéo dài.

Do đó, chỉ dựa vào triệu chứng ngứa da hoặc nổi mề đay không thể kết luận người bệnh mắc bệnh gan.

Những dấu hiệu cảnh báo bệnh gan cần lưu ý

Nếu tình trạng ngứa xuất hiện cùng với một hoặc nhiều biểu hiện dưới đây, người bệnh nên chủ động đi khám sớm:

Vàng da, vàng mắt.
Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng lao động.
Chán ăn, đầy bụng, khó tiêu.
Buồn nôn hoặc nôn.
Nước tiểu sẫm màu.
Phân bạc màu.
Đau tức vùng hạ sườn phải.
Sụt cân không rõ nguyên nhân.
Phù chân hoặc bụng to bất thường do cổ trướng.

Đây đều là những dấu hiệu có thể liên quan đến tổn thương gan hoặc đường mật và cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa.

3. Những bệnh gan thường gây ngứa

Một số bệnh lý có thể gây ngứa da bao gồm:

Viêm gan virus B và viêm gan virus C: Người bệnh có thể xuất hiện ngứa khi chức năng gan suy giảm hoặc có phản ứng miễn dịch liên quan đến virus.
Xơ gan: Gan bị xơ hóa khiến quá trình đào thải bilirubin và acid mật bị cản trở, dẫn đến ngứa kéo dài.
Gan nhiễm mỡ tiến triển: Ở giai đoạn nặng, gan nhiễm mỡ có thể gây viêm và suy giảm chức năng gan.
Các bệnh lý ứ mật: Tình trạng tắc nghẽn đường mật khiến acid mật tích tụ trong máu là nguyên nhân phổ biến gây ngứa dữ dội.

4. Khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu có các biểu hiện:

Ngứa kéo dài trên hai tuần không rõ nguyên nhân.
Nổi mề đay tái phát nhiều lần.
Ngứa kèm vàng da, vàng mắt.
Ngứa gây mất ngủ, ảnh hưởng đến sinh hoạt.
Có tiền sử viêm gan B, viêm gan C hoặc xơ gan.
Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm như men gan (AST, ALT), bilirubin, chức năng đông máu, siêu âm gan hoặc các xét nghiệm tìm virus viêm gan để xác định nguyên nhân.

5. Làm gì để bảo vệ lá gan?

Để giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về gan, mỗi người cần xây dựng lối sống khoa học:

Hạn chế rượu bia và đồ uống có cồn.
Tiêm vaccine phòng viêm gan B đầy đủ.
Duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm nhiều chất béo.
Giữ cân nặng hợp lý để phòng gan nhiễm mỡ.
Không tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở những người có tiền sử viêm gan virus, xơ gan hoặc có người thân mắc bệnh gan.

Tóm lại: ngứa và nổi mề đay có thể là biểu hiện ngoài da của nhiều bệnh lý khác nhau, trong đó có bệnh gan. Tuy nhiên, đây không phải là triệu chứng đặc hiệu. Vì vậy, khi tình trạng ngứa kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường của gan, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời. Phát hiện sớm bệnh gan sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như xơ gan hoặc ung thư gan.

BS. Nguyễn Huy Hoàng