Ung thư gan: 'Sát thủ thầm lặng' gieo bi kịch qua nhiều thế hệ

Anh N.V.H. (35 tuổi) tìm đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương sau nhiều tháng mệt mỏi kéo dài, đau bụng âm ỉ. Kết quả thăm khám khiến anh và cả gia đình suy sụp: ung thư gan trên nền viêm gan B mạn tính.

Người đàn ông làm công nhân ở Vĩnh Phúc ngồi lặng rất lâu rồi mới chậm rãi kể: “Tôi biết mình bị viêm gan B cả chục năm trước. Bà ngoại, mẹ rồi đến tôi đều mắc bệnh. Nhưng tôi chỉ nghĩ viêm gan B là bệnh về gan bình thường, không biết có thể dẫn tới ung thư”.

Trong gia đình anh, bà ngoại từng mất vì ung thư gan. Hai năm trước, bố anh cũng qua đời vì căn bệnh này. Giờ đây, anh trở thành người tiếp theo đối mặt với “án tử” khi phía sau còn người vợ làm công nhân và bốn đứa con nhỏ, bé út mới chỉ 2 tuổi.

Khi được hỏi điều mong muốn nhất sau đợt điều trị, anh nghẹn giọng: “Tôi sẽ cho các con đi tầm soát viêm gan B”.

Ung thư gan đang trở thành một trong những “bóng đen” lớn nhất của y tế Việt Nam khi vừa có tỷ lệ mắc cao vừa dẫn đầu về số ca tử vong trong các bệnh ung thư. Điều đáng sợ là đa số bệnh nhân chỉ phát hiện tình trạng của mình khi gan đã tổn thương nặng, khối u bước vào giai đoạn tiến triển và cơ hội cứu chữa dần khép lại.

Theo thống kê GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng 24.500 ca ung thư gan mới mỗi năm, đứng thứ hai trong các loại ung thư phổ biến nhất. Riêng ở nam giới, ung thư gan đứng số 1 với gần 19.000 ca mắc mới.

Điểm đáng lo ngại là số ca tử vong do ung thư gan lên tới 23.000, tương đương 19,4% và cao nhất trong các loại ung thư. Điều này đồng nghĩa gần như cứ một người phát hiện mắc mới thì có một người không qua khỏi, phản ánh tiên lượng bệnh rất xấu.

PGS.TS.BS Bùi Hữu Hoàng - Ban Chuyên gia, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết Việt Nam nằm trong vùng dịch tễ viêm gan siêu vi B và C - nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan và ung thư gan. Tại Việt Nam, khoảng 80% số bệnh nhân ung thư gan có nền viêm gan B.

“Nhiều người mang virus viêm gan B suốt hàng chục năm nhưng không theo dõi, không điều trị. Đến khi họ đi viện thì gan đã xơ nặng hoặc xuất hiện khối u”, bác sĩ Hoàng chia sẻ.

PGS Hoàng giải thích, ung thư gan bị gọi là “sát thủ thầm lặng” vì ở giai đoạn đầu gần như không có biểu hiện rõ ràng. Người bệnh thường chỉ thấy mệt mỏi, chán ăn, sụt cân nhẹ hoặc đau tức mơ hồ vùng hạ sườn phải nên rất dễ bỏ qua.

Khi xuất hiện vàng da, bụng chướng, đau nhiều hoặc sờ thấy khối ở vùng gan, bệnh thường đã bước sang giai đoạn muộn.

Ngoài viêm gan B và C mạn tính, nhiều yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ ung thư gan như xơ gan do rượu bia, gan nhiễm mỡ kéo dài, đái tháo đường type 2, ăn thực phẩm mốc chứa độc tố Aflatoxin, hút thuốc lá hay nhiễm độc hóa chất.

Theo Tiến sĩ, bác sĩ Trần Công Duy Long, Phó trưởng khoa Ngoại Gan Mật Tụy, Trưởng đơn vị Ung thư gan mật và ghép gan tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, ung thư gan có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm.

Khối u gan thường phát triển âm thầm trong nhiều năm trước khi tiến triển nặng. Đây chính là “cửa sổ vàng” để can thiệp.

Vì vậy, những người mắc viêm gan B, viêm gan C, xơ gan hoặc gan nhiễm mỡ cần tầm soát định kỳ mỗi 6 tháng bằng siêu âm bụng kết hợp xét nghiệm AFP, AFP-L3 và PIVKA II để phát hiện khối u khi còn nhỏ dưới 2cm.

Nếu phát hiện sớm, người bệnh có thể được điều trị bằng các phương pháp ít xâm lấn như đốt u bằng sóng cao tần hoặc vi sóng với hiệu quả cao. Khi bệnh tiến triển hơn nhưng chức năng gan còn tốt, phẫu thuật cắt gan có thể nâng tỷ lệ sống sau 5 năm lên khoảng 50-70%.

Các chuyên gia nhấn mạnh, ung thư gan là một trong số ít bệnh ung thư có thể phòng ngừa hiệu quả nếu người dân chủ động bảo vệ lá gan từ sớm.

Tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ, hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá, kiểm soát cân nặng và khám định kỳ ở nhóm nguy cơ cao là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Phương Thúy