Nghiên cứu thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

Việc thiết kế và xây dựng Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có ý nghĩa quan trọng. Ảnh minh họa: BCT

Ông Phạm Phan Dũng - đại diện Nhóm nghiên cứu đã chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về triển khai Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Theo đó, qua rà soát kinh nghiệm quốc tế tại 10 quốc gia cho thấy, có 16 quỹ và được phân thành 5 nhóm mô hình kinh doanh.

Cụ thể, theo ông Phạm Phan Dũng gồm có: mô hình quỹ tài chính trực tiếp; mô hình quỹ tài trợ không hoàn lại; mô hình trung gian tài chính và chia sẻ rủi ro; mô hình chính sách dựa trên nghĩa vụ thị trường; mô hình quỹ kết hợp.

Trong đó, mô hình thành công nhất được thiết kế theo hướng kết hợp nhiều công cụ tài chính, đồng thời kết hợp các cơ chế hợp tác kỹ thuật và kiểm soát chất lượng dự án - ông Dũng nhấn mạnh.

Đối chiếu thực tế tại Việt Nam, có 4 loại quỹ hoạt động gồm: Quỹ tài chính công trực tiếp; Quỹ đầu tư phát triển; Quỹ đầu tư xanh; Quỹ đầu tư phát triển địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Lâm Giang - Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công - Bộ Công Thương, việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp thông qua giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, năng suất và năng lực cạnh tranh.

Hiện nay, tại Việt Nam, tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại và nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế còn rất lớn. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động cải tiến dây chuyền sản xuất, thay thế thiết bị hiệu suất thấp, tối ưu hóa hệ thống và đầu tư công nghệ mới. Tuy nhiên, một trong những điểm nghẽn lớn nhất vẫn là nguồn vốn và khả năng tiếp cận tài chính. Do đó, việc thiết kế và xây dựng Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có ý nghĩa quan trọng - bà Nguyễn Thị Lâm Giang nhấn mạnh.

Để Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thực sự phát huy hiệu quả, cần nghiên cứu mô hình tổ chức và vận hành, nguồn vốn và cơ chế quản lý Quỹ, các công cụ tài chính, cũng như điều kiện và quy trình để doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn lực của Quỹ thuận lợi, minh bạch và hiệu quả.

Theo định hướng của Bộ Công Thương, Quỹ được thiết kế là một công cụ tài chính để huy động và kết nối các nguồn của Nhà nước, khu vực tư nhân, các tổ chức tài chính và các đối tác phát triển vào lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Về định hướng thành lập Quỹ này, ông Phạm Phan Dũng cho rằng cần tập trung vào một số yếu tố: Quỹ cần được xác định là một công cụ tài chính chính sách có vai trò xúc tác thị trường, không nhằm thay thế các kênh tài chính thương mại mà hướng tới chia sẻ rủi ro; Được thiết kế theo mô hình tài chính đa công cụ, kết hợp linh hoạt các hình thức hỗ trợ như cho vay ưu đãi; Việc thành lập và vận hành Quỹ phải gắn kết với hệ thống tài chính và ngân hàng hiện có.

Đồng thời, Quỹ nên được lồng ghép trong tổng thể khuôn khổ chính sách về chuyển dịch năng lượng, tăng trưởng xanh và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam, như mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) và phát triển thị trường các-bon. Cùng với đó, mô hình quản trị của Quỹ phải bảo đảm tính độc lập tương đối, tính chuyên nghiệp, minh bạch và có cơ chế giám sát hiệu quả, đồng thời phân định rõ chức năng quản lý năng lượng với chức năng quản lý, điều hành hoạt động của Quỹ.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang cũng nhấn mạnh, Quỹ có thể kết nối các nguồn lực kỹ thuật và quốc tế để hỗ trợ doanh nghiệp trong kiểm toán năng lượng, chuẩn bị dự án, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ. Giá trị của Quỹ không chỉ nằm ở việc cung cấp thêm một nguồn vốn, mà còn tạo ra hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp từ xác định tiềm năng, chuẩn bị dự án, hỗ trợ kỹ thuật, huy động vốn đến triển khai đầu tư và đạt được kết quả tiết kiệm năng lượng.

Bà Đinh Hương Thủy - Phó Giám đốc Ban Định chế tài chính, Ngân hàng BIDV cho biết, BIDV có kinh nghiệm triển khai các dự án không chịu rủi ro tín dụng, dự án chịu rủi ro, cũng như triển khai cơ chế ngân hàng nhận ủy thác và quản lý nguồn vốn của Chính phủ và nhà tài trợ.

Đối với Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, BIDV định hướng sẽ là ngân hàng nhận ủy thác cho vay, tiếp nhận và triển khai nguồn vốn ủy thác của Quỹ; đồng thời là ngân hàng phục vụ Quỹ, cung cấp hạ tầng tài khoản và dịch vụ ngân hàng đồng bộ./.

QUỲNH ANH