Hoàn thiện mô hình Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

Hội thảo tham vấn Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Nguyễn Thị Lâm Giang - Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho biết, trong những năm qua, Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (VNEEP) đã được triển khai rộng khắp trên cả nước, góp phần nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực và thúc đẩy áp dụng các giải pháp sử dụng năng lượng và hiệu quả trong các ngành, lĩnh vực.

Thực tiễn triển khai VNEEP cho thấy, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là giải pháp góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp thông qua giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, năng suất và năng lực cạnh tranh.

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Luật số 77/2025/QH15 và Nghị định số 30/2026/NĐ-CP có hiệu lực; Chỉ thị số 09/CT-TTg tiếp tục đặt ra yêu cầu triển khai quyết liệt các giải pháp tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm điện và hoàn thiện hồ sơ thành lập Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang cho biết, việc thiết kế và xây dựng Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có ý nghĩa hết sức quan trọng.

Theo Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang, thực tế cho thấy, tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại và nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế còn rất lớn. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động cải tiến dây chuyền sản xuất, thay thế thiết bị hiệu suất thấp, tối ưu hóa hệ thống và đầu tư công nghệ mới. Tuy nhiên, một trong những điểm nghẽn lớn nhất vẫn là nguồn vốn và khả năng tiếp cận tài chính. Nhiều dự án tiết kiệm năng lượng có hiệu quả kinh tế rõ ràng nhưng đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn, trong khi doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn gặp khó khăn trong huy động vốn. Đây chính là khoảng cách giữa tiềm năng tiết kiệm năng lượng và khả năng triển khai đầu tư trên thực tế.

Trong bối cảnh đó, việc thiết kế và xây dựng Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả có ý nghĩa hết sức quan trọng.

"Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được thiết kế không chỉ là một nguồn vốn hỗ trợ, mà còn là một công cụ tài chính để huy động và kết nối các nguồn lực của Nhà nước, khu vực tư nhân, các tổ chức tài chính và các đối tác phát triển vào lĩnh vực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Bên cạnh đó, Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cũng có thể kết nối các nguồn lực kỹ thuật và quốc tế để hỗ trợ doanh nghiệp trong kiểm toán năng lượng, chuẩn bị dự án, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ", bà Nguyễn Thị Lâm Giang nhấn mạnh và cho biết giá trị của Quỹ không chỉ nằm ở việc cung cấp thêm một nguồn vốn, mà quan trọng hơn là tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp từ xác định tiềm năng, chuẩn bị dự án, hỗ trợ kỹ thuật, huy động vốn đến triển khai đầu tư và đạt được kết quả tiết kiệm năng lượng.

Các đại biểu tham dự Hội thảo.

Để Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thực sự phát huy hiệu quả, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công lưu ý các đại biểu tập trung trao đổi về mô hình tổ chức và vận hành, nguồn vốn và cơ chế quản lý Quỹ, các công cụ tài chính, cũng như điều kiện và quy trình để doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn lực của Quỹ một cách thuận lợi, minh bạch và hiệu quả.

"Những ý kiến đóng góp tại Hội thảo là cơ sở quan trọng để Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện mô hình Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo đảm tính khả thi, minh bạch, bền vững; từng bước đưa Quỹ trở thành công cụ tài chính hiệu quả, góp phần thúc đẩy đầu tư sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên quy mô lớn", Cục trưởng Nguyễn Thị Lâm Giang cho hay.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, bà Trần Thùy Dương - Giám đốc Chương trình Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam thông tin, EU và Việt Nam có mối quan hệ hợp tác lâu dài và ngày càng sâu rộng trong lĩnh vực phát triển bền vững, trong đó chuyển dịch năng lượng là một trụ cột quan trọng. EU cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình chuyển dịch hướng tới một hệ thống năng lượng sạch hơn, hiệu quả hơn và bền vững hơn, đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Bà Trần Thùy Dương - Giám đốc Chương trình Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cho biết Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một sáng kiến quan trọng để chuyển các mục tiêu và chính sách về hiệu quả năng lượng thành những hành động và khoản đầu tư cụ thể.

Thông qua chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway), Liên minh Châu Âu đang hợp tác với Việt Nam và các đối tác quốc tế nhằm huy động nguồn tài chính công và tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đẩy nhanh việc triển khai các giải pháp năng lượng bền vững.

Bà Trần Thùy Dương nhận định, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã tạo một nền tảng pháp lý quan trọng để thành lập Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận.

"Đây là một sáng kiến quan trọng để chuyển các mục tiêu và chính sách về hiệu quả năng lượng thành những hành động và khoản đầu tư cụ thể. Một Quỹ được thiết kế tốt có thể góp phần huy động thêm nguồn lực, thúc đẩy đầu tư vào công nghệ và giải pháp tiết kiệm năng lượng, và hỗ trợ doanh nghiệp đưa các dự án hiệu quả năng lượng từ ý tưởng vào thực tiễn", Giám đốc Chương trình Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam cho biết.

Ông Phạm Phan Dũng - Đại diện Nhóm nghiên cứu chia sẻ kinh nghiệm triển khai Quỹ thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Ông Trần Viết Nguyên - Phó Trưởng Ban Kinh doanh, Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) chia sẻ về kinh nghiệm triển khai mô hình ESCO.

Đại diện Ngân hàng BIDV chia sẻ về kinh nghiệm quản lý ủy thác cho vay từ các Quỹ, Dự án của Ngân hàng.

Ông Đặng Hải Dũng - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công chủ trì phiên thảo luận tại Hội thảo.

Tại Hội thảo, các đại biểu chuyên gia đã trao đổi, trình bày nhiều nội dung về: Kinh nghiệm quốc tế về triển khai Quỹ Thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả bao gồm cả kinh nghiệm từ các Quỹ tương tự tại Việt Nam; Kinh nghiệm quản lý ủy thác cho vay từ các Quỹ, dự án của Ngân hàng; Kinh nghiệm triển khai các dự án đầu tư tiết kiệm năng lượng theo mô hình ESCO; Các khuyến nghị về thiết kế Quỹ (mô hình tổ chức, cơ chế hoạt động, nguồn lực tài chính và các hình thức hỗ trợ, lộ trình thành lập Quỹ);... để hỗ trợ Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công xây dựng mô hình Quỹ khả thi, hiệu quả và bền vững.

Hạ Vĩ - Lan Anh