Nghịch lý thị trường lao động nửa cuối năm 2026

Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI

Thị trường lao động Việt Nam đang đi cùng nhịp phục hồi của nền kinh tế. Theo Báo cáo Thị trường tuyển dụng quý II/2026 của VietnamWorks, chỉ số tuyển dụng toàn quốc đạt 125,5 điểm, tăng 25,5% so với quý II/2024 và tăng 16,9% so với cùng kỳ năm 2025. Báo cáo được tổng hợp từ dữ liệu của hơn 19.000 doanh nghiệp và hơn 689.000 ứng viên trên nền tảng trong giai đoạn quý II/2024 đến quý II/2026.

Đáng chú ý, đà tăng tuyển dụng diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng cao. GDP quý II/2026 tăng 8,39%, đưa mức tăng trưởng 6 tháng đầu năm lên 8,18%. Công nghiệp và xây dựng tăng 9,81%, dịch vụ tăng 8,09%; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực quan trọng của nền kinh tế.

Cùng với đó, 6 tháng đầu năm có 169,8 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2%. Những con số này cho thấy hoạt động sản xuất, kinh doanh và đầu tư đang mở rộng, kéo theo nhu cầu về nhân lực.

Không chỉ nhu cầu tuyển dụng tăng, thị trường việc làm cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực. Quý II/2026, cả nước có khoảng 53,8 triệu người trong lực lượng lao động và 52,7 triệu người có việc làm. Tính chung 6 tháng, số người có việc làm đạt 52,6 triệu, tăng 672,5 nghìn người so với cùng kỳ năm trước; thu nhập bình quân của người lao động gần 9 triệu đồng/tháng, tăng 717 nghìn đồng. Như vậy, nếu nhìn từ phía “lượng”, thị trường lao động đang có nhiều tín hiệu tích cực. Nhưng câu chuyện đáng quan tâm hơn lại nằm ở phía “chất”.

Sự phân hóa không chỉ xuất hiện giữa các ngành nghề mà còn thể hiện khá rõ về không gian tuyển dụng. Hiện tại, Hà Nội đã vượt TP. Hồ Chí Minh cả về quy mô và tốc độ tăng trưởng nhu cầu tuyển dụng trong quý II/2026. Chỉ số tuyển dụng tại Hà Nội đạt 130,8 điểm, tăng 30,8% so với quý II/2024 và tăng 24,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh đạt 121,7 điểm, tăng 17,6% so với quý II/2025.

Diễn biến này phần nào phản ánh sự dịch chuyển của hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh, đặc biệt tại khu vực phía Bắc.

Tại Hà Nội, ba nhóm ngành có nhu cầu tuyển dụng cao nhất gồm kinh doanh/bán hàng, kế toán/kiểm toán và kiến trúc/xây dựng. Công nghệ thông tin/viễn thông và ngân hàng/dịch vụ tài chính cũng duy trì vị trí cao trong cơ cấu tuyển dụng.

Tại TP. Hồ Chí Minh có xu hướng nghiêng mạnh hơn về các ngành phục vụ thương mại và dịch vụ. Bên cạnh kinh doanh/bán hàng, kế toán/kiểm toán, doanh nghiệp tăng tuyển nhân sự cho tiếp thị, quảng cáo, truyền thông, hậu cần, xuất nhập khẩu và kho vận.

Sự khác biệt này cho thấy thị trường lao động đang phản ánh khá sát cấu trúc phát triển của từng trung tâm kinh tế. Ở đâu sản xuất, đầu tư và thương mại mở rộng, ở đó nhu cầu nhân lực cũng nhanh chóng dịch chuyển. Điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh tuyển dụng quý II là sự lệch pha cung - cầu.

Một số ngành có nguồn ứng viên tương đối dồi dào, trong khi nhiều lĩnh vực doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng cao lại khó tìm được nhân sự đáp ứng yêu cầu. Marketing là một ví dụ về nguồn cung ứng viên khá lớn. Ngược lại, kế toán, xây dựng, sản xuất và kinh doanh vẫn xuất hiện tình trạng thiếu nhân lực chất lượng.

Điều này đặt ra một vấn đề lớn hơn cho thị trường lao động là không phải có nhu cầu tuyển dụng tăng thì người lao động đều dễ tìm việc hơn. Cơ hội việc làm có thể tăng nhưng nếu kỹ năng của người tìm việc không khớp với yêu cầu doanh nghiệp thì khoảng cách cung - cầu vẫn tồn tại.

GS. Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, số lượng thí sinh đăng ký vào các ngành công nghệ, kỹ thuật năm nay tăng lên so với các năm trước là một tín hiệu rất vui. Tín hiệu khả quan này không phải tự nhiên có, mà là kết quả chung của cả hệ thống chính trị với quyết tâm rất cao trong thời gian qua, được thể hiện thông qua nhiều nghị quyết của Đảng và Chính phủ. Đặc biệt, đó còn là sự nỗ lực của cả hệ thống trong việc thu hút các doanh nghiệp nước ngoài đến đầu tư tại Việt Nam, đồng thời kêu gọi các doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp.

Đáng chú ý, tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ trong quý II/2026 đạt 29,8%, tăng 0,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Con số này cho thấy chất lượng nguồn nhân lực đã được cải thiện, nhưng đồng thời cũng phản ánh dư địa rất lớn để nâng cấp kỹ năng cho lực lượng lao động. Nếu nửa đầu năm chứng kiến sự mở rộng về nhu cầu tuyển dụng, nửa cuối năm nhiều khả năng sẽ chứng kiến sự sàng lọc mạnh hơn về chất lượng nhân lực.

Nền kinh tế đang tiếp tục tạo lực kéo cho thị trường việc làm. Trong 6 tháng đầu năm, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 10,23%; vận tải, kho bãi tăng 10,18%; bán buôn và bán lẻ tăng 9,67%; hoạt động tài chính, ngân hàng và bảo hiểm tăng 7,97%. Đây đều là những lĩnh vực có khả năng tiếp tục tạo nhu cầu nhân lực khi hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ mở rộng.

Nhưng yêu cầu của doanh nghiệp cũng đang thay đổi nhanh. AI, tự động hóa, dữ liệu và chuyển đổi số không còn là câu chuyện riêng của ngành công nghệ. Các công việc từ kinh doanh, marketing, tài chính đến sản xuất, logistics đều đang đòi hỏi người lao động có khả năng sử dụng công cụ số và xử lý dữ liệu tốt hơn.

Theo PGS.TS. Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, xu hướng người trẻ lựa chọn các ngành khoa học, công nghệ, bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo, đường sắt hay năng lượng hạt nhân (STEM) là một tín hiệu đáng mừng, phản ánh sự chuyển dịch có cơ sở và mang tính bền vững của cơ cấu nhân lực.

Với doanh nghiệp, bài toán nửa cuối năm không nên chỉ là “tuyển đủ người” mà cần chuyển sang xây dựng chiến lược nhân tài dài hạn. Khi thị trường thiếu nhân lực chất lượng, giữ chân người giỏi, đào tạo lại và đào tạo nâng cao sẽ trở thành một phần của chiến lược tăng trưởng.

Với người lao động, đây cũng không còn là thời điểm chỉ nhìn vào mức lương để lựa chọn công việc. Theo dõi xu hướng tuyển dụng, nhận diện ngành đang thiếu nhân lực và chủ động bổ sung kỹ năng sẽ quyết định khả năng tiếp cận những vị trí có chất lượng.

Đặc biệt, AI, phân tích dữ liệu, ngoại ngữ, tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề sẽ ngày càng có giá trị. Người lao động biết sử dụng AI để nâng năng suất thay vì xem AI chỉ là công cụ thay thế việc làm sẽ có lợi thế lớn hơn.

Có thể nói, thị trường lao động Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới: việc làm tăng nhưng tiêu chuẩn tuyển dụng cũng tăng. Nửa cuối năm 2026 vì thế sẽ không đơn thuần là cuộc đua tìm việc, mà là cuộc đua về năng lực. Doanh nghiệp nào xây dựng được đội ngũ phù hợp sẽ có lợi thế trong tăng trưởng; người lao động nào chủ động nâng cấp kỹ năng sẽ có nhiều cơ hội đứng ở phía có lợi của thị trường.

Đức Hiền