Tăng liên kết tiêu thụ, hạn chế tình trạng nông sản bị ép giá

Sầu riêng – mặt hàng nông sản chủ lực nhưng dễ phụ thuộc vào biến động thị trường

Cử tri vừa có kiến nghị tỉnh Lâm Đồng cần chỉ đạo có chính sách tìm đầu ra cho một số sản phẩm nông nghiệp chủ lực tại địa phương vì hiện nay người dân làm ra nông sản bị thương lái ép giá.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, nội dung trên, tỉnh xác định việc tìm kiếm và ổn định đầu ra cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực là nhiệm vụ cần được quan tâm thường xuyên, gắn chặt với quá trình tổ chức lại sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển thị trường tiêu thụ.

Thời gian qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các sở, ngành và địa phương triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất nâng cao giá trị nông sản. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn như VietGAP, GlobalGAP, tiêu chuẩn hữu cơ.

Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất không chỉ giúp nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm mà còn tạo điều kiện để truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nông sản địa phương từng bước chuyển từ tiêu thụ nhỏ lẻ sang tham gia các chuỗi phân phối có giá trị cao và ổn định hơn.

Cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, ngành chức năng đang đẩy mạnh phát triển các chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ theo hợp đồng giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất. Thông qua liên kết, doanh nghiệp có thể chủ động vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và sản lượng; hợp tác xã đảm nhận vai trò tổ chức sản xuất, tập hợp nông dân; người dân được hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn và có đầu ra ổn định hơn.

Mô hình liên kết theo hợp đồng cũng góp phần hạn chế tình trạng mua bán tự phát, giảm sự phụ thuộc vào thương lái và chia sẻ rủi ro khi giá thị trường biến động. Tuy nhiên, để chuỗi liên kết phát huy hiệu quả, các bên phải thực hiện nghiêm cam kết về sản lượng, chất lượng, giá thu mua và thời gian giao nhận sản phẩm, tránh tình trạng phá vỡ hợp đồng khi giá thị trường thay đổi.

Một giải pháp khác được chú trọng là tăng cường cung cấp thông tin thị trường, dự báo cung cầu và giá cả trong nước, quốc tế. Việc cập nhật thông tin kịp thời sẽ giúp người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp và điều chỉnh sản lượng theo nhu cầu thực tế của thị trường.

Đây là yêu cầu cần thiết nhằm hạn chế tình trạng sản xuất theo phong trào, tự phát mở rộng diện tích khi giá tăng, dẫn đến dư thừa nguồn cung, khó tiêu thụ và giá giảm sâu vào thời điểm thu hoạch. Cùng với thông tin thị trường, các địa phương cần định hướng rõ vùng sản xuất tập trung, cơ cấu sản phẩm và quy mô phát triển phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu, hạ tầng và khả năng tiêu thụ.

Hoạt động kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại trong và ngoài nước cũng đang được đẩy mạnh. Các cơ quan chuyên môn tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia hội chợ, diễn đàn, chương trình giới thiệu sản phẩm và tuần lễ quảng bá nông sản; đồng thời kết nối sản phẩm địa phương với hệ thống siêu thị, chợ đầu mối, sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu.

Việc mở rộng các kênh phân phối sẽ tạo thêm lựa chọn tiêu thụ, giúp người sản xuất không còn phụ thuộc hoàn toàn vào một nhóm thương lái hoặc một thị trường nhất định. Bên cạnh các kênh truyền thống, thương mại điện tử và bán hàng trực tuyến được xác định là hướng đi có tiềm năng, nhất là đối với các sản phẩm đã được chứng nhận chất lượng, có bao bì, nhãn hiệu và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển thị trường tiêu thụ đối với những sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Trọng tâm là thu hút doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực sơ chế, chế biến sâu và bảo quản sau thu hoạch nhằm kéo dài thời gian sử dụng, giảm áp lực tiêu thụ sản phẩm tươi trong thời gian ngắn và nâng cao giá trị gia tăng.

Tỉnh cũng sẽ chú trọng mở rộng thị trường xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, phát triển các sản phẩm có chứng nhận chất lượng và hình thành những chuỗi liên kết bền vững giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với người sản xuất. Đây là giải pháp căn cơ để ổn định đầu ra, giảm chi phí trung gian và từng bước hạn chế tình trạng người dân bị ép giá trong quá trình tiêu thụ nông sản.

Cùng với các chính sách hỗ trợ của tỉnh, UBND các xã, phường được đề nghị tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân tổ chức sản xuất theo quy hoạch, kế hoạch và nhu cầu của thị trường. Người dân cần chủ động tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác, liên kết với doanh nghiệp và tuân thủ quy trình sản xuất thống nhất thay vì tiếp tục sản xuất riêng lẻ, tự phát.

Việc giải quyết đầu ra cho nông sản không thể chỉ thực hiện ở khâu tiêu thụ mà cần bắt đầu từ quy hoạch vùng sản xuất, lựa chọn giống, kiểm soát chất lượng, xây dựng thương hiệu, chế biến, bảo quản đến tổ chức phân phối. Khi các khâu được liên kết chặt chẽ, người sản xuất mới có thể nâng cao vị thế trong quá trình đàm phán, giảm phụ thuộc vào thương lái và ổn định thu nhập một cách bền vững./.

Lê Hồng