Nghi Sơn trước cơ hội hình thành trung tâm năng lượng quốc gia

Với các dự án năng lượng quy mô lớn đang được nghiên cứu, triển khai thủ tục đầu tư, Nghi Sơn được kỳ vọng trở thành trung tâm dự trữ và trung chuyển năng lượng quy mô quốc gia, gắn với cảng biển nước sâu và hệ thống logistics hiện đại.

Những trụ cột năng lượng hiện hữu

Ít địa phương nào trong cả nước hội tụ đồng thời các “mắt xích” quan trọng của chuỗi năng lượng như Nghi Sơn. Từ lọc hóa dầu, nhiệt điện, cảng biển nước sâu đến hệ thống logistics phục vụ nhập nguyên liệu và xuất sản phẩm, tất cả đang tạo nên nền tảng cho một trung tâm năng lượng quy mô lớn.

Nổi bật nhất là Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn - dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài có tổng vốn đầu tư gần 9,3 tỷ USD, thuộc nhóm những dự án đầu tư nước ngoài lớn nhất Việt Nam. Với công suất thiết kế 10 triệu tấn dầu thô mỗi năm, nhà máy hiện đáp ứng khoảng 40% nhu cầu xăng dầu trong nước, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển ngành công nghiệp hóa dầu. Không chỉ là một nhà máy sản xuất nhiên liệu, đây còn là hạt nhân hình thành hệ sinh thái công nghiệp sau lọc dầu tại KKTNS.

Năm 2025, bất chấp nhiều biến động của thị trường năng lượng thế giới, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn vẫn duy trì vận hành ổn định ở mức 116,5% công suất thiết kế, sản xuất hơn 10,1 triệu tấn sản phẩm, doanh thu đạt gần 188.000 tỷ đồng và nộp ngân sách hơn 23.000 tỷ đồng. Bước sang năm 2026, trong bối cảnh nguồn cung dầu thô gặp khó, doanh nghiệp vẫn đang hoạt động ổn định, với sản lượng cung ứng dự kiến đạt gần 10,5 triệu tấn sản phẩm.

Song hành với lọc hóa dầu là các dự án nguồn điện quy mô lớn đang ngày đêm cung cấp năng lượng cho nền kinh tế. Trong đó, Nhà máy Nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2 tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những nguồn điện nền quan trọng của khu vực Bắc Trung bộ. Hiện mỗi năm nhà máy cung ứng khoảng 7,78 tỷ kWh điện lên lưới quốc gia.

Ông Michael W. Savidge, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2, cho biết: “Cùng với vấn đề về sản lượng, trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế toàn cầu, nhà máy xác định phát triển bền vững là một trong những định hướng trọng tâm. Chúng tôi đang nghiên cứu các giải pháp đồng đốt sinh khối, amoniac, thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), tích hợp điện mặt trời và nâng cao hiệu quả vận hành. Mục tiêu không chỉ là sản xuất điện ổn định mà còn từng bước giảm phát thải, góp phần thực hiện lộ trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam”.

Không chỉ tạo ra sản lượng điện và nhiên liệu lớn, các dự án năng lượng tại Nghi Sơn còn là động lực quan trọng đối với tăng trưởng công nghiệp, xuất nhập khẩu, việc làm và thu ngân sách. Hiện nay, nguồn thu từ KKTNS và các khu công nghiệp chiếm trên 50% tổng thu ngân sách toàn tỉnh, trong đó phần lớn đến từ các doanh nghiệp năng lượng chủ lực.

Mở rộng không gian phát triển năng lượng mới

Theo định hướng phát triển KKTNS, hàng loạt dự án năng lượng chiến lược đang được xúc tiến triển khai. Nổi bật là Dự án Nhà máy điện khí LNG Nghi Sơn công suất 1.500MW với tổng mức đầu tư khoảng 58.000 tỷ đồng và Dự án Nhà máy điện khí LNG Công Thanh công suất 1.500MW với tổng mức đầu tư khoảng 54.000 tỷ đồng.

Hoạt động điều hành tại Nhà máy Nhiệt điện BOT Nghi Sơn 2.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn điện truyền thống và tăng tỷ trọng các nguồn năng lượng phát thải thấp hơn, LNG được xem là giải pháp chuyển tiếp quan trọng nhằm bảo đảm nguồn điện nền ổn định. Nếu được hiện thực hóa, hai dự án này sẽ bổ sung thêm 3.000MW cho hệ thống điện quốc gia, đồng thời đưa Nghi Sơn trở thành trung tâm điện khí lớn của khu vực Bắc Trung bộ.

Cùng với điện khí LNG, Nghi Sơn còn được định hướng phát triển thành trung tâm dự trữ và trung chuyển năng lượng quy mô quốc gia. Theo quy hoạch, Kho LNG Bắc Trung bộ có công suất từ 1 đến 3 triệu tấn mỗi năm đang được nghiên cứu lựa chọn vị trí đầu tư. Song song với đó là các dự án Kho LNG tại đảo Mê, Kho dự trữ dầu thô quốc gia, Tổng kho xăng dầu quốc gia và hệ thống logistics chuyên dụng phục vụ ngành năng lượng.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là kỳ vọng mở rộng Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn giai đoạn 2. Hiện nay, Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn đã kết nối, giới thiệu 7 dự án hóa chất và hóa dầu thứ cấp với tổng vốn đầu tư khoảng 3,1 tỷ USD. Những dự án này được kỳ vọng sẽ hình thành chuỗi công nghiệp hóa dầu sâu, nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ sản xuất các sản phẩm nhiên liệu truyền thống. Khi đó, Nghi Sơn không chỉ là trung tâm năng lượng mà còn trở thành trung tâm hóa dầu lớn của cả nước.

Theo đại diện Ban Quản lý KKTNS và các khu công nghiệp, để hiện thực hóa hệ sinh thái năng lượng đồng bộ tại KKTNS, bên cạnh việc phát huy hiệu quả các dự án hiện hữu, nhiệm vụ thu hút thành công và triển khai hiệu quả các dự án mới sẽ sớm hiện thực hóa mục tiêu hình thành trung tâm năng lượng tích hợp gắn với cảng biển nước sâu và logistics, đưa Nghi Sơn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng quốc gia, từ nhập khẩu, dự trữ, trung chuyển đến sản xuất và phân phối. Tất nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này vẫn còn nhiều việc phải làm. Đó là đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng chiến lược; tháo gỡ khó khăn trong giải phóng mặt bằng; chuẩn bị quỹ đất sạch cho các dự án LNG và kho năng lượng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời nâng cao năng lực logistics và các dịch vụ hỗ trợ.

Bài và ảnh: Tùng Lâm