Nghị quyết số 10-NQ/TW: 'Cú hích' niềm tin và chiến lược tái định vị FDI trong hệ sinh thái Việt Nam

Các doanh nghiệp nước ngoài tham dự Hội nghị toàn quốc về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Ảnh: EuroCham

Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 8-6-2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài xác định khu vực này là “một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia”. Đằng sau cách định vị ấy là bước chuyển lớn hơn: Việt Nam không còn chủ yếu tìm kiếm quy mô vốn, mà hướng tới những dự án tạo ra công nghệ, giá trị gia tăng và năng lực tự chủ cho nền kinh tế.

Giới chuyên gia kinh tế nhận định đây chính là "điểm tựa" chính trị quan trọng để Việt Nam chuyển đổi lộ trình thu hút FDI, từ tập trung vào các dự án thâm dụng lao động sang chủ động lựa chọn dòng vốn chất lượng cao, có khả năng dẫn dắt công nghệ tiên tiến và cam kết phát triển bền vững.

Tái định vị FDI: Từ “vốn ngoại” trở thành mắt xích cốt lõi

Ông Bruno Jaspaert, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), khẳng định với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội rằng việc chính thức công nhận FDI là “một bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc gia” đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ.

Ông nhấn mạnh, đối với các nhà đầu tư châu Âu – những người hoạch định chiến lược theo tầm nhìn hàng thập kỷ thay vì từng quý – sự xác tín này giúp xóa bỏ "tâm lý bất định", tạo niềm tin để họ cam kết gắn bó sâu rộng với lộ trình phát triển của Việt Nam.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Bianca Wong, Phó Chủ tịch FedEx khu vực Đông Nam Á, chia sẻ Nghị quyết 10 đã củng cố cam kết của Việt Nam trong việc xây dựng môi trường đầu tư minh bạch và ổn định.

"Chúng tôi hoan nghênh việc Nghị quyết nhấn mạnh vào đầu tư chất lượng cao, đổi mới và hội nhập sâu rộng hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này cũng phù hợp với cam kết dài hạn của FedEx đối với Việt Nam", bà chia sẻ với Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.

Theo bà Wong, sự cộng hưởng này không chỉ thúc đẩy tăng trưởng thương mại mà còn cho thấy Việt Nam đang trở thành mắt xích quan trọng trong các chuỗi cung ứng công nghệ cao có yêu cầu ngày càng khắt khe về tốc độ và độ tin cậy.

Kho hàng của FedEx tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: FedEx

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Bá Luân, Trưởng đại diện Tập đoàn Cargill tại Việt Nam, cho rằng định hướng mới của Nghị quyết 10 phản ánh sự thay đổi trong cách đánh giá giá trị của FDI.

Ông nhận định: "Giá trị không còn chỉ đến từ quy mô đầu tư mà ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, tri thức, năng lực quản trị và khả năng hợp tác - kết nối xuyên suốt chuỗi giá trị".

Tại Cargill, định hướng này được cụ thể hóa bằng việc đưa các tiêu chuẩn an toàn sinh học trở thành công cụ giúp nông dân Việt Nam đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu, qua đó lan tỏa tri thức, kỹ năng quản trị và năng lực sản xuất theo chuẩn quốc tế.

Những thay đổi trong tư duy thu hút đầu tư cũng đang dần phản ánh vào cơ cấu dòng vốn.

Theo định hướng của Nghị quyết 10-NQ/TW, Việt Nam chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia, lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ và khả năng tham gia chuỗi giá trị làm tiêu chí chủ đạo.

Thực tế, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam thu hút 34,6 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tăng 61% so với cùng kỳ năm trước; trong đó, riêng lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút hơn 18,4 tỷ USD, chiếm 53,3% tổng vốn đăng ký, tiếp tục khẳng định sức hút của các ngành sản xuất và công nghệ.

Song song với đó, xu hướng xanh hóa cũng diễn ra rõ nét hơn khi các dự án FDI mới được khuyến khích đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 mà Việt Nam đã cam kết.

Một nhà máy của Cargill đặt tại Bình Dương. Ảnh: Cargill

Hệ sinh thái cộng hưởng và những điểm nghẽn cần khơi thông

Theo ông Bruno Jaspaert, để biến chính sách thành lợi thế cạnh tranh thực sự, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư.

Ông cho rằng doanh nghiệp phải được dành nguồn lực cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và phát triển nhân lực, thay vì mất quá nhiều thời gian xử lý các thủ tục hành chính chồng chéo. Hiệu quả của bộ máy hành chính vì vậy trở thành một trong những yếu tố quyết định sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Bên cạnh cải cách thủ tục, ông Jaspaert cho rằng thách thức lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn 5 năm tới là nguồn nhân lực. Báo cáo Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp lo ngại thiếu hụt nhân tài đã tăng từ 23% trong quý IV-2025 lên 38% vào quý II-2026.

"Việt Nam cần ưu tiên phát triển giáo dục và đào tạo chuyên sâu thay vì chỉ dịch chuyển lao động nông nghiệp", ông nói.

Theo ông, để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là các yêu cầu về phát triển bền vững và ESG, Việt Nam cũng cần xây dựng đội ngũ kỹ sư chất lượng cao cùng hệ thống kiểm định, chứng nhận minh bạch và đạt chuẩn quốc tế.

Ở góc độ học thuật, Tiến sĩ Joel Hassan, giảng viên ngành Kinh doanh quốc tế của Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng năng lực hấp thụ công nghệ chính là "chiếc hộp đen" cần được khai mở thông qua sự gắn kết thực chất giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

"Nếu thiếu sự kết nối giữa các phòng thí nghiệm của trường đại học với nhu cầu nghiên cứu và phát triển thực tế của doanh nghiệp FDI, sự lan tỏa công nghệ sẽ mãi chỉ dừng ở mức lý thuyết", ông chia sẻ với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội.

Theo Tiến sĩ Joel Hassan, mô hình hợp tác ba nhà đang trở thành hướng đi phù hợp đối với Việt Nam. Trong đó, các trường đại học đảm nhiệm vai trò đào tạo và nghiên cứu; Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, giảm thiểu rủi ro; còn doanh nghiệp là trung tâm ứng dụng và nâng cấp năng lực sản xuất.

Năng lực hấp thụ công nghệ là “chiếc hộp đen” cần được khai mở thông qua sự tương tác thực chất giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Ảnh: RMIT

Lộ trình nâng cấp vị thế của khu vực FDI giờ đây đã rõ ràng. Tuy nhiên, việc xác lập FDI là "bộ phận cấu thành không tách rời của nền kinh tế" mới chỉ là điểm khởi đầu. Điều quyết định sẽ là khả năng chuyển hóa cam kết chính sách thành năng lực nội tại thông qua hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao, đổi mới sáng tạo và sự gắn kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.

Khi đó, thành công của Việt Nam sẽ không còn được đo bằng quy mô vốn đăng ký, mà bằng khả năng biến dòng vốn đầu tư thành công nghệ, tri thức, năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh của nền kinh tế.

Đỗ Hương