Nghị quyết 10 mở giai đoạn mới cho FDI: Không thu hút vốn bằng mọi giá

Sau gần 40 năm mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài, Việt Nam hiện có gần 47.000 dự án FDI còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký gần 550 tỷ USD tính đến tháng 6/2026. Khu vực FDI đã trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng, xuất khẩu, công nghiệp hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham dự Hội nghị tại điểm cầu Trung ương

Theo nội dung được quán triệt tại hội nghị, giai đoạn 1987-2018, sau khi Luật Đầu tư nước ngoài được ban hành, Việt Nam thu hút 30.282 dự án với tổng vốn đăng ký 415 tỷ USD, vốn thực hiện 191,5 tỷ USD. Từ năm 2019 đến nay, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 50-NQ/TW, chỉ trong hơn 6 năm, Việt Nam thu hút hơn 21.300 dự án, tổng vốn đăng ký hơn 254 tỷ USD và vốn thực hiện gần 159 tỷ USD.

Điểm mới quan trọng của Nghị quyết 10 là chuyển từ tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển hệ sinh thái kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hiện đại, hiệu quả và bền vững. Phát biểu quán triệt nghị quyết, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh: “Phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài không thể chỉ dừng lại ở mục tiêu thu hút nhiều hơn nguồn vốn mà phải hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa của dòng vốn quốc tế”.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 thu hút 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, trong đó vốn thực hiện đạt 150-200 tỷ USD; 75% vốn đăng ký mới đến từ các nền kinh tế phát triển có tiềm năng về công nghệ, vốn và quản trị hiện đại. Tỷ lệ nội địa hóa trung bình trong các ngành công nghiệp chủ lực được đặt mục tiêu đạt 40-50%, với khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Đến năm 2045, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được định hướng phát triển hiệu quả, bền vững, gắn kết chặt chẽ với kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân. Việt Nam phấn đấu trở thành trung tâm sản xuất, dịch vụ, đổi mới sáng tạo và điều hành khu vực của nhiều tập đoàn đa quốc gia; khu vực FDI chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội và đóng góp khoảng 30% GDP.

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, Nghị quyết 10 thể hiện sự thay đổi trong tư duy phát triển, “không còn thuần túy mở cửa đón nhận dòng vốn mà đã chủ động lựa chọn và sử dụng nguồn lực quốc tế để tạo dựng năng lực cạnh tranh quốc gia”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, Việt Nam hiện không còn đặt câu hỏi làm thế nào để có thêm vốn nước ngoài, mà phải trả lời câu hỏi khó hơn: “Làm thế nào để sử dụng hiệu quả nguồn lực nước ngoài để nâng cao nội lực, nâng cao năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và sự tự chủ của nền kinh tế”.

Nhìn thẳng vào hạn chế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ ra tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển và đào tạo nhân lực chất lượng cao chưa đạt kỳ vọng. Một số dự án vẫn chủ yếu gia công, lắp ráp, sử dụng nhiều đất đai, lao động phổ thông, năng lượng giá rẻ hoặc dựa vào ưu đãi, chưa tạo được năng lực mới cho nền kinh tế.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu không cạnh tranh bằng cách hạ thấp tiêu chuẩn hay đánh đổi môi trường, tài nguyên, an sinh và an ninh kinh tế để lấy tăng trưởng trước mắt. Việt Nam phải cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, hạ tầng hiện đại, nhân lực chất lượng cao, chi phí tuân thủ thấp, dịch vụ công chuyên nghiệp và môi trường kinh doanh ổn định, có thể dự báo.

Một trọng tâm lớn được nhấn mạnh là phát triển hệ sinh thái công nghiệp trong nước và liên kết thực chất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Việt Nam. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà cung ứng, tăng cường kết nối FDI với doanh nghiệp trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp quản trị, tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực tài chính, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ và chuyển đổi số.

Đối với các địa phương, Nghị quyết 10 yêu cầu chấm dứt tư duy cạnh tranh thu hút đầu tư theo số lượng dự án, ưu đãi đất đai, thuế phí, thay vào đó là điều phối phát triển ở tầm quốc gia, dựa trên lợi thế vùng, cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Tại hội nghị, TP.HCM cho biết hiện có 20.259 dự án FDI với tổng vốn 142 tỷ USD từ 152 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong nửa đầu năm 2026, thành phố thu hút trên 6 tỷ USD vốn FDI, đạt 62% kế hoạch. Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được cho rằng, nếu không tạo ra không gian phát triển mới, thành phố sẽ khó đón làn sóng đầu tư chiến lược trong giai đoạn tới. Thành phố xác định Trung tâm tài chính quốc tế không phải là dự án riêng của TP.HCM mà là thiết chế tài chính quốc gia, phục vụ sự phát triển của cả nền kinh tế.

Hà Nội nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao như một lợi thế cạnh tranh cốt lõi trong thu hút FDI thế hệ mới. Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết nhà đầu tư hiện không chỉ quan tâm hạ tầng, mặt bằng hay ưu đãi, mà đặc biệt chú ý đến khả năng tiếp cận nhân lực chất lượng cao, môi trường nghiên cứu phát triển, kết nối với đại học, viện nghiên cứu và năng lực triển khai mô hình mới.

Đà Nẵng đề xuất phát triển khu thương mại tự do gắn với Trung tâm tài chính quốc tế để thu hút dòng vốn chất lượng cao. Thành phố cho biết Khu thương mại tự do Đà Nẵng là mô hình đầu tiên được thí điểm tại Việt Nam, quy mô khoảng 1.881 ha, định hướng vào sản xuất logistics, thương mại dịch vụ, công nghiệp công nghệ số, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo.

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, đại diện Mitsubishi Corporation tại Việt Nam bày tỏ ủng hộ Nghị quyết 10, đồng thời đề xuất mở rộng cơ hội kết nối kinh doanh thông qua cơ sở dữ liệu, triển lãm trực tiếp và hợp tác giữa Chính phủ Việt Nam với doanh nghiệp FDI. Đại diện doanh nghiệp Nhật Bản cũng đề nghị tăng cường chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp, đào tạo nhân lực và cung cấp trang thiết bị cho các cơ sở nghề.

Đại diện Dragon Capital đánh giá cao việc Nghị quyết 10 xác định thị trường vốn và nhà đầu tư trên thị trường vốn là một phần quan trọng của kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Dragon Capital kiến nghị tiếp tục thúc đẩy nâng hạng thị trường vốn Việt Nam, nghiên cứu cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI giữ lại lợi nhuận tại Việt Nam, phát triển trung tâm tài chính tại TP.HCM và Đà Nẵng, cũng như mở rộng hệ thống nhà đầu tư tổ chức trong nước.

Đại diện VinaCapital cho rằng Việt Nam cần ưu tiên nâng hạng lên thị trường mới nổi theo MSCI, đạt xếp hạng tín nhiệm đầu tư bởi các tổ chức quốc tế như S&P hoặc Moody’s, vận hành trung tâm tài chính quốc tế và xử lý các vấn đề như cơ chế bù trừ trung tâm, công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, giới hạn sở hữu nước ngoài, minh bạch và quản trị.

Kết luận hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá, mà phải là quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra giá trị mới.

“Tinh thần của Nghị quyết số 10 là rất rõ. Thu hút đầu tư nước ngoài không phải để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực, nâng cao tự chủ; không chỉ để tăng trưởng nhanh mà phải để phát triển bền vững, bao trùm và có chất lượng cao”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Nghị quyết 10 vì vậy không chỉ là chính sách thu hút vốn, mà là bước chuyển sang một mô hình phát triển mới, lấy chất lượng dòng vốn, công nghệ, năng lực quản trị, liên kết nội địa, thị trường vốn và năng lực cạnh tranh quốc gia làm thước đo. Đây cũng là phép thử lớn về thể chế, điều phối chính sách và khả năng biến dòng vốn quốc tế thành năng lực thực chất của nền kinh tế Việt Nam.

Trung Việt