Nghị định số 237/2026/NĐ-CP: Hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động báo chí, thúc đẩy chuyển đổi số báo chí quốc gia

Làm rõ điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp

Về điều kiện cấp giấy phép hoạt động báo chí đối với tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, ngoài quy định có đủ các điều kiện quy định tại khoản 3 Điều 17 Luật Báo chí (Luật số 126/2025/QH15), Nghị định còn yêu cầu các điều kiện về: Thời gian hoạt động và số lượng hội viên: Tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có thời gian hoạt động ít nhất 3 năm. Số lượng hội viên chính thức tối thiểu là 150; nhân sự cơ quan báo chí: Có tối thiểu 7 nhân sự, trong đó có ít nhất 3 người được cấp thẻ nhà báo.

Về điều kiện về cơ sở vật chất: Có trụ sở ổn định từ 2 năm trở lên do cơ quan chủ quản báo chí bố trí hoặc cơ quan chủ quản báo chí thuê bảo đảm điều kiện làm việc cho số lượng nhân sự theo đề án xin phép hoạt động.

Về tài chính: Xây dựng đề án tài chính cụ thể bảo đảm có nguồn thu hợp pháp đủ kinh phí để trả lương, chế độ bảo hiểm cho các nhân sự của cơ quan báo chí, chi phí in ấn đối với báo chí in; chi phí thuê đường truyền, máy chủ (server) đối với báo chí điện tử ít nhất 2 năm phù hợp với quy mô của cơ quan báo chí.

Chuẩn hóa tiêu chuẩn lãnh đạo cơ quan báo chí

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể về chức danh, tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm người đứng đầu và cấp phó của cơ quan báo chí.

Theo đó, về tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm người đứng đầu, cấp phó người đứng đầu cơ quan báo chí:

Có đủ các tiêu chuẩn quy định tại khoản 2 Điều 26 Luật số 126/2025/QH15;

Có bằng tốt nghiệp đại học trở lên. Đối với cơ quan báo chí thuộc các tổ chức tôn giáo không áp dụng tiêu chuẩn này;

Có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý nhà nước về báo chí do cơ sở giáo dục đại học công lập chuyên ngành báo chí; cơ sở đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ của cơ quan quản lý nhà nước về báo chí cấp theo quy định;

Có thẻ nhà báo còn hiệu lực. Trường hợp chưa có thẻ nhà báo thì phải có thời gian hoạt động trong lĩnh vực báo chí, xuất bản ít nhất 2 năm. Đối với cơ quan báo chí thuộc các tổ chức tôn giáo, cơ quan tạp chí khoa học không áp dụng tiêu chuẩn này; có phẩm chất đạo đức tốt; không trong thời gian thi hành hình thức kỷ luật từ khiển trách trở lên theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức và pháp luật về lao động;

Về tuổi bổ nhiệm: Lãnh đạo cơ quan báo chí thuộc cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội phải còn đủ thời gian để công tác ít nhất trọn 1 nhiệm kỳ (60 tháng) trở lên. Lãnh đạo cơ quan báo chí không thuộc các cơ quan trên, phải còn đủ thời gian để công tác ít nhất trọn 1 nhiệm kỳ (60 tháng) trở lên và tuổi tối đa giữ chức vụ lãnh đạo không quá 65 tuổi đối với nữ và 67 tuổi đối với nam. Trường hợp đặc biệt đối với tạp chí tôn giáo, tạp chí khoa học được tính điểm khoa học từ 0,75 điểm trở lên, tuổi đảm nhiệm của lãnh đạo cơ quan báo chí không quá 70 tuổi;

Tiêu chuẩn, điều kiện về trình độ lý luận chính trị của người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu cơ quan báo chí và thời hạn đảm nhiệm chức vụ người đứng đầu cơ quan báo chí thực hiện theo quy định của Đảng.

Tăng cường giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng

Nghị định quy định việc xây dựng và vận hành công cụ số giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng, phục vụ công tác theo dõi, thu thập số liệu, phân tích, đánh giá hoạt động báo chí theo thời gian thực.

Theo đó, công cụ số giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng là một hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm, dịch vụ được thiết kế để hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước theo dõi, thu thập số liệu, phân tích, đánh giá, giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng theo thời gian thực, không can thiệp vào nội dung thông tin báo chí. Công cụ số giám sát hoạt động báo chí kết nối kỹ thuật, tích hợp với hệ thống lưu chiểu điện tử theo quy định tại Điều 17 Nghị định này. Bộ VH, TT&DL có trách nhiệm xây dựng, vận hành hoặc thuê công cụ số để thực hiện giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng.

Kênh nội dung trên không gian mạng của các cơ quan báo chí phải có dấu hiệu nhận biết thống nhất trên các nền tảng mạng xã hội khác nhau. Trong thời hạn 10 ngày làm việc sau khi mở kênh nội dung trên không gian mạng, cơ quan báo chí có trách nhiệm thông báo theo mẫu tới cơ quan quản lý nhà nước về báo chí.

Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Hồng Thương - Thanh Hà