Giáo dục nghề nghiệp: Cơ hội từ tự chủ

Học viên thực hành nghề tại Trường Trung cấp nghề Giao thông vận tải Thanh Hóa.

Theo tinh thần Nghị quyết 105, hệ thống cơ sở GDNN sẽ được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hiệu quả, tập trung nguồn lực và nâng cao chất lượng đào tạo. Những đơn vị đã tự chủ chi thường xuyên tiếp tục được duy trì; các cơ sở còn lại sẽ được rà soát, sắp xếp phù hợp với điều kiện thực tế.

Tinh gọn để nâng cao hiệu quả

Tại Thanh Hóa, chủ trương này đang được cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp đồng bộ nhằm cơ cấu lại mạng lưới cơ sở GDNN theo hướng tinh gọn, hiệu quả và gắn với nhu cầu phát triển của địa phương.

Trường Trung cấp nghề Giao thông vận tải Thanh Hóa hiện đào tạo 13 ngành nghề với hơn 4.500 học sinh, trong đó có 2 nghề đạt chuẩn quốc gia là vận hành thi công nền và công nghệ ô tô. Thực hiện tự chủ từ năm 2017, nhà trường từng bước chuyển đổi mô hình hoạt động theo hướng chủ động hơn trong đầu tư và quản trị. Theo đó, nhà trường tập trung đầu tư cơ sở vật chất, đổi mới chương trình đào tạo và tăng cường liên kết doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đầu ra.

Bà Hoàng Thị Lam, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp nghề Giao thông vận tải Thanh Hóa cho biết: “Tự chủ đòi hỏi các trường nghề phải thay đổi tư duy quản trị, không thể trông chờ hoàn toàn vào ngân sách Nhà nước. Trong bối cảnh tinh gọn bộ máy hiện nay, chất lượng đào tạo và uy tín với doanh nghiệp chính là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển”.

Hiện Thanh Hóa có 11 trường cao đẳng, 16 trường trung cấp và 24 trung tâm GDNN – giáo dục thường xuyên. Tuy nhiên, mới chỉ có một đơn vị tự chủ hoàn toàn; phần lớn các cơ sở vẫn phụ thuộc ngân sách ở nhiều mức độ khác nhau.

Tái cấu trúc mạng lưới đào tạo nghề

Liên quan đến quá trình sắp xếp hệ thống GDNN, trước đó Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa đã tham mưu triển khai nhiều đề án nhằm cụ thể hóa định hướng đổi mới.

Trong đó, xây dựng Đề án chuyển đổi Trường Trung cấp nghề Thanh, Thiếu niên khuyết tật đặc biệt khó khăn thành cơ sở giáo dục chuyên biệt đối với người khuyết tật công lập; Đề án chuyển đổi các trường trung cấp nghề, sáp nhập các trung tâm GDNN – giáo dục thường xuyên và chuyển đổi thành các trường trung học nghề.

Đồng thời triển khai Đề án tổ chức lại Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa trên cơ sở tiếp nhận, sáp nhập Trường Trung cấp nghề Kỹ nghệ; Đề án tổ chức lại Trường Cao đẳng Công nghiệp Thanh Hóa trên cơ sở sáp nhập Trường Cao đẳng nghề Nghi Sơn.

Mục tiêu không chỉ là giảm đầu mối mà hướng tới tái phân bổ nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị và hình thành hệ thống GDNN có quy mô hợp lý, hoạt động hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra không ít thách thức. Khó khăn lớn nhất hiện nay là tuyển sinh và bảo đảm nguồn thu ổn định. Trong khi đó, để tự chủ, các trường phải tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị thực hành, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường liên kết doanh nghiệp.

Ông Lương Văn Sinh, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Thương mại Du lịch Thanh Hóa cho rằng, Nghị quyết 105 vừa tạo áp lực nhưng cũng mở ra cơ hội để các trường đổi mới mô hình quản lý và nâng cao năng lực cạnh tranh. Hiện, nhà trường đang đào tạo 2 ngành nghề trọng điểm quốc gia gồm kỹ thuật chế biến món ăn và nghiệp vụ nhà hàng – khách sạn với 826 học viên tại 22 lớp học. Nhà trường tập trung rà soát bộ máy theo hướng tinh gọn, giảm khâu trung gian; đồng thời mở rộng ngành nghề, đa dạng hóa mô hình đào tạo theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động.

Gắn đào tạo với nhu cầu thị trường

Bên cạnh việc sắp xếp tổ chức bộ máy, Thanh Hóa cũng đang đẩy mạnh đổi mới phương thức đào tạo theo hướng tăng tính thực hành và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp.

Một trong những giải pháp trọng tâm là triển khai mô hình liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp theo phương châm “Học tại trường, thực hành tại doanh nghiệp”; đẩy mạnh dự báo nhu cầu đào tạo nghề nghiệp; tập trung tháo gỡ khó khăn trong kết nối GDNN với doanh nghiệp; đồng thời thí điểm mô hình đào tạo tại doanh nghiệp, trong khu công nghiệp.

PGS.TS Lê Viết Báu, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nông nghiệp Thanh Hóa nhận định, mục tiêu của Nghị quyết 105 không chỉ là giảm đầu mối tổ chức mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và chất lượng phục vụ xã hội. Trong bối cảnh tự chủ và cạnh tranh tuyển sinh ngày càng lớn, nhà trường xác định chất lượng đào tạo và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp là yếu tố cốt lõi. Các ngành thế mạnh như chăn nuôi thú y, trồng trọt, công nghệ thực phẩm, cơ khí nông nghiệp... được đầu tư theo hướng ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch và chuyển đổi số; đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, HTX để sinh viên được thực tập và có cơ hội việc làm ngay sau tốt nghiệp.

Yêu cầu tinh gọn và tự chủ đang tạo ra sức ép không nhỏ đối với các cơ sở GDNN. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc mô hình hoạt động, nâng cao năng lực quản trị và tập trung đầu tư cho chất lượng, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.

Bài và ảnh: Kim Dung