Ngành xây dựng, dệt may, da giày, điện khai khoáng xảy ra nhiều tai nạn lao động chết người

Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động và áp lực sản xuất gia tăng, công tác an toàn, vệ sinh lao động đang được đặt ra với yêu cầu ngày càng cao. Năm 2025 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, song thực tế cũng cho thấy nguy cơ bệnh nghề nghiệp vẫn hiện hữu, đòi hỏi phải đẩy mạnh hoạt động khám, phát hiện sớm nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động và phát triển bền vững.

Bà Chu Thị Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Việc làm thông tin về tình hình tai nạn lao động năm 2025 và Tháng hành động An toàn, vệ sinh lao động năm 2026 vào sáng 3/4.

Theo bà Chu Thị Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), báo cáo của Ban Chỉ đạo Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động Trung ương, năm 2025, cả nước xảy ra 7.004 vụ tai nạn lao động, làm 7.156 người bị nạn. Tổng chi phí cho tai nạn lao động và thiệt hại tài sản trên 14.068 tỷ đồng. Các ngành nghề có nhiều tai nạn chết người là xây dựng, dệt may, da giày, điện, khai khoáng. Những địa phương có nhiều tai nạn lao động là TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Lào Cai.

Cả nước đã có khoảng 3 triệu lượt người lao động được khám sức khỏe định kỳ, tăng tới 70% so với năm 2024. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy nhận thức của doanh nghiệp và người lao động về chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp đã được nâng lên rõ rệt. Đáng chú ý, tỷ lệ người lao động có sức khỏe tốt (loại I và II) chiếm tới 74%, trong khi nhóm sức khỏe yếu (loại IV, V) giảm còn 5%.

Tuy nhiên, khi đi sâu vào lĩnh vực khám và phát hiện bệnh nghề nghiệp lại cho thấy những khoảng trống đáng lưu ý. Trong năm 2025, có 865.143 lượt người lao động tiếp xúc với yếu tố có hại được khám phát hiện bệnh nghề nghiệp, tăng khoảng 51% so với năm trước. Dù vậy, số ca được chẩn đoán mới chỉ là 51 trường hợp, chiếm tỷ lệ rất thấp so với tổng số lượt khám.

Con số này đặt ra hai vấn đề. Một mặt, có thể thấy hiệu quả của việc cải thiện điều kiện lao động, giảm thiểu yếu tố nguy cơ tại nơi làm việc. Mặt khác, cũng không loại trừ khả năng việc phát hiện bệnh nghề nghiệp chưa thực sự toàn diện, do hạn chế về năng lực chẩn đoán, quy trình sàng lọc hoặc sự chủ quan từ phía người sử dụng lao động.

Thực tế cho thấy, nhiều ngành nghề như xây dựng, khai khoáng, dệt may, da giày, hóa chất… vẫn tiềm ẩn nguy cơ cao về bệnh nghề nghiệp do tiếp xúc với bụi, hóa chất, tiếng ồn hoặc điều kiện lao động khắc nghiệt kéo dài. Tuy nhiên, việc tổ chức khám chuyên sâu để phát hiện bệnh nghề nghiệp tại không ít doanh nghiệp vẫn mang tính hình thức, chưa đi vào thực chất.

Một nguyên nhân quan trọng là không ít người sử dụng lao động chưa thực sự quan tâm đến công tác này, còn xem đây là chi phí thay vì đầu tư cho nguồn nhân lực. Bên cạnh đó, một bộ phận người lao động chưa chủ động tham gia khám, hoặc thiếu kiến thức để nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh nghề nghiệp.

Để khắc phục tình trạng này, các chuyên gia cho rằng cần chuyển mạnh từ “khám sức khỏe định kỳ” sang “quản lý sức khỏe nghề nghiệp toàn diện”. Trong đó, việc khám phát hiện bệnh nghề nghiệp phải được thực hiện bài bản, có trọng tâm, gắn với từng yếu tố nguy cơ cụ thể của từng ngành nghề.

Song song với đó, cần đẩy mạnh quan trắc môi trường lao động, bởi đây là cơ sở quan trọng để xác định nhóm đối tượng cần khám chuyên sâu. Năm 2025, cả nước đã thực hiện hơn 1,1 triệu mẫu quan trắc môi trường lao động, trong đó 3,3% mẫu không đạt tiêu chuẩn. Dù tỷ lệ này đã giảm, nhưng vẫn là cảnh báo về những nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe người lao động.

Một điểm sáng là công tác tuyên truyền, huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động tiếp tục được mở rộng với hơn 4,5 triệu lượt người được tập huấn. Tuy nhiên, nội dung liên quan đến nhận diện và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp cần được chú trọng hơn, giúp người lao động hiểu rõ quyền lợi và chủ động bảo vệ sức khỏe của mình.

Trong thời gian tới, cùng với việc hoàn thiện thể chế, chính sách, việc tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về an toàn, vệ sinh lao động cần được thực hiện nghiêm minh. Đặc biệt, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống quản lý sức khỏe nghề nghiệp, ứng dụng công nghệ số trong theo dõi và phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp.

Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động năm 2026 với chủ đề “Đổi mới quản lý và nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động trong kỷ nguyên số” được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mới. Trong đó, hoạt động khám, phát hiện bệnh nghề nghiệp cần trở thành một trong những trọng tâm, không chỉ dừng ở phong trào mà phải trở thành hành động thường xuyên, thực chất.

Bảo vệ sức khỏe người lao động không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là yếu tố quyết định năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đẩy mạnh khám, phát hiện bệnh nghề nghiệp chính là bước đi căn cơ để xây dựng lực lượng lao động khỏe mạnh, thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

XC/Báo Tin tức và Dân tộc