Ngăn chặn thực phẩm bẩn – Trách nhiệm và hành động

Sáng nay, ngày 2/7, tại Hà Nội, Báo Công an nhân dân tổ chức Diễn đàn "Ngăn chặn thực phẩm bẩn – Trách nhiệm và hành động”, với sự đồng hành của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh vấn đề an toàn thực phẩm tiếp tục là mối quan tâm lớn của xã hội khi tình trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, môi trường kinh doanh và niềm tin của người tiêu dùng.

Với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức bảo vệ người tiêu dùng, Diễn đàn là nơi trao đổi đa chiều nhằm nhận diện những nguy cơ, thách thức đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm, đồng thời đề xuất các giải pháp tăng cường kiểm soát, ngăn chặn thực phẩm bẩn từ khâu sản xuất, vận chuyển đến tiêu thụ.

Các đại biểu dự diễn đàn

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Đại tá Trần Hồng Thanh, Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân nhấn mạnh, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề sức khỏe cộng đồng mà còn phản ánh chất lượng quản trị xã hội, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân. Dù công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đã đạt nhiều kết quả tích cực, tình trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm giả và vi phạm an toàn thực phẩm vẫn gây nhiều lo ngại, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và niềm tin của người tiêu dùng.

Theo Đại tá Trần Hồng Thanh, ngăn chặn thực phẩm bẩn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ quan truyền thông đến người tiêu dùng. Bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm, cần thúc đẩy các mô hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, ứng dụng công nghệ, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Đại tá Trần Hồng Thanh, Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân phát biểu tại Diễn đàn

Tại Diễn đàn, các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý đã tập trung thảo luận về những thách thức đặt ra đối với công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong bối cảnh hiện nay.

Đại tá, TS Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an cho biết, thời gian qua, tình trạng thu gom, vận chuyển, giết mổ lợn nhiễm dịch bệnh (dịch tả lợn Châu Phi) để cung cấp cho các doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm và chế biến suất ăn công nghiệp, trong đó có các đơn vị chuyên cung cấp thực phẩm cho trường học gây bức xúc trong dư luận.

Tình trạng sản xuất hàng giả là thực phẩm đã được đấu tranh, xử lý quyết liệt, cơ bản đã cảnh báo, răn đe được tình trạng sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm bổ sung, tuy nhiên tiếp tục phát hiện nhiều vụ sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả về chất lượng, công dụng, giá trị sử dụng, không có thành phần hoặc có thành phần dinh dưỡng không đảm bảo tỷ lệ theo đăng ký công bố, tự công bố sản phẩm, lợi dụng không gian mạng để tiêu thụ hàng giả, nhằm thu lợi bất chính, ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng;

Hành vi sử dụng chất cấm, hóa chất ngoài danh mục được phép sử dụng để sản xuất, chế biến thực phẩm, gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người tiêu dùng, điển hình như các vụ việc sử dụng hóa chất 6-Benzylaminopurine trong sản xuất giá đỗ với số lượng lớn được phát hiện tại Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình; sử dụng hàn the trong trong sản xuất mỳ, sử dụng hóa chất công nghiệp Natri Silicate để sơ chế thịt ốc tại TP Hồ Chí Minh.

Đại tá, TS Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an

Tình trạng vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, chế biến, bảo quản thực phẩm không đúng quy định của các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, kinh doanh thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể làm thực phẩm bị nhiễm khuẩn, gây ngộ độc thực phẩm diễn ra tại nhiều địa phương.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Công an đã phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm 2025; khởi tố 123 vụ án với 249 bị can. Lực lượng Quản lý thị trường cũng đã kiểm tra 23.715 vụ việc, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm với tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng; riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm xử lý 2.124 vụ, xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng.

Cũng trong thời gian trên, cả nước ghi nhận 700 ổ dịch tả lợn châu Phi tại 28 tỉnh, thành phố, tăng 1,5 lần so với cùng kỳ năm trước; gần 98.000 con lợn buộc phải tiêu hủy. Hiện vẫn còn 105 ổ dịch chưa qua 21 ngày tại 17 tỉnh, thành phố. Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lây lan ở mức cao nếu công tác tiêm phòng, giám sát dịch bệnh và kiểm soát vận chuyển, giết mổ động vật không được thực hiện chặt chẽ.

Theo Đại tá, TS Trần Viết Phương, nếu so sánh với lợi nhuận thu được từ sản xuất, buôn bán ma túy khoảng 300-400% trong khi hình phạt rất nặng, chế tài xử lý tiến tới loại bỏ loại “tội phạm nguồn”, “tội phạm của các loại tội phạm” này ra khỏi xã hội, thì tội phạm và vi phạm an toàn thực phẩm có thể thu được lợi nhuận tới 1000%, hậu quả gây ra cho sức khỏe người dân cũng rất nghiêm trọng, mức độ ảnh hưởng rất rộng, tới tất cả mọi người, thậm chí chết người nhưng hiện tại chế tài xử lý rất nhẹ, chưa tương xứng.

Các đại biểu tham gia Diễn đàn

Các ý kiến tại Diễn đàn cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển từ tư duy bảo đảm an toàn thực phẩm sang bảo đảm an ninh dinh dưỡng, giúp người dân được tiếp cận nguồn thực phẩm an toàn, cân đối và lành mạnh. Việc Luật Phòng bệnh có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 được đánh giá là bước chuyển quan trọng từ tư duy chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Các chuyên gia cho rằng, khái niệm thực phẩm không an toàn cần được nhìn nhận toàn diện hơn, không chỉ bao gồm thực phẩm bẩn, thực phẩm giả hay hàng kém chất lượng mà còn là các sản phẩm có hàm lượng đường, muối, chất béo cao, thực phẩm siêu chế biến và thông tin dinh dưỡng sai lệch trên không gian mạng. Đây là những yếu tố làm gia tăng các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, ung thư và có xu hướng ngày càng trẻ hóa.

Về giải pháp, lãnh đạo các cơ quan chức năng và chuyên gia nhấn mạnh vai trò của phối hợp liên ngành, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc trong quản lý an toàn thực phẩm. Bộ Công an và Bộ Công Thương đang tăng cường phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm theo chuỗi cung ứng, tập trung vào các điểm nóng như chợ đầu mối, kho lạnh, cơ sở giết mổ và các nền tảng thương mại điện tử. Việc ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông và triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, phát hiện sớm vi phạm và tăng hiệu quả quản lý.

Thời gian tới, các bộ, ngành và lực lượng chức năng sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước nhằm xây dựng thị trường thực phẩm an toàn, minh bạch, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Bà Lê Thị Hường, Giám đốc Khối Quản lý Chất lượng chuỗi siêu thị WinMart/WinMart+ cho rằng, cuộc chiến chống thực phẩm bẩn chỉ có thể thành công khi có sự chung tay của toàn bộ chuỗi cung ứng, từ cơ quan quản lý, lực lượng chức năng, nhà sản xuất, nhà cung cấp đến doanh nghiệp bán lẻ.

“Chuỗi bán lẻ hiện đại không chỉ có vai trò là nhà phân phối, mà còn là tuyến kiểm soát chất lượng cuối cùng trước khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Đây cũng là lý do WinMart luôn xem kiểm soát chất lượng là nhiệm vụ cốt lõi trong toàn bộ hoạt động vận hành. Là hệ thống bán lẻ hiện đại có quy mô điểm bán lớn nhất Việt Nam với hơn 5.000 siêu thị và cửa hàng WinMart, WinMart+, chúng tôi nhận thức rằng mỗi sản phẩm được bày lên quầy kệ không chỉ là một mặt hàng, mà còn là niềm tin mà hàng triệu gia đình gửi gắm mỗi ngày. Để thực hiện điều đó, WinMart đã xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo nguyên tắc kiểm soát xuyên suốt toàn chuỗi”-bà Hường cho biết.

Cũng theo bà Lê Thị Hường, từ cuối năm 2025, WinMart/WinMart+ đã đưa vào vận hành hệ thống Phòng Kiểm nghiệm An toàn thực phẩm tại cả ba miền Bắc – Trung – Nam, đồng thời phối hợp với các đơn vị kiểm nghiệm độc lập uy tín để tăng cường tính khách quan. Nếu phát hiện dấu hiệu không phù hợp, doanh nghiệp sẽ ngay lập tức kiểm tra, đánh giá mức độ ảnh hưởng và chủ động thu hồi sản phẩm khi cần thiết.

Thanh Hòa