Vì sao mang pin sạc dự phòng lên máy bay ngày càng bị kiểm soát nghiêm ngặt?

Pin sạc dự phòng là vật dụng quen thuộc trong hành lý của hầu hết hành khách khi đi máy bay. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng của các sự cố liên quan đến pin lithium, nhiều hãng hàng không trong và ngoài nước đã đồng loạt siết chặt quy định đối với thiết bị này.

LÝ DO SIẾT QUY ĐỊNH VỚI PIN SẠC DỰ PHÒNG

Pin lithium có khả năng lưu trữ lượng năng lượng lớn trong một kích thước nhỏ nên được sử dụng rộng rãi trong nhiều thiết bị như điện thoại di động, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh, thuốc lá điện tử và pin sạc dự phòng.

Tuy rất tiện lợi nhưng nếu bị quá nhiệt hoặc lỗi kỹ thuật, chúng có thể gây cháy và những đám cháy này thường lan nhanh, khó kiểm soát.

Trong năm 2024, các cơ quan chức năng Anh ghi nhận 316 trường hợp phát hiện thiết bị dùng pin lithium trong hành lý ký gửi. Sang năm 2025 con số này đã tăng lên 643. Song song với đó, các sự cố thiết bị quá nhiệt hoặc trục trặc cũng gần như tăng gấp đôi, từ 123 lên 206 trường hợp.

Phần lớn các sự cố được ghi nhận xảy ra trong khoang hành khách, nơi phi hành đoàn có thể xử lý kịp thời. Tuy nhiên, nếu sự cố xảy ra trong khoang chứa hành lý ký gửi, nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn vì có thể không được phát hiện cho đến khi quá muộn để kiểm soát. CAA cho biết hiện trung bình mỗi tuần có khoảng 2 sự cố liên quan đến pin lithium xảy ra.

Bên cạnh nguy cơ cháy nổ, việc phải kiểm tra hoặc dỡ hành lý ký gửi do vi phạm quy định cũng có thể gây chậm chuyến bay, thậm chí buộc máy bay phải chuyển hướng. Gần đây, một chuyến bay của EasyJet đã phải hạ cánh khẩn xuống Rome sau khi phát hiện một pin sạc dự phòng trong hành lý ký gửi.

Trước đó không lâu, hình ảnh ngọn lửa bùng lên từ khoang hành lý phía trên ghế ngồi trên một chuyến bay của Air China cũng lan truyền rộng rãi, được cho là liên quan đến pin lithium.

Pin lithium bốc cháy trên chuyến bay của Air China vào tháng 10/2025 (Nguồn: BBC)

CAA nhận định đây đang là một thách thức ngày càng lớn, một phần vì nhiều hành khách chưa nắm rõ quy định an toàn. Cơ quan này khuyến cáo hành khách nên mang điện thoại, thuốc lá điện tử và pin sạc dự phòng theo người trong khoang hành khách.

Mỗi người chỉ được mang tối đa 2 pin sạc dự phòng và tuyệt đối không được sạc chúng trên máy bay. Nếu phải để máy tính xách tay trong hành lý ký gửi thì cần tắt hoàn toàn, không để ở chế độ ngủ hay chờ.

Ông Tim Alderslade, Giám đốc điều hành Airlines UK, cho rằng rủi ro từ pin lithium đang trở thành một vấn đề ngày càng nghiêm trọng khi số lượng thiết bị điện tử mà hành khách sử dụng ngày càng tăng. Theo ông, dù phi công và tiếp viên đều được đào tạo để xử lý sự cố, giải pháp tốt nhất vẫn là phòng ngừa ngay từ khâu chuẩn bị hành lý của hành khách.

Trong khi đó, ông Giuseppe Capanna, kỹ sư an toàn sản phẩm thuộc tổ chức Electrical Safety First, giải thích rằng pin lithium có mật độ năng lượng rất cao, giúp việc sạc và vận hành thiết bị trở nên hiệu quả, nhưng cũng khiến chúng có thể gây ra những đám cháy dữ dội và khó dập tắt nếu xảy ra sự cố.

Ông nhấn mạnh rằng khi những thiết bị này nằm trong hành lý ký gửi, không ai có thể tiếp cận để xử lý, vì vậy hậu quả có thể trở nên đặc biệt nghiêm trọng. Ông cũng cho rằng phần lớn rủi ro thường đến từ các sản phẩm kém chất lượng, được mua qua bên bán thứ ba thay vì nhà phân phối chính hãng.

ĐI MÁY BAY MANG PIN SẠC DỰ PHÒNG THẾ NÀO?

Pin sạc dự phòng sử dụng pin lithium được xếp vào nhóm hàng hóa nguy hiểm trong vận tải hàng không. Vì vậy, phần lớn các hãng hàng không trên thế giới đều áp dụng quy định dựa trên hướng dẫn của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) và Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO).

Theo đó, pin sạc dự phòng không được để trong hành lý ký gửi mà phải mang theo trong hành lý xách tay để nếu xảy ra hiện tượng quá nhiệt, bốc khói hoặc cháy nổ, phi hành đoàn có thể phát hiện và xử lý kịp thời.

Đa số các hãng cũng quy định pin có dung lượng dưới 100Wh được phép mang theo mà không cần xin phép, pin từ 100 - 160Wh phải được hãng chấp thuận trước, còn pin trên 160Wh bị cấm vận chuyển.

Tại Việt Nam, sau hàng loạt sự cố liên quan đến pin lithium trên thế giới, Cục Hàng không Việt Nam đã yêu cầu các hãng tăng cường biện pháp kiểm soát đối với pin sạc dự phòng trên các chuyến bay.

Vietnam Airlines quy định hành khách chỉ được mang pin sạc dự phòng trong hành lý xách tay, tuyệt đối không được ký gửi. Mỗi hành khách được mang tối đa hai pin sạc dự phòng có dung lượng không quá 100Wh, trường hợp từ 100 - 160Wh phải được hãng chấp thuận trước.

Đáng chú ý, hãng yêu cầu hành khách không để pin dự phòng trong ngăn hành lý phía trên mà phải mang theo người hoặc đặt ở vị trí dễ quan sát. Đồng thời, cấm sử dụng pin dự phòng để sạc các thiết bị điện tử cũng như không được sạc chính pin dự phòng bằng nguồn điện trên máy bay trong suốt chuyến bay.

Nhiều hãng hàng không đã ra quy định cấm sử dụng pin dự phòng để sạc các thiết bị điện tử cũng như không được sạc chính pin dự phòng bằng nguồn điện trên máy bay trong suốt chuyến bay

Vietjet Air cũng áp dụng quy định tương tự khi chỉ cho phép pin sạc dự phòng được mang trong hành lý xách tay và không được ký gửi. Hãng yêu cầu hành khách lấy pin ra khỏi túi xách trong suốt chuyến bay, đặt ở nơi dễ quan sát thay vì cất trong ngăn hành lý phía trên.

Vietjet cũng cấm sử dụng pin sạc dự phòng để sạc điện thoại, máy tính bảng hoặc bất kỳ thiết bị điện tử nào khác trên máy bay nhằm hạn chế tối đa nguy cơ cháy nổ.

Tại quốc tế, nhiều hãng hàng không cũng đang siết chặt quy định đối với pin sạc dự phòng. Singapore Airlines và Scoot thông báo từ ngày 1/4/2025 sẽ cấm hành khách sử dụng pin sạc dự phòng để sạc thiết bị cá nhân trên máy bay, đồng thời không được sạc pin dự phòng bằng cổng USB hoặc ổ điện trên máy bay.

Cathay Pacific (Hồng Kông) quy định pin sạc dự phòng và pin lithium dự phòng chỉ được mang trong hành lý xách tay, không được ký gửi. Hãng cho phép hành khách mang pin có dung lượng dưới 100Wh mà không cần xin phép trước, pin từ 100 - 160Wh cần được hãng chấp thuận, còn trên 160Wh bị cấm.

Từ năm 2025, Cathay Pacific cũng bổ sung quy định không được sử dụng hoặc sạc pin sạc dự phòng trong suốt chuyến bay, đồng thời khuyến cáo hành khách giữ pin ở nơi dễ tiếp cận để xử lý nếu có sự cố.

Lufthansa (Đức) còn lưu ý hành khách nên bọc hoặc che các đầu cực của pin để tránh chập mạch trong quá trình di chuyển.

Đức Anh