Thực phẩm bẩn hiện hữu từ chợ truyền thống đến sàn thương mại điện tử

Thông tin trên được đưa ra tại Diễn đàn “Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động” do Báo Công an nhân dân tổ chức ngày 2/7 tại Hà Nội.

Phát biểu khai mạc, Đại tá Trần Hồng Thanh, Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân, cho rằng bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề liên quan đến sức khỏe cộng đồng mà còn phản ánh năng lực quản trị xã hội, đạo đức kinh doanh và trách nhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân.

Đại tá Trần Hồng Thanh, Phó Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân phát biểu.

Theo ông, mặc dù công tác quản lý an toàn thực phẩm đã đạt nhiều kết quả tích cực, tình trạng thực phẩm bẩn, thực phẩm giả, thực phẩm không rõ nguồn gốc vẫn gây nhiều lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân và niềm tin của người tiêu dùng. Vì vậy, cùng với việc tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm, cần thúc đẩy sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, ứng dụng công nghệ và truy xuất nguồn gốc nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Tại diễn đàn, nhiều số liệu cho thấy công tác đấu tranh với các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm đang được đẩy mạnh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Công an đã phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm trước; khởi tố 123 vụ án với 249 bị can.

Lực lượng chức năng kiểm tra an toàn thực phẩm.

Cùng thời gian này, lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra 23.715 vụ việc, phát hiện và xử lý 19.937 vụ vi phạm với 22.669 hành vi. Tổng số tiền xử lý đạt hơn 330,7 tỷ đồng. Riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm, lực lượng chức năng xử lý 2.124 vụ, xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Trần Việt Hùng, Trưởng phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết thực tế kiểm tra cho thấy nhiều vụ việc có quy mô lớn, số lượng hàng hóa vi phạm lên tới hàng tấn. Điển hình là vụ phát hiện hơn 20 tấn nội tạng động vật đông lạnh không rõ nguồn gốc tại TPHCM; hơn 7 tấn nội tạng động vật không có hóa đơn, chứng từ tại Hà Nội và hơn 2,5 tấn sản phẩm động vật đông lạnh nhập lậu tại Quảng Bình.

Đáng chú ý, các đối tượng ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, lợi dụng thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao như Tết Nguyên đán, Tết Trung thu và mùa lễ hội để đưa hàng nhập lậu, hàng giả và thực phẩm không rõ nguồn gốc ra thị trường.

Đại tá Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường đã phát hiện 22.669 hành vi vi phạm; tổng số tiền xử lý hơn 330,7 tỷ đồng, trong đó tiền phạt vi phạm hành chính hơn 305,8 tỷ đồng. Giá trị hàng hóa vi phạm hơn 208,8 tỷ đồng; hàng hóa bị tịch thu hơn 81,7 tỷ đồng; hàng hóa buộc tiêu hủy hơn 127,1 tỷ đồng. Có 128 vụ việc có dấu hiệu tội phạm đã được chuyển cơ quan điều tra.

Đối với lĩnh vực thương mại điện tử, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 514 vụ việc, xử lý 424 vụ và xử phạt khoảng 7,9 tỷ đồng. Ông Trần Việt Hùng cho biết, hoạt động kinh doanh thực phẩm trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội đang đặt ra nhiều thách thức khi giao dịch diễn ra qua nhiều khâu trung gian, gây khó khăn trong việc xác định chủ thể vi phạm, kho hàng, dòng tiền và lượng hàng đã tiêu thụ.

Đại tá Trần Viết Phương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) thông tin tại diễn đàn.

Đại diện Bộ Công Thương cũng chỉ ra nhiều khó khăn trong công tác kiểm soát an toàn thực phẩm. Trong đó, năng lực kiểm nghiệm tại một số đơn vị còn hạn chế, thời gian giám định kéo dài, kinh phí lấy mẫu và tiêu hủy tang vật còn thiếu. Việc bảo quản thực phẩm đông lạnh, nội tạng động vật và thủy hải sản tươi sống cũng phát sinh nhiều chi phí, trong khi một số nhóm thực phẩm vẫn chưa có đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật để làm căn cứ xử lý vi phạm.

Để khắc phục những tồn tại này, Bộ Công an và Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch số 440 về phối hợp tổng rà soát, kiểm tra và xử lý vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm trên toàn quốc. Song song với đó, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 31/2026 quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Theo quy định mới, doanh nghiệp có thể triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc thông qua hệ thống của Bộ Công Thương hoặc kết nối với nền tảng VeriGoods nhằm tăng tính minh bạch và hỗ trợ cơ quan quản lý xác định nguồn gốc hàng hóa.

Theo ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng theo hướng đổi mới toàn diện phương thức quản lý, chuyển từ kiểm soát ở từng khâu sang quản lý nguy cơ trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) chia sẻ tại diễn đàn

Theo ông Thịnh, thay vì chỉ tập trung kiểm tra sản phẩm cuối cùng, dự thảo luật hướng đến giám sát từ khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, giết mổ, thu hoạch đến sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển và lưu thông trên thị trường. Mục tiêu là kiểm soát các nguy cơ ngay từ đầu vào, truy xuất được nguồn gốc và bảo đảm an toàn thực phẩm trong suốt vòng đời của sản phẩm.

Việc Luật Phòng bệnh có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 cũng được đánh giá là bước chuyển quan trọng, thể hiện định hướng chuyển từ chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Để nâng cao hiệu quả quản lý trong thời gian tới, ông Trần Việt Hùng kiến nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lý an toàn thực phẩm, đặc biệt đối với hoạt động kinh doanh trên thương mại điện tử và mạng xã hội; tăng cường trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và trung gian thanh toán; đồng thời đầu tư thêm nguồn lực cho công tác kiểm nghiệm, giám định, lấy mẫu và bảo quản tang vật.

Hà Minh