Nepal tổ chức tổng tuyển cử hôm nay

Gần 19 triệu trong số 30 triệu người dân Nepal đủ điều kiện bỏ phiếu hôm nay (5/3) để bầu ra cơ quan lập pháp mới của đất nước, gồm 275 thành viên. Trong đó, 165 ứng cử viên được bầu trực tiếp và 110 người được chọn thông qua hệ thống đại diện theo tỷ lệ. Khoảng một triệu cử tri trong số này - hầu hết là thanh niên - đã được bổ sung sau các cuộc biểu tình năm ngoái, làm gia tăng lời kêu gọi cải tổ hệ thống chính trị của Nepal và cải cách nền kinh tế để tạo ra việc làm chính thức với mức lương tốt hơn.

Nhân viên Ủy ban bầu cử Nepal dựng kiosk bỏ phiếu tại một điểm bầu cử ở quảng trường Patan Durbar, quận Lalitpur, Nepal ngày 4/3 (Ảnh: Reuters)

Cuộc chạy đua vào Quốc hội Nepal khóa mới vẫn có sự tham gia của các chính đảng cũ, bao gồm Đảng Quốc đại Nepal theo đường lối trung dung và Đảng Cộng sản Nepal (Chủ nghĩa Mác-Lênin Thống nhất - UML), những đảng đã thống trị chính trường đất nước trong nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, hầu hết các nhà phân tích chính trị cho rằng Đảng Tự lực Quốc gia (RSP) theo đường lối trung dung đang dẫn đầu. Rapper kiêm chính trị gia Balendra Shah, 35 tuổi, đã gia nhập đảng ba năm tuổi này hồi tháng Giêng vừa qua đang nổi lên với tư cách là ứng cử viên thủ tướng khóa tới. Ông Shah, cựu thị trưởng của thủ đô Kathmandu, người được xem như gương mặt đại diện cho các cuộc biểu tình tháng 9/2025, sẽ đối đầu trực tiếp với ông K.P. Sharma Oli, 74 tuổi, thuộc đảng UML. Ông Oli Sharma từng đảm nhiệm vị trí thủ tướng trong 4 nhiệm kỳ, nhưng đã phải từ chức sau vụ biểu tình bạo loạn khiến hàng chục người thiệt mạng hồi năm ngoái.

Tổng tuyển cử ở Nepal sẽ là cuộc bầu cử thứ hai tại khu vực Nam Á - sau Bangladesh - được tổ chức trong năm nay, tiếp sau các các cuộc biểu tình do thế hệ trẻ (hay thế hệ Z) dẫn đầu, dẫn tới áp lực làm thay đổi chính quyền. Tuy nhiên, động lực lại khác biệt rõ rệt. Theo Jay Nishaant, người sáng lập tổ chức tư vấn Nepal Democracy Foundation, có 3 yếu tố quyết định kết quả của bất kỳ cuộc bầu cử nào. Đó là chương trình nghị sự, khả năng lãnh đạo và tổ chức. Đó là điểm mà Nepal có thể khác biệt với Bangladesh. Các nhà lãnh đạo sinh viên tháng 7/2024 tại Bangladesh có một chương trình nghị sự rõ ràng và những gương mặt dễ nhận biết, nhưng không có một bộ máy chính trị, hành chính cơ sở đã được kiểm chứng qua thời gian. Trong cuộc Tổng tuyển cử hồi tháng trước tại Bangladesh, chính đảng do giới trẻ lãnh đạo chỉ giành được 6 ghế trong Quốc hội gồm 300 thành viên. Điều này cho thấy thách thức trong việc biến động lực trong các cuộc biểu tình trên đường phố thành phiếu bầu.

Trong nhiều thập kỷ, Nepal - quốc gia nhỏ bé nằm trên dãy Himalaya và chịu nhiều ảnh hưởng của cả Trung Quốc và Ấn Độ, đã bị chia rẽ bởi sự bất ổn chính trị. Tổng cộng nước này đã có 32 lần thay đổi chính phủ kể từ năm 1990, khiến nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp bị tê liệt. Hàng triệu người dân Nepal phải ra nước ngoài tìm việc làm.

Phan Tùng/VOV-New Delhi