Nâng chất hòa giải cơ sở từ các đơn vị chỉ đạo điểm

Chủ động triển khai

Các đơn vị thực hiện chỉ đạo điểm có tổng số 218 tổ hòa giải, với 1.509 hòa giải viên (có 118 hòa giải viên người dân tộc thiểu số). Sở Tư pháp thực hiện hướng dẫn, rà soát, đánh giá thực trạng công tác tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở đối với 8 đơn vị cấp xã, phường chỉ đạo điểm và đề ra các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện. Ðể nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động hòa giải ở cơ sở tại các đơn vị chỉ đạo điểm, Sở Tư pháp tổ chức 10 lớp tập huấn bồi dưỡng kỹ năng, nâng cao nghiệp vụ công tác hòa giải ở cơ sở, với sự tham gia của hơn 1.000 hòa giải viên ở cơ sở; tổ chức Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về hòa giải ở cơ sở và thực hiện dân chủ ở cơ sở” với hơn 15 ngàn thí sinh tham gia; cấp phát 119 quyển Bộ luật Dân sự hiện hành, 119 quyển Sổ theo dõi hoạt động hòa giải ở cơ sở. Bên cạnh đó, phối hợp tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ công tác hòa giải ở cơ sở năm 2025 cho hơn 205 đại biểu là hòa giải viên của Xã Nguyễn Phích.

Tổ Hòa giải Khóm 3, phường Vĩnh Trạch, triển khai nhiệm vụ hòa giải vụ việc tranh chấp ở cơ sở.

Trong năm 2025, các đơn vị được lựa chọn thực hiện chỉ đạo điểm về công tác hòa giải ở cơ sở, tiếp nhận 814 vụ việc yêu cầu hòa giải, trong đó, 807 vụ việc được đưa ra hòa giải. Kết quả, hòa giải thành 658 vụ, đạt 81,5%; hòa giải không thành 149 vụ, chiếm 18,5%; số vụ việc chưa giải quyết là 7 vụ việc. Kết quả trên cho thấy, công tác hòa giải ở cơ sở tại các đơn vị chỉ đạo điểm được nâng lên, giải quyết kịp thời các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư.

6 tháng đầu năm 2026, tỷ lệ hòa giải cơ sở của 8 đơn vị chỉ đạo điểm được phân thành 3 nhóm: nhóm có tỷ lệ hòa giải cơ sở đạt khá, gồm các xã: Hưng Hội, Long Ðiền, Hồng Dân; nhóm có tỷ lệ hòa giải cơ sở đạt tốt là xã Thới Bình; nhóm có tỷ lệ hòa giải cơ sở đạt 100%, gồm các xã: Ðất Mũi, Cái Nước, Quách Phẩm; Vĩnh Trạch là phường đạt tỷ lệ thấp nhất.

Theo đánh giá, các xã được chỉ đạo điểm đã triển khai và làm khá tốt các nhiệm vụ về hòa giải ở cơ sở đến các ấp, tổ hòa giải. Tuy nhiên, một số nơi vẫn còn vướng mắc cần khắc phục. Ðối với các xã, phường có tỷ lệ hòa giải thành không cao, số vụ việc thụ lý hòa giải lại khá cao (Hưng Hội 59 vụ; Long Ðiền 37 vụ; Hồng Dân 31 vụ và Vĩnh Trạch 35 vụ); trong đó, nhiều tranh chấp liên quan đến đất đai (Hưng Hội 29 vụ; Long Ðiền 27 vụ; Hồng Dân 21 vụ; Vĩnh Trạch 19 vụ). Ðối với 2 xã: Nguyễn Phích và Vĩnh Hậu, dù được Chủ tịch UBND tỉnh lựa chọn để Bộ Tư pháp thực hiện các hoạt động chỉ đạo điểm, nhưng tỷ lệ hòa giải thành còn thấp (Nguyễn Phích 60%; Vĩnh Hậu 65%). Một trong những nguyên nhân chính là do tổng số 20 vụ việc thụ lý trong 6 tháng đầu năm 2026, 100% các vụ việc tranh chấp đều liên quan đến đất đai. Trong khi ở cấp hòa giải cơ sở, trình độ am hiểu pháp luật về đất đai của hòa giải viên còn nhiều hạn chế; tâm lý của người dân lại không muốn hòa giải thành mà muốn sớm kết thúc hòa giải để chuyển hồ sơ qua tòa án giải quyết.

Khẩn trương thực hiện các giải pháp

Công tác hòa giải ở cơ sở thời gian qua được triển khai kịp thời, hiệu quả; đội ngũ hòa giải viên được củng cố, nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ; nhiều mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư được giải quyết kịp thời, giữ gìn đoàn kết trong Nhân dân, bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở. Tuy nhiên, tỷ lệ hòa giải thành tại một số đơn vị được lựa chọn thực hiện chỉ đạo điểm chưa đạt yêu cầu đề ra. Trình độ kiến thức pháp luật, kỹ năng của đội ngũ hòa giải viên chưa đáp ứng yêu cầu. Do việc thay đổi về địa giới hành chính, số lượng hòa giải viên của các tổ hòa giải trên địa bàn xã, phường có sự thay đổi, ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ.

Ðể khắc phục những vấn đề trên, nhiều đơn vị trong chỉ đạo điểm kiến nghị, tỉnh cần tăng cường tập huấn về hòa giải ở cơ sở cho các hòa giải viên cơ sở; củng cố tổ chức hoạt động của các tổ hòa giải ở khóm, ấp; xác định công tác hòa giải ở cơ sở là một trong những nhiệm vụ quan trọng của địa phương.

Các thành viên Tổ Hòa giải Ấp 15, xã Vĩnh Hậu họp triển khai nhiệm vụ.

Bà Phạm Thị Ngọc, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau, cho biết: "Ðơn vị sẽ tiếp tục triển khai các hoạt động chỉ đạo điểm; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên. Thường xuyên theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở; tổ chức kiểm tra để nắm tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn, hạn chế, đề ra những giải pháp nâng cao tỷ lệ hòa giải thành".

Ðồng thời, Sở Tư pháp cũng yêu cầu UBND cấp xã, phường chỉ đạo điểm, tăng cường tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn cho đội ngũ hòa giải viên, chú trọng bồi dưỡng kỹ năng hòa giải, kỹ năng xử lý tình huống. Phối hợp chặt chẽ giữa UBND với Ủy ban MTTQ cấp xã, phường trong chỉ đạo, hướng dẫn rà soát, đánh giá, củng cố, kiện toàn đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở; lựa chọn người có năng lực, uy tín, kinh nghiệm và tâm huyết; huy động lực lượng an ninh, trật tự ở cơ sở, luật gia, cán bộ làm công tác pháp luật đã nghỉ hưu, người có kinh nghiệm tham gia làm hòa giải viên và hỗ trợ cho hoạt động hòa giải ở cơ sở. Thường xuyên chỉ đạo, kiểm tra để kịp thời tháo gỡ khó khăn, hạn chế và tăng cường các biện pháp nâng cao tỷ lệ hòa giải thành.

Kim Phượng