Nâng cao chất lượng FDI để Việt Nam phát triển bền vững

Sau gần 40 năm thu hút FDI, Việt Nam đang chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng dòng vốn. Trao đổi với PV Báo CAND, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) Bruno Jaspaert nhấn mạnh, để đón dòng vốn châu Âu có tầm nhìn dài hạn, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế, nguồn nhân lực, bảo hộ sở hữu trí tuệ và năng lực cạnh tranh.

PV: Ông đánh giá thế nào về vai trò của Nghị quyết số 10-NQ/TW trong việc nâng cao chất lượng dòng vốn FDI vào Việt Nam?

Ông Bruno Jaspaert: Nghị quyết số 10 - NQ/TW đánh dấu một bước phát triển quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư của Việt Nam. Trong nhiều năm qua, thành công thường được đo bằng quy mô dòng vốn FDI thu hút. Tuy nhiên, hiện nay, trọng tâm đang chuyển đúng hướng sang chất lượng của dòng vốn đầu tư và giá trị mà dòng vốn đó tạo ra cho toàn bộ nền kinh tế.

Việc Nghị quyết xác định khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng các doanh nghiệp quốc tế được kỳ vọng trở thành đối tác lâu dài trong quá trình phát triển của Việt Nam, không chỉ mang đến nguồn vốn mà còn đóng góp về công nghệ, đổi mới sáng tạo, kỹ năng, phát triển bền vững và tăng cường liên kết với chuỗi cung ứng trong nước.

Đối với các doanh nghiệp châu Âu, điều này đặc biệt có ý nghĩa. Các quyết định đầu tư được hoạch định trong nhiều thập kỷ chứ không phải chỉ trong vài quý. Doanh nghiệp cần niềm tin rằng những cải cách hôm nay sẽ tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh của ngày mai.

Thời điểm ban hành Nghị quyết cũng rất đáng chú ý. Mặc dù bối cảnh địa chính trị toàn cầu còn nhiều bất ổn, Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) của EuroCham trong quý II/2026 đã tăng lên 79,7 điểm, gần chạm mức cao nhất trong bảy năm qua. Hơn một nửa doanh nghiệp thành viên hiện coi Việt Nam là thị trường chiến lược cốt lõi, 69% tin rằng môi trường kinh doanh sẽ tiếp tục cải thiện. Những kết quả này phản ánh niềm tin không chỉ vào những nền tảng kinh tế vững chắc của Việt Nam, thể hiện qua mức tăng trưởng GDP 8,18% trong 6 tháng đầu năm 2026, mà còn vào lộ trình cải cách mà Việt Nam đang theo đuổi.

Vì vậy, Nghị quyết số 10 - NQ/TW không chỉ đơn thuần là một chính sách thu hút đầu tư. Cùng với Nghị quyết số 57 -NQ/TW về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và chương trình cải cách hành chính của Chính phủ, các nghị quyết này thể hiện rõ khát vọng của Việt Nam trong việc cạnh tranh bằng năng suất, đổi mới sáng tạo và chất lượng thể chế. Đây chính là hướng đi mà các nhà đầu tư châu Âu mong muốn được chứng kiến.

Ông Bruno Jaspaert cho biết, doanh nghiệp châu Âu đánh giá cao Việt Nam nhờ sự ổn định chính trị, vị trí chiến lược và tốc độ tăng trưởng kinh tế.

PV: Theo ông, Việt Nam cần ưu tiên những cải cách nào để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao từ châu Âu?

Ông Bruno Jaspaert: Thế hệ đầu tư mới không chỉ dựa vào ưu đãi mà còn phụ thuộc vào năng lực của nền kinh tế. Doanh nghiệp châu Âu đánh giá cao sự ổn định chính trị, vị trí chiến lược và tốc độ tăng trưởng của Việt Nam, nhưng cần một hệ sinh thái kinh doanh tương xứng.

Ưu tiên hàng đầu là nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo BCI quý II/2026, lo ngại về tình trạng thiếu lao động có kỹ năng tăng từ 23% lên 38%, đặt ra yêu cầu Việt Nam đẩy mạnh đào tạo kỹ sư, kỹ thuật viên và chuyên gia cho các ngành bán dẫn, công nghệ cao, công nghệ xanh.

Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu quả quản lý, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc, bảo đảm quy trình minh bạch, nhanh chóng. Cải cách thủ tục hành chính cũng phải tiếp tục được ưu tiên, bởi thủ tục rườm rà, quy định chồng chéo làm tăng chi phí và giảm sức cạnh tranh.

Nếu tiếp tục đơn giản hóa thủ tục và đầu tư mạnh cho nhân lực, Việt Nam sẽ trở thành một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Á đối với dòng vốn đầu tư chất lượng cao và bền vững.

Việt Nam có đầy đủ điều kiện để tiến lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

PV: Theo ông, cần làm gì để thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Việt Nam?

Ông Bruno Jaspaert: Chuyển giao công nghệ trước hết phải bắt đầu từ niềm tin. Các doanh nghiệp châu Âu có thể mang đến Việt Nam công nghệ tiên tiến, năng lực nghiên cứu và sản xuất hiện đại, nhưng đó đều là kết quả của hàng chục năm tích lũy tri thức và đầu tư vào tài sản trí tuệ. Họ cần sự bảo đảm rằng các sáng tạo của mình sẽ được bảo vệ hiệu quả.

Chính vì vậy, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành yếu tố quan trọng khi Việt Nam thu hút các dự án đầu tư có giá trị gia tăng cao. Khảo sát BCI quý II/2026 cho thấy khoảng một phần ba doanh nghiệp có đăng ký sở hữu trí tuệ đã gặp khó khăn, chủ yếu liên quan đến giải quyết tranh chấp và các thủ tục hành chính. Những cải cách gần đây là tín hiệu tích cực, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là việc thực thi một cách nhất quán.

Bên cạnh đó, chuyển giao công nghệ không nên được nhìn nhận là quá trình một chiều. Những dự án đầu tư thành công nhất của châu Âu đều xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài với các nhà cung cấp Việt Nam, các trường đại học và viện nghiên cứu. Thay vì chỉ chuyển hoạt động sản xuất sang Việt Nam, các doanh nghiệp ngày càng thành lập các nhóm kỹ thuật, chương trình phát triển nhà cung cấp và trung tâm R&D ngay tại Việt Nam để tri thức được tạo ra và lan tỏa tại chỗ.

Việt Nam có đầy đủ điều kiện để tiến lên những nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu với nguồn nhân lực năng động, tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ và cam kết chính trị rõ ràng về đổi mới sáng tạo thông qua Nghị quyết số 57 - NQ/TW. Nếu những lợi thế này được bổ sung bằng cơ chế bảo hộ sở hữu trí tuệ hiệu quả, hệ thống pháp lý minh bạch và đầu tư mạnh vào phát triển kỹ năng, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một ngôi sao mới trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Cộng đồng doanh nghiệp châu Âu đánh giá nền tảng kinh tế của Việt Nam vẫn rất hấp dẫn.

PV: Theo ông, để thu hút dòng vốn châu Âu, Việt Nam cần ưu tiên cải thiện những yếu tố nào về thể chế, hạ tầng và môi trường đầu tư?

Ông Bruno Jaspaert: Các doanh nghiệp châu Âu đến Việt Nam với tầm nhìn dài hạn. Chúng tôi không tìm kiếm những cơ hội sản xuất ngắn hạn hay mang tính thời vụ. Điều chúng tôi hướng tới là xây dựng những chuỗi giá trị tích hợp, kết nối sản xuất với hệ thống logistics hiệu quả, nguồn cung năng lượng ổn định và hạ tầng số hiện đại. Đối với một tập đoàn đa quốc gia của châu Âu, xây dựng một nhà máy chỉ là bước khởi đầu; thước đo thành công thực sự là hình thành được cả một hệ sinh thái có thể vận hành hiệu quả và bền vững trong chu kỳ đầu tư kéo dài từ 15 đến 20 năm.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều lợi thế: môi trường chính trị ổn định, tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao nhất châu Á, mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn và chương trình cải cách đầy tham vọng. Đây là những yếu tố giúp niềm tin của doanh nghiệp châu Âu duy trì ở mức gần cao nhất trong bảy năm, bất chấp những bất ổn của kinh tế thế giới.

Trong thời gian tới, năng lực cạnh tranh sẽ phụ thuộc chủ yếu vào khả năng thực thi. Nhà đầu tư sẽ không chỉ so sánh Việt Nam với châu Âu mà còn với Indonesia, Malaysia, Thái Lan hay Ấn Độ – những quốc gia cũng đang cạnh tranh quyết liệt để thu hút các dự án giá trị cao.

Chính vì vậy, hiệu quả hành chính, tính ổn định của chính sách và chất lượng thể chế đã trở thành những lợi thế cạnh tranh mang tính chiến lược. Doanh nghiệp cần sự bảo đảm rằng các chính sách được triển khai thống nhất giữa các địa phương, thủ tục đầu tư được xử lý nhanh chóng và hệ thống pháp luật luôn minh bạch, có thể dự báo.

Là một người nước ngoài nhưng luôn tự hào coi Việt Nam là quê hương thứ hai của mình, niềm tin của tôi vào tương lai phát triển của Việt Nam không chỉ xuất phát từ những con số, mà từ thực tế hằng ngày: các khu công nghiệp không ngừng mở rộng, cảng biển hoạt động ngày càng hiệu quả và các doanh nghiệp sẵn sàng thực hiện những khoản đầu tư dài hạn vì tin tưởng vào tương lai của đất nước này.

Điều tôi mong muốn Việt Nam tiếp tục kiên định là không chạy theo những thành quả ngắn hạn, mà tập trung xây dựng năng lực cạnh tranh dài hạn và phát triển bền vững. Những nền kinh tế lớn không thể hình thành trong một sớm một chiều.

Việc kiên trì cải thiện môi trường đầu tư, hướng tới trở thành điểm đến tối ưu cho các nhà đầu tư, chính là điều dòng vốn châu Âu đang tìm kiếm.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

Lưu Hiệp (thực hiện)