Mỹ tấn công các mục tiêu Iran

Iran tấn công cơ sở Mỹ, dọa mở rộng chiến sự
Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ tăng
Ông Trump chỉ trích Iran vi phạm thỏa thuận ngừng bắn

Đây là động thái đáp trả trực tiếp sau khi Tehran tấn công một tàu thương mại gần tuyến đường thủy huyết mạch này vào thứ Năm.

“Các máy bay Mỹ đã tấn công các vị trí lưu trữ tên lửa, máy bay không người lái và địa điểm radar ven biển của Iran”, đại diện CENTCOM thông tin.

“Hành động gây hấn vô cớ của lực lượng Iran đối với tàu thương mại đã vi phạm rõ ràng thỏa thuận ngừng bắn”.

Tuy nhiên, một quan chức Mỹ khẳng định với CNN rằng đây chỉ là đòn đáp trả có chọn lọc, không phải dấu hiệu cho thấy Washington quay lại chiến tranh quy mô lớn.

Phản ứng từ hai phía

Trong bài đăng trên Truth Social trưa thứ Sáu, Tổng thống Donald Trump chỉ trích vụ tấn công của Iran vào tàu thuyền trên eo biển là “sự vi phạm ngu ngốc”.

Tổng thống Donald Trump chỉ trích vụ tấn công của Iran vào tàu thuyền trên eo biển là “sự vi phạm ngu ngốc”. Ảnh: Reuters.

Ông xác nhận: “Iran đã bắn ít nhất 4 máy bay không người lái (UAV) tấn công vào các tàu đi qua Eo biển Hormuz. Một chiếc đã trúng boong trên của một tàu chở hàng lớn và rất đắt tiền. Chúng tôi đã bắn hạ 3 chiếc còn lại”.

Khi được hỏi về mâu thuẫn giữa hành động quân sự và các cuộc đàm phán đang diễn ra, ông Trump chỉ nhận định ngắn gọn về Iran: “Họ là một trường hợp hơi khác biệt”.

Dù tình hình đang căng thẳng, Tổng thống Trump vẫn thận trọng khi đề cập đến việc nối lại chiến tranh, điều mà chính ông tuần trước đã thừa nhận có thể dẫn đến “thảm họa kinh tế” nếu kéo dài.

Về khả năng phản ứng sâu hơn, ông Trump tỏ ra kín tiếng: “Các bạn sẽ sớm biết thôi”.

Tại cuộc gặp với các lãnh đạo Kitô giáo bảo thủ ở Washington sau đó, ông Trump thừa nhận Iran vẫn còn năng lực quân sự dù đã trải qua cuộc chiến kéo dài nhiều tháng với Mỹ: “Họ vẫn có thể nã đạn. Tôi không thích việc họ nổ súng ngày hôm qua... Họ không nên làm như vậy”.

Phó Tổng thống JD Vance: bạo lực sẽ bị đáp trả bằng bạo lực. Ảnh: Reuters.

Phó Tổng thống JD Vance, người đóng vai trò then chốt trong thỏa thuận với Iran tuần trước, cũng đưa ra cảnh báo trên mạng xã hội X: “Iran đã ký thỏa thuận ngừng bắn và chúng tôi tôn trọng điều đó. Nếu họ có bất đồng, họ có thể nhấc điện thoại lên. Nhưng bạo lực sẽ bị đáp trả bằng bạo lực”.

Về phía Tehran, Đài truyền hình nhà nước Iran dẫn lời Lực lượng Vệ binh Cách mạng (IRGC) cảnh báo sẽ có phản ứng “nhanh chóng và quyết liệt”. IRGC cũng tuyên bố đã đẩy lùi một cuộc tấn công nhằm vào đảo Sirik, nằm ngay trên bờ biển của Eo biển Hormuz.

Ebrahim Azizi, người đứng đầu ủy ban an ninh quốc gia của Quốc hội Iran, phản hồi ông Trump trên mạng xã hội: “Eo biển Hormuz do Iran quản lý, vì vậy hãy tôn trọng luật chơi. Đừng nhầm lẫn giữa việc kiểm soát và leo thang xung đột. Đây không phải là vi phạm lệnh ngừng bắn, đây là cách quản lý lệnh ngừng bắn”.

Bối cảnh căng thẳng kéo dài

Đây được coi là phép thử quan trọng nhất đối với thỏa thuận tạm thời mà hai nước đạt được cách đây một tuần nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng và mở lại tuyến đường biển huyết mạch này.

Hiện tại, hai bên đang có những bất đồng sâu sắc về việc thực thi thỏa thuận:

Về quyền thu phí: Ông Trump khẳng định eo biển phải miễn phí, trong khi Tehran giữ vững lập trường rằng họ có quyền thu phí các tàu qua lại.

Về lộ trình an toàn: Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố các tàu chỉ được đi qua an toàn nếu di chuyển theo lộ trình do họ chỉ định, thách thức tuyên bố của Mỹ rằng tuyến đường này đã tự do và thông thoáng.

Giá cước và lưu thông: Trước vụ tấn công, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển đã bắt đầu hồi phục (78 tàu trong ngày thứ Tư), nhưng hiện tại tốc độ bình thường hóa đã chậm lại đáng kể. Nhiều tàu chở dầu đã buộc phải quay đầu hoặc thay đổi lộ trình do lo ngại rủi ro.

Tác động đến an ninh hàng hải

Tàu hàng bị tấn công hôm qua mang cờ Singapore, do tập đoàn Evergreen Marine (Đài Loan) vận hành, đã bị trúng vật thể lạ ngoài khơi bờ biển Oman. Rất may, không có thương vong nào được báo cáo.

Vụ việc xảy ra đúng thời điểm Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đang thực hiện chiến dịch sơ tán khoảng 600 tàu thuyền bị mắc kẹt ra khỏi eo biển thông qua một lộ trình thay thế men theo bờ biển Oman.

Ngay sau vụ tấn công, IMO đã quyết định tạm dừng các cuộc sơ tán cho đến khi được bảo đảm an toàn. Trước đó, khoảng 115 con tàu đã đi qua khu vực thành công.

Các nhà phân tích nhận định, việc Iran tìm cách kiểm soát tuyến đường thủy này không chỉ là vấn đề hàng hải, mà còn là công cụ "đòn bẩy" chính của họ trên bàn đàm phán hòa bình với Washington. Hiện tại, thế giới đang theo dõi sát sao liệu đây là một sự cố đơn lẻ hay là dấu hiệu của sự đổ vỡ trong thỏa thuận vốn đã vô cùng mong manh này.

Minh Anh - An Hòa