Mỹ, Qatar bàn giải ngân quỹ nhân đạo 6 tỷ USD cho Iran

Cảng hàng hóa ở Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo truyền thông quốc tế, sáng kiến trên được xem là một động lực nhằm khuyến khích Tehran tiến tới một thỏa thuận toàn diện với Washington về chương trình hạt nhân và các biện pháp trừng phạt.

Đề xuất hiện nay cho phép Iran sử dụng số tiền đang được giữ tại Qatar để mua thực phẩm, thuốc men và các hàng hóa nhân đạo khác thông qua Ngân hàng Trung ương Iran. Cơ chế này cũng có thể trở thành khuôn khổ cho các nhượng bộ trong tương lai liên quan đến những tài sản bị đóng băng khác của Iran.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin, thỏa thuận vẫn chưa hoàn tất và phía Iran chưa chấp thuận đề xuất.

Sáng kiến được đưa ra trong bối cảnh Washington và Tehran vừa ký bản ghi nhớ quy định việc chấm dứt cuộc xung đột quân sự hồi tháng 2. Trước đó, ngày 14/6, hai bên xác nhận đã hoàn tất công tác soạn thảo văn kiện. Bản ghi nhớ được ký vào đêm 17/6.

Theo nội dung văn kiện, hai nước sẽ có 60 ngày để đàm phán một thỏa thuận cuối cùng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt của Mỹ. Thỏa thuận cũng đặt ra lộ trình để Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, đồng thời cho phép Iran khôi phục hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz.

Tờ Tạp chí Phố Wall cho biết Iran đang tìm cách giải phóng ít nhất 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong thời gian sớm nhất. Theo bản ghi nhớ, Mỹ cam kết cho phép Iran sử dụng các tài sản bị đóng băng và đàm phán cơ chế tiếp cận các khoản tiền này.

Một quan chức Mỹ được dẫn lời khẳng định việc tiếp cận các tài sản sẽ phụ thuộc vào mức độ tham gia của Iran trong tiến trình đàm phán sắp tới.

Khoản tiền 6 tỷ USD đang được thảo luận chỉ là một phần trong tổng số khoảng 100 tỷ USD tài sản của Iran bị đóng băng trên toàn cầu, chủ yếu là nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ bị hạn chế bởi các lệnh trừng phạt quốc tế.

Theo báo cáo, khoản tiền hiện giữ tại Qatar được chuyển đến nước này vào năm 2023 sau khi chính quyền Tổng thống Joe Biden ban hành miễn trừ trừng phạt trong khuôn khổ một thỏa thuận trao đổi tù nhân giữa Washington và Tehran. Nguồn tiền xuất phát từ doanh thu bán dầu của Iran cho Hàn Quốc. Số tiền này sau đó tiếp tục bị đóng băng sau các cuộc tấn công của phong trào Hamas nhằm vào Israel hồi tháng 10/2023.

Các cuộc thảo luận về khả năng giải phóng khoản tiền trên đã bắt đầu từ cuối tháng 5 trong các cuộc tiếp xúc giữa giới chức Qatar và Iran. Các nguồn tin tiết lộ đây sẽ là một trong những nội dung được đưa ra thảo luận trong hai tháng đàm phán tiếp theo giữa Washington và Tehran nhằm hướng tới một thỏa thuận rộng hơn.

Trong tuần này, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran có thể được tiếp cận các tài sản bị đóng băng nếu tuân thủ các điều khoản của bản ghi nhớ và tiếp tục tham gia đàm phán một cách mang tính xây dựng.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc