Mỹ nhiều lần yêu cầu bật, tắt Starlink ở Ukraine và Trung Đông

Chính quyền Mỹ dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden và Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần yêu cầu SpaceX, công ty của tỷ phú Elon Musk, kích hoạt hoặc vô hiệu hóa mạng Internet vệ tinh Starlink tại một số quốc gia, theo thông tin từ các cựu quan chức Mỹ.

Ngày 23/10, 6 cựu quan chức cấp cao Mỹ cho biết Washington từng muốn SpaceX vô hiệu hóa Starlink tại Yemen và Lebanon nhằm ngăn các nhóm vũ trang sử dụng dịch vụ để liên lạc.

Ngược lại, giới chức Mỹ cũng đề nghị mở rộng phạm vi phủ sóng tại Iran và hỗ trợ quân đội Ukraine.

Một cựu quan chức cho biết chính quyền ông Trump từng muốn ông Musk cung cấp Starlink tại Iran sau các chiến dịch không kích của Mỹ và Israel trong giai đoạn 2025-2026, nhằm tăng khả năng truy cập Internet và liên lạc cho những người biểu tình chống chính phủ.

Dưới thời ông Biden, giới chức Mỹ cũng đề nghị SpaceX kích hoạt Starlink tại Iran sau khi các cuộc biểu tình bùng phát vào tháng 9/2022.

Washington hỗ trợ đưa một số thiết bị đầu cuối vào quốc gia này, nhưng số lượng cụ thể chưa được tiết lộ.

Truyền thông Mỹ hồi tháng 2 đưa tin chính phủ đã chuyển hàng nghìn bộ thu phát Starlink vào Iran.

Theo các cựu quan chức, chính quyền Mỹ đôi khi phải dựa vào ông Musk để thực hiện chính sách đối ngoại, từ cắt dịch vụ đối với những đối thủ đến mở rộng kết nối cho các bên được Washington hỗ trợ.

SpaceX từng nhận yêu cầu xác định và vô hiệu hóa một số thiết bị đầu cuối, dù chưa rõ số lượng bị tác động.

Thông tin được công bố trong bối cảnh tranh cãi về việc hạn chế Starlink và Starshield tại Ukraine đặt ra câu hỏi về quyền kiểm soát mạng lưới vệ tinh của SpaceX.

Starshield là dịch vụ liên lạc bảo mật phục vụ quân sự, được phát triển trên nền tảng Starlink.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuần trước cho biết quyền truy cập Starshield đã bị hạn chế có chủ ý, ảnh hưởng đến hoạt động của UAV Ukraine.

Tổng thống Trump ngày 22/10 tuyên bố dịch vụ đã hoạt động bình thường trở lại, nhưng ông Zelensky bác bỏ thông tin này.

Người ra quyết định áp dụng các hạn chế tại Ukraine đến nay vẫn chưa được xác định.

Truyền thông Mỹ dẫn lời các quan chức giấu tên cho rằng lệnh hạn chế xuất phát từ Nhà Trắng. Ông Trump phủ nhận đã trao đổi với ông Musk về vấn đề này.

Trong khi đó, tỷ phú Musk khẳng định các giới hạn đối với Starshield do quân đội Mỹ và cuối cùng là Tổng thống quyết định.

Armand Musey, Chủ tịch công ty tư vấn Summit Ridge Group, nhận định ông Musk đang đưa ra những quyết định có ảnh hưởng lớn đến chính sách đối ngoại Mỹ, dù SpaceX là doanh nghiệp tư nhân nhận hợp đồng từ chính phủ.

Điều này làm dấy lên lo ngại về mức độ khó đoán trong việc điều hành một hệ thống vệ tinh có vai trò chiến lược.

Việt Hùng