Kết nối Starlink cho UAV Ukraine được khôi phục, tranh cãi chưa khép lại

Các binh sĩ thuộc một tiểu đoàn đặc nhiệm Ukraine thiết lập thiết bị liên lạc vệ tinh Starlink tại một vị trí chiến đấu ở vùng Donetsk, Ukraine, vào ngày 16/10/2026. Ảnh: Ukrinform

Theo báo The Kyiv Independent, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 24/10 xác nhận các hạn chế đối với hệ thống Starlink và Starshield đã được dỡ bỏ từ sáng cùng ngày. Trước đó, giới hạn khoảng 160 km/h khiến các UAV bay ở tốc độ cao gặp trở ngại về liên lạc.

Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết các thiết bị sử dụng Starshield hiện duy trì được kết nối ổn định khi di chuyển với tốc độ trên 400 km/h. Bộ trưởng Quốc phòng Yevhenii Khmara nói cơ quan này tiếp tục theo dõi và ghi nhận hoạt động của cả hai dịch vụ.

Starshield là dịch vụ liên lạc vệ tinh dành cho quân sự, sử dụng cùng mạng lưới vệ tinh với Starlink thương mại. Quân đội Ukraine dựa vào hệ thống này để vận hành UAV tấn công, UAV đánh chặn, đồng thời phục vụ thông tin liên lạc và hậu cần trên tiền tuyến.

Ông Zelensky cảm ơn chính quyền, các nghị sĩ Mỹ, truyền thông cùng các đối tác đã hỗ trợ giải quyết vấn đề. Bộ Quốc phòng Ukraine cho rằng kết quả này có được nhờ đối thoại trực tiếp ở cấp cao và lập trường kiên trì của tổng thống.

Từ giữa tháng 10, những hạn chế kết nối đã ảnh hưởng đến khả năng đánh chặn UAV sử dụng động cơ phản lực của Nga cũng như hoạt động tấn công các mục tiêu Nga. Ngày 23/10, ông Zelensky vẫn cho biết các giới hạn chưa được dỡ bỏ, trong khi việc chuyển giao tên lửa đánh chặn để đối phó tên lửa đạn đạo Nga tiếp tục chậm trễ.

Tranh cãi về việc sử dụng Starlink

Sau thông báo khôi phục kết nối, tỷ phú Elon Musk ngày 24/10 cáo buộc quân đội Ukraine vi phạm điều khoản sử dụng Starlink khi dùng dịch vụ internet thương mại để thực hiện các cuộc tấn công bằng UAV gây thương vong. Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông cho biết lỗ hổng cho phép cách sử dụng này đã được khắc phục.

Ông Musk còn cho rằng phòng tuyến Ukraine sẽ lập tức sụp đổ nếu Starlink bị ngắt, đồng thời khẳng định đây là nhận định về thực tế, không phải lời đe dọa. Ông cũng tuyên bố SpaceX đã hỗ trợ Ukraine nhiều hơn bất kỳ doanh nghiệp nào khác trong cuộc chiến với Nga.

Tuy nhiên, ông Serhii Sternenko, cựu cố vấn Bộ Quốc phòng Ukraine, bác bỏ cáo buộc Kiev vi phạm điều khoản sử dụng. Ông cho biết từ tháng 2, Ukraine đã áp dụng quy định đăng ký các thiết bị thu phát internet vệ tinh. Với thiết bị đặt cố định tại một địa điểm, cả quân nhân và dân thường đều có thể đăng ký sử dụng.

Theo ông Sternenko, thiết bị liên lạc vệ tinh gắn trên UAV phải được đăng ký vào danh sách riêng và kết nối với dịch vụ Starshield dành cho quân sự mới có thể hoạt động khi UAV bay. Vì thế, ông khẳng định Ukraine không thể sử dụng Starlink thương mại cho các nhiệm vụ UAV cần liên lạc vệ tinh.

Cố vấn tổng thống Ukraine Serhii Beskrestnov cũng cho biết các thiết bị Starlink thương mại tại Ukraine vốn bị giới hạn tốc độ di chuyển ở mức 70-90 km/h và không hoạt động trên lãnh thổ Nga. Theo ông, những hạn chế đó khiến Ukraine không thể dùng dịch vụ thương mại để thực hiện các cuộc tấn công tầm trung hoặc tấn công sâu như ông Musk cáo buộc.

Mỹ mở điều tra về quyết định hạn chế

Dù kết nối đã được khôi phục, câu hỏi ai ra lệnh áp đặt các giới hạn vẫn chưa được làm rõ công khai. Trước đó, ông Musk hướng trách nhiệm về phía chính quyền Mỹ, viện dẫn việc Starshield do chính phủ Mỹ sở hữu và kiểm soát. Trong khi đó, ông Trump khẳng định cả ông lẫn tỷ phú Musk đều không chịu trách nhiệm về những hạn chế này.

Ngày 22/10, Thượng nghị sĩ Mỹ Richard Blumenthal thông báo mở cuộc điều tra về tình trạng gián đoạn dịch vụ dành cho Ukraine. Ông yêu cầu Bộ Quốc phòng Mỹ làm rõ ai đã ra quyết định hạn chế, đồng thời cung cấp thông tin về mức độ phụ thuộc của quân đội Mỹ vào Starlink.

Thông tin về vai trò của ông Trump trong quá trình giải quyết vấn đề cũng có khác biệt. Báo chí Mỹ ngày 23/10 đưa tin tổng thống Mỹ đã yêu cầu ông Musk dỡ bỏ các hạn chế vào ngày 21/10, do không hài lòng khi hệ thống vẫn bị giới hạn ở mức khoảng 160 km/h. Tuy nhiên, ông Trump nói chưa từng trao đổi với ông Musk về vấn đề này. Tổng thống Mỹ cho biết đã nghe thông tin sự cố được khắc phục và sẽ liên hệ với tỷ phú Musk nếu tình trạng gián đoạn tiếp diễn.

Phía Anh cũng trao đổi với Washington về những khó khăn Ukraine gặp phải. Theo thông báo từ Văn phòng Thủ tướng Anh, trong cuộc điện đàm với ông Trump ngày 23/10, Thủ tướng Andy Burnham nhấn mạnh Ukraine cần được tiếp cận đầy đủ dịch vụ Starlink để tiếp tục tự vệ.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc