Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ 2026: Cuộc thử thách lớn với quyền lực của ông Trump

Kết quả không chỉ quyết định tương quan quyền lực tại Washington mà còn có thể tạo sức ép đáng kể đối với chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử năm 2028.

Hình minh họa.

Theo dữ liệu từ AdImpact, tính đến trung tuần tháng 10, chi tiêu cho quảng cáo chính trị phát sóng đã vượt mốc 3,8 tỷ USD. Các cuộc đua Thượng viện tại Texas, Ohio và Michigan ghi nhận mức đầu tư lớn nhất. Đáng chú ý, tỷ phú Elon Musk đã chi khoảng 366 triệu USD ủng hộ các ứng cử viên Đảng Cộng hòa.

Hoạt động bỏ phiếu sớm đã diễn ra trong nhiều tuần. Dự kiến hơn 100 triệu người Mỹ sẽ bỏ phiếu năm nay mức tương đương với kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022.

Trọng tâm của cuộc bầu cử là cuộc tranh chấp quyền kiểm soát hai viện Quốc hội: Tại Hạ viện: Đảng Cộng hòa nắm 218 ghế, Đảng Dân chủ giữ 214 ghế (cùng 2 ghế khuyết và 1 nghị sĩ độc lập họp cùng phe Cộng hòa). Đảng Dân chủ cần giành thêm ròng ít nhất 4 ghế để đảo ngược tình thế. 

Tại Thượng viện: Đảng Cộng hòa nắm đa số với tỷ lệ 53-47. Đảng Dân chủ cũng cần thắng ròng 4 ghế để kiểm soát cơ quan này. Cục diện phụ thuộc vào khoảng 10 cuộc đua then chốt, bao gồm các bang Maine, Ohio, North Carolina, Iowa và Georgia.

Nếu Đảng Dân chủ tái kiểm soát một hoặc cả hai viện, Nhà Trắng sẽ đối mặt với sự giám sát chặt chẽ và nguy cơ bế tắc lập pháp. Ngược lại, nếu giữ vững đa số, Đảng Cộng hòa sẽ có thế mạnh để tiếp tục thúc đẩy các chính sách của ông Trump.

Ngoài ra, cuộc bầu cử còn bầu 36 thống đốc bang và hầu hết các cơ quan lập pháp cấp bang nơi Đảng Cộng hòa đang nắm 55% tổng số ghế.

Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump trong cuộc thăm dò Reuters/Ipsos hồi tháng 9 đã giảm xuống 32% mức thấp nhất ghi nhận được. Chi phí sinh hoạt tăng cao cùng các chính sách nhập cư cứng rắn đang khiến một bộ phận cử tri, bao gồm nhóm cử tri gốc Latin từng ủng hộ ông năm 2024, có dấu hiệu quay lại với Đảng Dân chủ.

Tuy nhiên, Đảng Cộng hòa vẫn giữ những lợi thế lớn nhờ nguồn tài chính dồi dào và sự e ngại của cử tri ôn hòa trước các ứng cử viên cánh tả của Đảng Dân chủ.

Lịch sử bầu cử giữa nhiệm kỳ thường không ủng hộ đảng đương nhiệm tại Nhà Trắng. Năm 2010, Đảng Dân chủ của Tổng thống Barack Obama mất 63 ghế Hạ viện. Năm 2018, dưới thời ông Trump, Đảng Cộng hòa cũng mất ròng 40 ghế Hạ viện.

Tương quan lực lượng sau ngày 3/11 sẽ định hình nhân sự lãnh đạo Hạ viện: Nếu Đảng Dân chủ thắng: Lãnh đạo phe Dân chủ Hakeem Jeffries nhiều khả năng trở thành Chủ tịch Hạ viện người Mỹ gốc Phi đầu tiên. Ông mở đường cho các cuộc điều tra nhắm vào chính quyền Trump, đồng thời ưu tiên các chính sách giảm chi phí y tế, nhà ở và thực phẩm. 

Nếu Đảng Cộng hòa giữ đa số: Chủ tịch đương nhiệm Mike Johnson hoặc một đại diện Cộng hòa sẽ tiếp tục nắm quyền, ưu tiên cắt giảm thuế, tăng ngân sách quốc phòng và thu hẹp an sinh xã hội theo định hướng đạo luật “One Big Beautiful Bill” ký năm 2025.

Các điểm nóng tranh chấp bao gồm địa hạt tại New York của Hạ nghị sĩ Cộng hòa Mike Lawler, địa hạt nông nghiệp tại Nebraska chịu ảnh hưởng bởi giá nhiên liệu tăng, cùng các ghế tại Pennsylvania và New Jersey.

Bên cạnh đó, các quan chức bầu cử cấp bang đang chuẩn bị cho kịch bản tranh chấp pháp lý sau ngày bầu cử, trong bối cảnh các cáo buộc về tính toàn vẹn bầu cử tiếp tục gây tranh cãi. Kết quả kiểm phiếu chính thức ngày 3/11 sẽ là câu trả lời cuối cùng cho định hướng chính trị của nước Mỹ trước thềm cuộc bầu cử Tổng thống năm 2028.

Ngọc Linh