Mỹ, Israel nhất trí thúc đẩy giải giáp Hamas

Binh sĩ Israel tham gia chiến dịch quân sự tại Dải Gaza. Ảnh minh họa: THX/TTXVN phát

Ngày 17/8, Đặc phái viên Mỹ Jared Kushner đã có cuộc gặp kéo dài với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Jerusalem để thảo luận kế hoạch của Mỹ nhằm thúc đẩy thực thi thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza. Cuộc gặp diễn ra 1 ngày sau khi ông Kushner hội đàm với thủ lĩnh Hamas Khalil al-Hayya tại Cairo (Ai Cập), với sự tham gia của các quan chức Ai Cập, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ.

Sau cuộc gặp, Văn phòng Thủ tướng Netanyahu cho biết Israel và Hội đồng Hòa bình (Board of Peace) do Mỹ dẫn dắt nhất trí thành lập hai nhóm công tác. Một nhóm tập trung vào giải giáp và phi quân sự hóa Gaza, trong khi nhóm còn lại phụ trách các vấn đề về vệ sinh, nước sạch và y tế công cộng tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá. Hai bên cũng nhất trí rằng quá trình phi quân sự hóa Gaza phải được hoàn tất trước khi tiến hành tái thiết.

Theo lộ trình đang được thảo luận, bước đầu của quá trình phi quân sự hóa Gaza sẽ là yêu cầu Hamas giao nộp vũ khí để vô hiệu hóa dưới sự giám sát của một tướng Mỹ. Thiếu tướng Jasper Jeffers, Tư lệnh Lực lượng ổn định quốc tế (ISF), trước đó đã được Mỹ bổ nhiệm phụ trách lực lượng này. Theo kế hoạch, ISF có nhiệm vụ hỗ trợ các hoạt động an ninh, thúc đẩy phi quân sự hóa toàn diện Gaza, đồng thời tạo điều kiện cho việc cung cấp viện trợ nhân đạo và vật tư phục vụ tái thiết.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn kênh Fox News ngày 17/8, ông Jared Kushner cho biết có thể bắt đầu ghi nhận tiến triển về giải giáp Hamas trong khoảng 30 ngày tới, trong đó việc thu hồi một phần vũ khí có thể được triển khai trước, còn việc xử lý hệ thống đường hầm có thể mất thêm 60-90 ngày. Ông Kushner cho rằng Hamas cần chứng minh cam kết bằng hành động cụ thể, thay vì chỉ đưa ra tuyên bố.

Tuy nhiên, vấn đề Israel rút quân khỏi Gaza vẫn chưa được giải quyết. Thủ tướng Benjamin Netanyahu tiếp tục khẳng định rằng Israel sẽ không rút thêm lực lượng hoặc bắt đầu quá trình tái thiết Gaza trước khi Hamas được giải giáp hoàn toàn. Theo các nguồn tin quốc tế, quân đội Israel hiện kiểm soát khoảng 60% diện tích Dải Gaza.

Trong khi đó, Hamas tuyên bố tiếp tục cam kết với lộ trình do Mỹ đề xuất. Thủ lĩnh Khalil al-Hayya, trong cuộc gặp với ông Kushner tại Cairo ngày 16/8, yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc tấn công và rút lực lượng về “đường vàng” trước khi bắt đầu triển khai các bước tiếp theo. Hamas cũng kêu gọi Washington gây sức ép để Israel thực hiện các cam kết liên quan đến ngừng bắn và rút quân.

Sau cuộc gặp giữa ông Kushner và ông Netanyahu, phía Mỹ chưa công bố cam kết cụ thể của Israel về việc rút quân. Ông Nickolay Mladenov, Đại diện cấp cao phụ trách Gaza của Hội đồng Hòa bình, cho biết tiến trình hiện vẫn đang được xây dựng. Điều này cho thấy các bên mới đạt được sự thống nhất về một số cơ chế thực hiện, chứ chưa đạt thỏa thuận cuối cùng về toàn bộ lộ trình.

Trước đó, ông Netanyahu đã bác bỏ lộ trình 15 điểm do Mỹ hậu thuẫn, nhấn mạnh rằng Israel sẽ không rút quân khỏi Gaza nếu Hamas chưa hoàn tất việc giải giáp. Lập trường này tiếp tục là trở ngại lớn đối với kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump, vốn hướng tới việc chuyển giao quyền quản lý Gaza cho một cơ cấu dân sự kỹ trị của người Palestine, triển khai lực lượng ổn định quốc tế và từng bước tiến hành tái thiết.

Tiến trình đàm phán diễn ra trong bối cảnh Thủ tướng Benjamin Netanyahu chịu sức ép chính trị trong nước trước cuộc bầu cử dự kiến ngày 27/10 tới. Trong nội các Israel, Bộ trưởng An ninh quốc gia Itamar Ben Gvir tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn đối với Gaza, trong khi Tổng thống Israel Isaac Herzog lại bày tỏ ủng hộ những nỗ lực của Hội đồng Hòa bình nhằm tìm kiếm một tương lai an toàn và ổn định hơn cho Israel, Gaza và khu vực.

Thanh Phương (TTXVN)