Những tín hiệu mới từ bàn đàm phán Gaza

Theo Axios, Reuters và Al Jazeera, ngày 16/8, cố vấn cấp cao của Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Jared Kushner, đã có cuộc gặp với lãnh đạo Hamas tại Ai Cập nhằm thúc đẩy việc thực hiện giai đoạn tiếp theo trong kế hoạch hòa bình của Washington đối với Dải Gaza, đánh dấu lần đầu tiên một đại diện cấp cao của Mỹ gặp gỡ lãnh đạo Hamas sau nhiều tháng.

Người Palestine ở dải Gaza mòn mỏi chờ đợi hoà bình. Ảnh: Anadolu

Các nguồn ngoại giao cấp cao nói với giới truyền thông rằng cuộc gặp kéo dài 90 phút, với sự tham dự của lãnh đạo Hamas Khalil al-Hayya, người đứng đầu cơ quan tình báo Ai Cập Hassan Rashad, quan chức Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ cùng Đại diện cấp cao của Hội đồng Hòa bình Gaza Nickolay Mladenov, cựu Thủ tướng Anh Tony Blair và một số cố vấn.

Nội dung trọng tâm của cuộc gặp là những bước đi cụ thể nhằm triển khai giai đoạn 2 của kế hoạch hòa bình mà Mỹ thúc đẩy, bao gồm việc giải giáp Hamas. Nguồn tin của Axios tiết lộ, ông Kushner đã đề nghị Hamas chuyển những cam kết trước đó thành "các hành động cụ thể, có thể kiểm chứng", bao gồm từ bỏ vũ khí và cơ sở hạ tầng quân sự, đồng thời chuyển giao quyền quản lý Gaza cho một chính quyền kỹ trị Palestine.

Washington cho rằng những bước đi này cần được tiến hành để tạo điều kiện cho Israel hành động tương ứng. Theo lộ trình đó, nếu Hamas bắt đầu giải giáp, Israel sẽ phải thực hiện những bước đi như cho phép Lực lượng Ổn định Quốc tế triển khai tại Gaza, tạo điều kiện để hoạt động tái thiết bắt đầu ở khu vực Rafah và thảo luận về những đợt rút quân đầu tiên. Mỹ cũng muốn Israel đẩy nhanh việc cung cấp viện trợ nhân đạo cho người Palestine.

Sau cuộc gặp, Hamas ngày 16/8 ra tuyên bố nêu rõ phong trào này đã đồng ý với lộ trình cho giai đoạn 2 của kế hoạch do Tổng thống Donald Trump đề xuất. Hamas khẳng định lộ trình bao gồm duy trì một lệnh ngừng bắn lâu dài, Israel rút toàn bộ lực lượng khỏi Gaza, bảo đảm viện trợ nhân đạo được duy trì và bắt đầu tiến trình tái thiết.

Hamas cũng cho rằng phong trào này và các lực lượng đồng minh đã tuân thủ đầy đủ giai đoạn 1 của thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời cáo buộc Israel không thực hiện các cam kết, gia tăng hoạt động quân sự trên thực địa và "làm trầm trọng thêm thảm họa nhân đạo".

Hamas không trực tiếp đề cập đến vấn đề giải giáp trong tuyên bố mới. Tuy nhiên, các nguồn tin được New York Times dẫn cho biết lãnh đạo Hamas đã tái cam kết với ông Kushner rằng phong trào này sẵn sàng từ bỏ vũ khí, chuyển giao quyền quản lý Gaza cho một chính quyền kỹ trị Palestine.

Israel chưa bình luận về các thông tin trên. Vấn đề giải giáp Hamas là một trong những nội dung khó giải quyết nhất trong tiến trình đàm phán. Israel yêu cầu Hamas từ bỏ vũ khí và cơ sở hạ tầng quân sự trước khi chấp nhận rút quân hoàn toàn khỏi Gaza. Trong khi đó, Hamas yêu cầu Israel phải ngừng bắn và rút quân.

Theo Reuters, những bất đồng về trình tự thực hiện các cam kết đang là trở ngại đối với việc chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Washington hiện thúc đẩy cách tiếp cận trong đó các bước giải giáp của Hamas và những bước rút quân, bảo đảm an ninh của Israel được thực hiện song song, với cơ chế kiểm chứng cụ thể.

Các nỗ lực ngoại giao của Mỹ diễn ra không lâu sau khi Israel tuyên bố phản đối kế hoạch Gaza của Mỹ. Sau cuộc gặp với Hamas, ông Kushner dự kiến tới Israel để gặp Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Cuộc gặp đó sẽ tập trung vào những "bước đi tương ứng" mà Israel cần thực hiện nếu Hamas bắt đầu triển khai tiến trình giải giáp.

Đây được xem là một phần trong nỗ lực của Washington nhằm thúc đẩy các bên chuyển từ những cam kết chính trị sang các bước triển khai cụ thể trên thực địa.

Sau cuộc tiếp xúc giữa Mỹ và Hamas diễn ra tại Ai Cập, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah El-Sisi ngày 16/8 đã tiếp ông Jared Kushner tại thành phố New Alamein, miền Bắc nước này. Theo Phủ Tổng thống Ai Cập, hai bên thảo luận những diễn biến mới tại Trung Đông. Tổng thống El-Sisi nhấn mạnh sự cần thiết phải giải quyết các cuộc khủng hoảng khu vực và những thách thức chung nhằm duy trì ổn định.

Hai bên cũng đề cập vấn đề Palestine, trong đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tất cả các bên tuân thủ những cam kết trong thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza.

Cùng ngày 16/8, 3 nước Trung Đông đang tham gia trung gian đàm phán và một số quốc gia Hồi giáo gồm Jordan, Arab Saudi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Pakistan và Indonesia ra tuyên bố chung về tình hình Gaza, trong đó phản đối việc Israel bác bỏ kế hoạch Gaza và cho rằng động thái này có nguy cơ ảnh hưởng đến các nỗ lực ngoại giao.

"Israel sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp và đầy đủ đối với hành động cản trở hòa bình (ở Gaza). Động thái bác bỏ kế hoạch Gaza đe dọa làm chệch hướng những nỗ lực to lớn của Tổng thống Donald Trump", văn kiện có đoạn.

Theo Al Jazeera, mặc dù lệnh ngừng bắn ở dải Gaza vẫn có hiệu lực, Israel những tháng qua vẫn tiếp tục không kích các mục tiêu mà họ cho là có liên quan đến Hamas, khiến hơn 1.250 người Palestine thiệt mạng (từ tháng 10/2025); đồng thời thực hiện các biện pháp mở rộng kiểm soát lãnh thổ, duy trì hạn chế nghiêm ngặt đối với việc đi lại của người Palestine cũng như hoạt động vận chuyển hàng hóa ra vào dải Gaza.

Thái Hà