Muốn tăng trưởng hai con số, doanh nghiệp cần được gỡ gì trước?

Ảnh minh họa

Thể chế vẫn là "nút thắt của mọi nút thắt"

Báo cáo kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm của Cục Thống kê cho thấy bức tranh tăng trưởng đang tích cực hơn dự kiến. GDP quý II ước tăng 8,39%; tính chung 6 tháng đạt 8,18%, cao nhất của cùng kỳ trong nhiều năm. Khu vực công nghiệp - xây dựng và dịch vụ đóng góp hơn 88% mức tăng trưởng, cho thấy khu vực doanh nghiệp tiếp tục là động lực chủ yếu của nền kinh tế.

Tuy nhiên, kết quả này mới chỉ tạo nền tảng. Theo tính toán của Cục Thống kê, để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% trong năm 2026, GDP quý III phải tăng khoảng 11,16% và quý IV khoảng 12,09%; bình quân cả 6 tháng cuối năm cần đạt khoảng 11,7%. Đây là mức tăng chưa từng có trong nhiều năm gần đây.

Tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương và phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6, thông điệp được nhấn mạnh là phải tiếp tục khơi thông các điểm nghẽn thể chế, coi đây là động lực quan trọng nhất để thúc đẩy tăng trưởng. Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ các quy định chồng chéo và tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đầu tư, sản xuất, kinh doanh.

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp hiện không thiếu dự án hay ý tưởng đầu tư, mà thiếu một môi trường pháp lý đủ thông thoáng để triển khai nhanh. Những vướng mắc về đất đai, đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường, đấu thầu hay hoàn thuế vẫn là nguyên nhân khiến nhiều dự án kéo dài, làm tăng chi phí và giảm cơ hội kinh doanh.

Doanh nghiệp cần thị trường và dòng vốn hơn là thêm ưu đãi

Nếu giai đoạn trước, khó khăn lớn nhất là tiếp cận tín dụng thì hiện nay bức tranh đã thay đổi.

Lãi suất đã giảm, thanh khoản hệ thống ngân hàng dồi dào hơn, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn không mạnh dạn mở rộng đầu tư vì sức mua chưa phục hồi đồng đều, đơn hàng còn thiếu ổn định và khả năng hấp thụ vốn hạn chế.

Tại các cuộc làm việc giữa Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, nhiều hiệp hội cho rằng điều doanh nghiệp cần hiện nay không phải là thêm các gói hỗ trợ ngắn hạn, mà là đầu ra ổn định cho sản phẩm và khả năng tiếp cận vốn phù hợp với chu kỳ sản xuất, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Chính phủ cũng xác định phải phát huy đồng thời cả ba động lực tăng trưởng truyền thống là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu, đồng thời thúc đẩy các động lực mới như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh.

Trong đó, giải ngân đầu tư công được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh nhất khi vừa kích thích tổng cầu, vừa tạo thêm đơn hàng cho các ngành xây dựng, vật liệu, cơ khí, logistics và dịch vụ.

Theo nhiều chuyên gia, thay vì hỗ trợ dàn trải, cần tập trung giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, tận dụng các FTA, mở rộng thị trường xuất khẩu và phát triển thị trường trong nước. Khi có đầu ra ổn định, doanh nghiệp sẽ chủ động đầu tư và mở rộng sản xuất mà không phụ thuộc quá nhiều vào các gói hỗ trợ.

Muốn tăng trưởng hai con số, phải tạo niềm tin cho doanh nghiệp đầu tư dài hạn

Điểm đáng chú ý trong điều hành kinh tế nửa cuối năm là Chính phủ không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng cao mà còn yêu cầu gắn trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành, địa phương đối với kết quả tăng trưởng.

Tại Hội nghị Chính phủ ngày 4.7, lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh tăng trưởng là trách nhiệm chung nhưng phải gắn với trách nhiệm của từng người đứng đầu; đồng thời yêu cầu khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Đây được xem là yếu tố rất quan trọng bởi nhiều doanh nghiệp cho rằng điều họ cần nhất hiện nay là một môi trường chính sách ổn định và có thể dự báo.

Nếu các quy định thay đổi liên tục, việc thực thi không thống nhất giữa các địa phương hoặc hồ sơ kéo dài nhiều tháng, doanh nghiệp sẽ có xu hướng trì hoãn đầu tư thay vì mở rộng sản xuất.

Ở góc độ dài hạn, tăng trưởng hai con số không thể chỉ dựa vào đầu tư công hay xuất khẩu. Muốn duy trì tốc độ này trong nhiều năm, khu vực doanh nghiệp tư nhân phải thực sự trở thành động lực trung tâm của nền kinh tế.

Điều đó đồng nghĩa với việc cải cách thể chế phải nhanh hơn, thủ tục hành chính phải đơn giản hơn, nguồn lực phải được lưu thông hiệu quả hơn và chính sách phải đủ ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

Nói cách khác, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, điều cần "gỡ" trước tiên không chỉ là vốn hay thị trường, mà chính là những rào cản đang làm giảm tốc độ và niềm tin của doanh nghiệp. Khi môi trường kinh doanh thực sự thông thoáng, khu vực doanh nghiệp sẽ không chỉ là đối tượng được hỗ trợ mà sẽ trở thành lực kéo mạnh nhất đưa nền kinh tế bứt phá trong giai đoạn mới.

TUẤN ĐÔNG