Muốn hút 'đại bàng công nghệ', khu công nghiệp Việt Nam phải thay đổi cuộc chơi

Ngày 10/7, Hội thảo và Triển lãm quốc tế thường niên về khu công nghiệp - Diễn đàn Phát triển Khu Công nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề “Phát triển khu công nghiệp Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia” diễn ra tại Hải Phòng.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, bảo hộ thương mại mở rộng, xung đột địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, ngành công nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu vừa duy trì đà tăng trưởng, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, sản xuất công nghiệp tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực khi chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 10,8% so với cùng kỳ; riêng công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 11,4%, tiếp tục giữ vai trò động lực then chốt của nền kinh tế.

Tuy nhiên, sự chênh lệch về tốc độ tăng trưởng giữa các địa phương, yêu cầu bảo đảm năng lượng, phát triển hạ tầng, thu hút FDI chất lượng cao và chuyển dịch sang mô hình sản xuất xanh - bền vững đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hệ thống khu công nghiệp Việt Nam.

Diễn đàn Vietnam Industrial Park Summit 2026 được tổ chức nhằm kết nối cơ quan quản lý, địa phương, nhà phát triển hạ tầng khu công nghiệp, nhà đầu tư, doanh nghiệp sản xuất và các đơn vị cung cấp giải pháp, qua đó tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới cho khu công nghiệp Việt Nam.

Khu công nghiệp không thể chỉ là nơi cho thuê đất

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Thành viên Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ cho rằng thế giới đang chứng kiến những biến động sâu sắc về địa chính trị, kinh tế và công nghệ.

Theo ông Khôi, chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc; xu hướng chuyển dịch đầu tư, phát triển xanh, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và kinh tế tuần hoàn đang định hình mô hình phát triển mới. Đối với Việt Nam, đây vừa là cơ hội lớn, vừa là thách thức lớn.

“Muốn công nghiệp phát triển nhanh thì trước hết phải có hệ thống khu công nghiệp hiện đại. Muốn thu hút được các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới thì phải có không gian phát triển tương xứng. Muốn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia thì khu công nghiệp không thể chỉ dừng lại ở việc cho thuê đất, mà phải trở thành một hệ sinh thái sản xuất, đổi mới sáng tạo và dịch vụ có chất lượng cao”, ông Nguyễn Văn Khôi nhấn mạnh.

Ông Khôi chỉ ra rằng hiện nay nhiều khu công nghiệp vẫn phát triển theo mô hình truyền thống; hạ tầng logistics chưa đồng bộ; liên kết với đô thị còn hạn chế; nhà ở công nhân, chuyên gia và các thiết chế xã hội chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh còn chậm; chất lượng dịch vụ hỗ trợ nhà đầu tư chưa đồng đều.

Bên cạnh đó, các vấn đề về quỹ đất sạch, giải phóng mặt bằng, giá đất, thủ tục đầu tư vẫn là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ.

Theo ông Khôi, trong giai đoạn mới cần chuyển mạnh từ mô hình “khu công nghiệp cung cấp mặt bằng sản xuất” sang mô hình “hệ sinh thái công nghiệp hiện đại”.

Song song với chương trình hội thảo là không gian triển lãm, quy tụ hơn 25 gian hàng từ các đơn vị tiên phong trong hệ sinh thái hạ tầng và công nghệ công nghiệp.

“Một khu công nghiệp thành công không chỉ có nhà máy; phải có trung tâm logistics; có hạ tầng số, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo; nhà ở cho công nhân và chuyên gia; các dịch vụ giáo dục, y tế, thương mại và văn hóa; môi trường sống xanh, an toàn và bền vững”, ông nói.

Ông cũng cho rằng khu công nghiệp thế hệ mới cần được quản trị bằng dữ liệu số, ứng dụng AI, Internet vạn vật, dữ liệu lớn và các nền tảng điều hành thông minh nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh.

Khu công nghiệp thế hệ mới là nền tảng tăng trưởng công nghiệp

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách Chiến lược Trung ương, cho biết Việt Nam xác định mục tiêu chiến lược là tăng trưởng kinh tế hai con số và đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, công nghiệp phải tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế, nhưng theo phương thức phát triển mới, dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giá trị gia tăng cao, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Nguyễn Đức Hiển, điều này đòi hỏi hệ thống khu công nghiệp, khu kinh tế phải được tái định vị cả về chức năng, mô hình phát triển và chất lượng thu hút đầu tư.

Tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng ban Chính sách Chiến lược Trung ương, cho biết Việt Nam xác định mục tiêu chiến lược là tăng trưởng kinh tế hai con số và đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại.

“Khu công nghiệp Việt Nam không thể chỉ là nơi tập trung sản xuất hay cung cấp hạ tầng, mà phải trở thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại; là không gian hội tụ của đổi mới sáng tạo, công nghệ số dựa trên trí tuệ nhân tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao”, ông Hiển nhấn mạnh.

Ông cho rằng khu công nghiệp thế hệ mới sẽ là nền tảng hình thành các cụm liên kết ngành đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế, qua đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia trong giai đoạn tới.

Tại hội thảo, ông Trần Văn Quân, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng, cho biết khu công nghiệp, khu kinh tế từ lâu đã trở thành trụ cột quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực sản xuất.

Theo ông Quân, khoảng 70-80% vốn FDI đăng ký mới của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tập trung vào khu công nghiệp, khu kinh tế. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phần lớn hoạt động trong các khu công nghiệp, khu kinh tế hiện đóng góp khoảng 20% GDP, hơn 70% kim ngạch xuất khẩu cả nước; riêng các khu công nghiệp, khu kinh tế tạo việc làm trực tiếp cho gần 3,83 triệu lao động.

Đây là minh chứng cho vai trò động lực của khu công nghiệp đối với tăng trưởng công nghiệp và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thu hút FDI chất lượng cao, hướng tới khu công nghiệp xanh và thông minh

Theo lãnh đạo TP Hải Phòng, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa nguồn cung, Việt Nam đang nổi lên là điểm đến ưu tiên của dòng vốn công nghệ cao.

Lĩnh vực bán dẫn đã thu hút lũy kế trên 14 tỷ USD với hơn 240 dự án, cùng với đó là làn sóng đầu tư mới vào trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và năng lượng tái tạo.

Các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc, Hoa Kỳ và châu Âu tiếp tục coi khu công nghiệp Việt Nam là điểm đến chiến lược trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Ông Trần Văn Quân, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng, cho biết khu công nghiệp, khu kinh tế từ lâu đã trở thành trụ cột quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực sản xuất.

Ông Trần Văn Quân cho rằng giai đoạn 2026-2030, khi đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, hệ thống khu công nghiệp cần tiếp tục đổi mới theo hướng đồng bộ về quy hoạch và hạ tầng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, nâng cao năng lực đón các dự án công nghệ cao, bán dẫn, đổi mới sáng tạo.

Tại diễn đàn, nhiều báo cáo chuyên sâu đã được trình bày, tập trung vào các vấn đề như phát triển khu công nghiệp phục vụ kỷ nguyên tăng trưởng mới, khu năng lượng và năng lượng tái tạo, quy hoạch khu công nghiệp sau sáp nhập địa giới hành chính, xây dựng nền tảng dữ liệu không gian quốc gia cho phát triển khu công nghiệp thông minh.

Các chuyên gia cũng đề cập đến việc phát triển khu công nghiệp theo tiêu chí quốc tế, xây dựng hạ tầng số đồng bộ, tối ưu điện năng tiêu thụ bằng hệ thống EMS, quản trị thông minh dựa trên dữ liệu số và bảo vệ dữ liệu, an ninh mạng cho các hạ tầng trọng yếu.

Thông qua các nội dung thảo luận, Vietnam Industrial Park Summit 2026 đặt trọng tâm vào việc thúc đẩy chuyển đổi mô hình phát triển khu công nghiệp Việt Nam, từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, hướng tới xây dựng những hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.

Thái Khang