Bài 1: Không thu hút FDI bằng mọi giá, chọn nhà đầu tư công nghệ cao và bền vững

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam không thu hút FDI bằng mọi giá, mà phải chọn lọc nhà đầu tư công nghệ cao, xanh, bền vững, có cam kết chuyển giao công nghệ và đóng góp lâu dài.

Ảnh minh họa.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW ngày 30/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn mới.

Theo đó, thu hút FDI không chỉ dừng ở quy mô vốn, số lượng dự án hay tốc độ đăng ký đầu tư, mà phải hướng tới chất lượng, hiệu quả, khả năng lan tỏa và đóng góp thực chất cho năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Tinh thần này đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo chiều rộng sang chọn lọc nhà đầu tư có công nghệ cao, quản trị hiện đại, phát triển xanh, có cam kết chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và gắn bó lâu dài với Việt Nam.

BỐN NHÓM TIÊU CHÍ CHỌN LỌC NHÀ ĐẦU TƯ FDI

Tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết 10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ: “Việt Nam không thu hút đầu tư bằng mọi giá mà phải là một quốc gia có chiến lược, có lựa chọn, có năng lực sàng lọc và đồng hành với các nhà đầu tư tốt để cùng tạo ra giá trị mới”.

Quan điểm này là cơ sở quan trọng để thay đổi cách tiếp cận trong thu hút FDI. Nếu trước đây, một số địa phương còn thiên về số lượng dự án, quy mô vốn đăng ký, thì yêu cầu hiện nay là phải đánh giá nhà đầu tư toàn diện hơn, gắn với chất lượng tăng trưởng, an ninh kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo tinh thần chỉ đạo này, có thể khái quát việc chọn lọc nhà đầu tư FDI vào một số nhóm tiêu chí chủ yếu.

Thứ nhất, ưu tiên nhà đầu tư có công nghệ cao và năng lực đổi mới sáng tạo. Các nhà đầu tư trong những lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, công nghiệp công nghệ cao cần được chú trọng nếu có khả năng tạo giá trị mới, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy chuyển giao công nghệ cho phía Việt Nam.

Đây là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời hạn chế tình trạng chỉ tiếp nhận các khâu gia công, lắp ráp có giá trị gia tăng thấp.

Ảnh minh họa.

Thứ hai, chú trọng tính bền vững và trách nhiệm môi trường - xã hội. Các dự án FDI cần đáp ứng yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, tuân thủ các tiêu chuẩn xanh và phù hợp với định hướng phát triển bền vững của Việt Nam.

Thứ ba, nhà đầu tư phải có cam kết dài hạn và trách nhiệm cao. Việc thu hút FDI cần gắn với yêu cầu tuân thủ pháp luật Việt Nam, không chuyển giá, trốn thuế, lẩn tránh xuất xứ; đồng thời tôn trọng quyền lợi người lao động, chia sẻ lợi ích với cộng đồng địa phương.

Đặc biệt, các dự án cần có kế hoạch cụ thể về chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao, hình thành đội ngũ lao động và chuyên gia có khả năng tiếp nhận, vận hành và phát triển công nghệ mới.

Thứ tư, ưu tiên các dự án có khả năng kết nối và lan tỏa. Nhà đầu tư FDI không chỉ đưa vốn và công nghệ vào Việt Nam, mà cần góp phần hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, liên kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Đây là yêu cầu quan trọng để FDI thực sự trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thay vì chỉ tạo ra các khu vực sản xuất tách biệt với nền kinh tế trong nước.

CHÚ TRỌNG CẢ QUY MÔ VỐN VÀ GIÁ TRỊ LAN TỎA

Yêu cầu chọn lọc nhà đầu tư FDI cho thấy cách tiếp cận mới trong thu hút đầu tư nước ngoài. Dòng vốn FDI được kỳ vọng không chỉ bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng, mà còn phải đóng góp vào đổi mới mô hình phát triển, nâng cao trình độ công nghệ, chất lượng nhân lực và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Theo tinh thần Nghị quyết 10, việc thu hút FDI cần được đặt trong tổng thể phát triển kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. FDI chất lượng cao chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, từng bước nâng vị thế trong các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao.

Những chỉ đạo tại Hội nghị quán triệt Nghị quyết 10 đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ thu hút FDI theo số lượng sang chất lượng, từ ưu tiên vốn đăng ký sang coi trọng hiệu quả thực chất, chuyển giao công nghệ, phát triển xanh và khả năng lan tỏa để cùng nhau tạo ra giá trị mới.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm “Mục tiêu của thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn hiện nay là phải biến các nguồn lực đó thành năng lực của nền kinh tế Việt Nam”. Giá trị của lan tỏa chính là các doanh nghiệp Việt Nam trở thành trung tâm của quá trình liên kết này.

Và khi công nghệ được chuyển giao, kỹ năng được tích lũy lúc đó doanh nghiệp Việt Nam sẽ đủ sức trở thành đối tác tin cậy của các tập đoàn đa quốc gia lúc đó FDI mới thực sự trở thành động lực nâng cao sức cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Đó cũng là những nền tảng để xây dựng cơ chế sàng lọc chặt chẽ hơn trong lựa chọn nhà đầu tư FDI ở giai đoạn tới.

Lý Hà