Mục tiêu cuối cùng của giáo dục là con người toàn diện 'đức - trí - thể - mỹ'

Yêu cầu trên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh khi phát biểu kết luận cuộc làm việc với các cơ quan liên quan đánh giá kết quả 1 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. (Ảnh: Cổng TTĐT Đảng Cộng sảng Việt Nam)

Giảm truyền thụ một chiều, học đối phó, học chỉ để thi

Nhấn mạnh Nghị quyết 71 đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục “đổi mới căn bản, toàn diện” mà phải tạo đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu thời gian tới phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện và tạo ra kết quả thực chất.

Về những nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo tập trung bảo đảm các điều kiện thiết yếu cho giáo dục, trước hết là mục tiêu “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”.

Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các địa phương cần có lộ trình cụ thể, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn để từng bước giải quyết căn bản những thiếu hụt về trường, lớp, giáo viên; rà soát, sắp xếp, điều phối lại mạng lưới trường lớp và đội ngũ giáo viên theo biến động dân số, tránh đầu tư dàn trải, sử dụng nguồn lực kém hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải tạo cuộc đổi mới thực chất từ bên trong ngành Giáo dục. Ngành phải đáp lại sự quan tâm của Đảng, Nhà nước bằng một cuộc tự đổi mới sâu sắc, từ quản trị nhà trường, đội ngũ nhà giáo đến nội dung, phương pháp dạy và học, thi, kiểm tra, đánh giá.

“Phải giảm truyền thụ một chiều, học thuộc, học đối phó, học chỉ để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề; phải giảm hành chính hóa, hội họp, báo cáo và những công việc hình thức, để người thầy có nhiều thời gian hơn cho chuyên môn và học sinh”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, mục tiêu cuối cùng của giáo dục là con người toàn diện “đức - trí - thể - mỹ”; chú trọng đạo đức, nhân cách, sức khỏe, thể chất và tinh thần, văn hóa, lịch sử, nghệ thuật; phát triển năng lực số, ngoại ngữ, STEM, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị tiếp tục đánh giá thực chất việc thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018; kịp thời rà soát, điều chỉnh những nội dung bộc lộ bất cập, nhất là việc giáo dục đạo đức, công dân, lịch sử, tiếng Việt, ngữ văn và những nội dung trực tiếp góp phần hình thành nhân cách, lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

“Chấn chỉnh các sai phạm, tiêu cực trong giáo dục. Phải thực hiện thực chất phương châm ‘thầy ra thầy, trò ra trò’. Kiên quyết chấn chỉnh bệnh thành tích, gian lận trong học tập và thi cử, dạy thêm - học thêm biến tướng…”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Quang cảnh cuộc làm việc. (Ảnh: Cổng TTĐT Đảng Cộng sản Việt Nam)

Hình thành hồ sơ số học tập suốt đời

Nhấn mạnh yêu cầu giáo dục phải đi trước một bước để chuẩn bị nguồn nhân lực và nhân tài cho tương lai đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra hai bài toán cần có lời giải.

Một là nâng nhanh mặt bằng kỹ năng của lực lượng lao động khi tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ còn thấp.

Hai là đào tạo được đội ngũ nhân lực tinh hoa, nhân lực công nghệ chiến lược cho những lĩnh vực quyết định sức cạnh tranh trong tương lai của đất nước.

“Phải hình thành cho được chuỗi liên kết: dự báo nhu cầu nhân lực - tuyển sinh - đào tạo - nghiên cứu - doanh nghiệp - việc làm. Đại học phải thực sự trở thành trung tâm đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, tạo ra tri thức và công nghệ mới. Giáo dục nghề nghiệp phải gắn chặt với doanh nghiệp và thị trường lao động, đào tạo được lực lượng lao động có kỹ năng cao mà nền kinh tế cần”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu định hướng.

Về chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu thúc đẩy mạnh mẽ nhưng phải đặt công nghệ đúng vị trí: công nghệ phục vụ giáo dục, không thay thế bản chất của giáo dục.

Theo đó, trong thời đại AI, vai trò của người thầy không giảm đi, mà phải chuyển từ người chủ yếu truyền đạt kiến thức trở thành người dẫn dắt tư duy, truyền cảm hứng, phát hiện năng lực, giáo dục nhân cách và hướng dẫn người học sử dụng tri thức một cách có trách nhiệm. Không để AI trở thành công cụ thay người học suy nghĩ; phải làm cho AI giúp người học sâu hơn, tư duy tốt hơn và sáng tạo nhiều hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu coi dữ liệu giáo dục là hạ tầng chiến lược để đổi mới quản trị giáo dục và phát triển nguồn nhân lực quốc gia.

Ngành Giáo dục cần khẩn trương xây dựng, hoàn thiện dữ liệu học sinh và cơ sở dữ liệu văn bằng quốc gia “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, kết nối đồng bộ với các cơ sở dữ liệu quốc gia và VneID; tiến tới hình thành hồ sơ số học tập suốt đời của mỗi công dân, phản ánh quá trình học tập, rèn luyện và phát triển, bảo đảm an toàn, bảo mật dữ liệu.

Cùng với đó, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải sớm số hoá đầy đủ văn bằng, chứng chỉ, kiên quyết chống bằng giả, chứng chỉ giả; dữ liệu đã có thì người dân không phải khai lại, giấy tờ đã được số hoá, xác thực thì không yêu cầu công chứng, xác thực lại.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu cán bộ quản lý giáo dục phải xuống cơ sở nhiều hơn, lắng nghe ý kiến giáo viên, học sinh, phụ huynh và doanh nghiệp. Chính sách phải xuất phát từ thực tiễn, tháo gỡ vấn đề của thực tiễn và được kiểm nghiệm bằng kết quả thực tiễn.

Quán triệt quan điểm giáo dục không phải là việc riêng của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Nghị quyết 71 là vấn đề phát triển đất nước thông qua phát triển con người, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mỗi cơ quan, mỗi địa phương phải chịu trách nhiệm về phần việc của mình; không được khoán trắng cho ngành Giáo dục.

Chỉ ít ngày nữa, cả nước bước vào năm học 2026-2027 - năm học đầu tiên sau Đại hội XIV. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị ngành Giáo dục coi đây không đơn thuần là bắt đầu một năm học mới mà là dấu mốc chuyển trạng thái trong thực hiện Nghị quyết 71, từ tạo nền tảng cho đổi mới sang tạo ra đổi mới thực chất.

“Chúng ta đã mở về thể chế, đang tăng về nguồn lực, đang đưa công nghệ vào giáo dục. Bây giờ phải làm cho người thầy tốt hơn, người học tốt hơn, nhà trường tốt hơn và chất lượng nguồn nhân lực của đất nước tốt hơn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phát biểu.

Anh Văn