Một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp (Bài 3): Khó ở đâu, gỡ ở đó

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hàm Rồng giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh: PV

“Chìa khóa” khơi thông “điểm nghẽn”

“Không chỉ làm ngày, phần lớn cán bộ, công chức phường Hạc Thành còn làm đêm, làm cả thứ 7, chủ nhật, thậm chí làm không có ngày nghỉ lễ. Đó là cách duy nhất để chúng tôi hoàn thành khối lượng công việc rất lớn được giao”, bà Nguyễn Thị Thanh Hiền, Phó Chủ tịch UBND phường Hạc Thành chia sẻ.

Hạc Thành là phường có dân số đông nhất tỉnh với gần 200.000 người. Làm phép so sánh đơn giản, một công chức phường Hạc Thành đang phục vụ số dân gấp 10 - 15 lần so với công chức các xã, phường khác trong tỉnh. Khối lượng công việc nhiều, nhưng cán bộ, công chức phường Hạc Thành luôn nỗ lực, cố gắng mỗi ngày.

Trong 1.060 nhiệm vụ của cấp xã, phường, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị chiếm phần lớn và bao trùm nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp, thương mại - dịch vụ, đất đai, môi trường, trật tự đô thị, trật tự xây dựng... “Thiếu biên chế, nên một công chức Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị hiện đang thực hiện khối lượng công việc tương đương 7 - 8 người trước đây. Áp lực rất lớn, nhưng với tinh thần “làm hết việc chứ không hết giờ”, mỗi cán bộ, công chức đã chủ động sắp xếp thời gian, tập trung giải quyết nhanh, hiệu quả mọi công việc. Với chúng tôi, việc rời công sở để trở về nhà lúc 11h đêm không phải là chuyện hiếm gặp”, ông Lã Đức Thọ, Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Hạc Thành chia sẻ.

Để khơi thông “điểm nghẽn” phải bắt đầu từ yếu tố con người. Bởi thế, Ban Thường vụ Đảng ủy phường Hạc Thành đã điều chuyển cán bộ từ khối Đảng sang khối chính quyền và điều chuyển trong nội bộ khối Đảng để khắc phục tình trạng thừa thiếu cục bộ. Công tác phân cấp, phân quyền được thực hiện cụ thể theo từng lĩnh vực, từ đó giảm chồng chéo và nâng cao tính chủ động trong giải quyết công việc. Đặc biệt, để giảm áp lực cho cán bộ, công chức và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, phường Hạc Thành đã bố trí 2 địa điểm tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính (TTHC). Tình trạng bức xúc trong Nhân dân từ đó giảm rõ rệt so với thời gian đầu mới đi vào vận hành. Mặc dù phải triển khai đồng thời khối lượng công việc lớn liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhưng năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, phường vẫn hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao, trong đó nhiều chỉ tiêu vượt kế hoạch.

Một năm nhìn lại, từ chỗ còn nhiều bỡ ngỡ ban đầu, bộ máy chính quyền ở xã Hoằng Hóa đã đi vào vận hành ổn định, không để gián đoạn công việc, không làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Tại các phòng chuyên môn, một số vị trí việc làm như xây dựng, quy hoạch, giao thông, kiến trúc... không có công chức được đào tạo đúng chuyên môn, UBND xã đã thực hiện biệt phái viên chức để hoàn thành nhiệm vụ được giao. Từ thực tiễn vận hành, xã Hoằng Hóa đã nghiên cứu áp dụng nhiều mô hình, cách làm sáng tạo để vượt khó.

Bắt đầu từ người đứng đầu, mô hình “Quản trị mục tiêu, điều hành linh hoạt” cho thấy sự chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang phương thức quản trị chủ động, điều hành theo mục tiêu và kết quả công việc. Ông Lê Bỉnh Nam, Phó Chủ tịch UBND xã Hoằng Hóa, nhấn mạnh: “Các nhiệm vụ được lượng hóa cụ thể theo tháng, quý. Việc phân công nhiệm vụ được thực hiện theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm”. Chế độ giao ban định kỳ, hội ý nhanh giữa Thường trực Đảng ủy, lãnh đạo UBND xã và các bộ phận chuyên môn được duy trì thường xuyên. Cách làm này không chỉ nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, mà còn khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, tăng hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị”.

Từ mô hình “Công sở số - chính quyền không giấy tờ” và “Chính quyền kiến tạo, đồng hành cùng tổ công nghệ số cộng đồng”, đội ngũ cán bộ, công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Hoằng Hóa đã chuyển từ “tiếp nhận hồ sơ” sang “hướng dẫn, hỗ trợ và đồng hành cùng người dân”. Đặc biệt, với mô hình “Dân vận khéo, đối thoại trực tiếp, giải quyết triệt để tại cơ sở”, mọi phản ánh, kiến nghị, mâu thuẫn phát sinh đều được giải quyết ngay từ thôn, xóm, không để kéo dài, hình thành “điểm nóng” hay khiếu kiện vượt cấp. Qua đó củng cố niềm tin của Nhân dân để phát triển kinh tế - xã hội.

Việc tổ chức lại bộ máy không chỉ là sự thay đổi về địa giới hay tên gọi, mà chính là quá trình tái cấu trúc không gian phát triển, phân bổ lại nguồn lực để từng địa phương phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế riêng. Sau khi vận hành ổn định bộ máy mới, 166 xã, phường của Thanh Hóa đã chủ động bắt tay ngay vào việc rà soát, xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm và hoạch định đường hướng phát triển phù hợp với đặc thù từng địa bàn. Nếu xã Yên Phú tập trung phát triển nông nghiệp công nghệ cao, thì Biện Thượng đi sâu phát triển tiểu thủ công nghiệp, xã An Nông lại tạo đột phá trong thu hút đầu tư, phát triển doanh nghiệp... Chính sự năng động, sáng tạo trong cách làm của mỗi địa phương đã tạo nên nhiều thành quả, đóng góp lớn vào sự phát triển chung của tỉnh với nhiều dấu ấn nổi bật. Điển hình như năm 2025, quy mô GRDP của Thanh Hóa đạt 357.760 tỷ đồng, đứng thứ 8 cả nước và cao nhất các tỉnh vùng Bắc Trung bộ. Tốc độ tăng thu ngân sách bình quân đạt 10,5%, nằm trong nhóm 10 tỉnh, thành phố có số thu ngân sách cao nhất cả nước.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hàm Rồng giải quyết thủ tục hành chính cho người dân.

Quý I năm 2026, dù chịu tác động từ nhiều yếu tố bất lợi bên ngoài, nhưng tăng trưởng GRDP của Thanh Hóa vẫn đạt 9,14%, cao hơn mức tăng chung của cả nước. Niềm tin của doanh nghiệp cũng được cải thiện khi toàn tỉnh có 1.068 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 63,3% so với cùng kỳ. Đặc biệt, Thanh Hóa đã thu hút được 29 dự án đầu tư trực tiếp, tăng mạnh cả về số dự án lẫn quy mô vốn so với cùng kỳ... Đây không chỉ là con số thống kê, mà là thành quả đáng phấn khởi trong bối cảnh đầy khó khăn, thách thức.

Kéo gần “khoảng cách” phục vụ

Một trong những băn khoăn được đặt ra khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp là việc sắp xếp đơn vị hành chính có làm gia tăng khoảng cách giữa chính quyền với người dân? Qua thực tiễn vận hành 1 năm cho thấy, khoảng cách địa lý không đồng nghĩa với khoảng cách phục vụ. Câu chuyện giải quyết TTHC cho bà con đồng bào Mông ở bản Ché Lầu, xã vùng biên Na Mèo là một ví dụ.

Ché Lầu là bản biên giới, cách trung tâm xã khoảng 17km, giao thông đi lại khó khăn, nhiều người dân chưa đọc thông, viết thạo. Thế nên, hầu hết bà con khi cần giải quyết TTHC thường đi theo đoàn từ 5 đến 15 người. “Những ngày như thế, chúng tôi đã huy động tối đa nhân lực, trang thiết bị, ưu tiên giải quyết TTHC cho bà con. Cá biệt có hôm bà con đến đông, cán bộ, công chức xã đã làm việc xuyên trưa để hoàn thành sớm các thủ tục, giúp bà con kịp nộp kết quả cho đơn vị liên quan và về nhà trước khi trời tối”, ông Lê Văn Thơ, Phó Chủ tịch UBND xã Na Mèo, cho biết.

Chẳng riêng gì đồng bào Mông ở bản Ché Lầu, mà người dân ở bản Chà Khót cách trung tâm xã Na Mèo gần 10km cũng vậy. Với bà con nơi đây, quãng đường dài ấy đã không còn xa khi khoảng cách giữa chính quyền với người dân ngày càng được kéo gần và thu hẹp.

Nếu xã Na Mèo hỗ trợ bà con đồng bào Mông xuyên trưa, thì phường Quảng Phú lại gây ấn tượng mạnh khi cán bộ, công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công phường về tận nhà văn hóa các phố để hỗ trợ người dân nộp hồ sơ TTHC vào thứ 7, chủ nhật. Sự tận tâm ấy không chỉ mang dịch vụ công đến gần dân hơn, mà còn lan tỏa hình ảnh chính quyền gần dân, vì dân phục vụ. Anh Lê Đình Hiếu, phố Quyết Thắng đánh giá cao việc làm này, bởi nó không chỉ giúp người dân tiếp cận công nghệ tại nhà mà còn tạo sự bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ. Khi người dân có kỹ năng số cơ bản sẽ tự tin sử dụng dịch vụ công hiệu quả hơn.

Câu chuyện ở Na Mèo hay Quảng Phú không phải là cá biệt, bởi nhiều địa phương như Đông Sơn, Đông Tiến, Hạc Thành... cũng đã thành lập thêm các địa điểm tiếp nhận hồ sơ TTHC cho người dân, hạn chế tình trạng quá tải vào giờ cao điểm. Mỗi điểm tiếp nhận được mở ra là thêm một “nhịp cầu” kết nối giữa chính quyền với người dân. Đằng sau những quầy giao dịch, những hồ sơ được tiếp nhận kịp thời là sự tận tâm, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức. Khi “khoảng cách” phục vụ được rút ngắn, niềm tin của người dân đối với chính quyền cũng được nhân lên.

Lãnh đạo xã Yên Phú thăm mô hình kinh tế của người dân.

Chính quyền địa phương 2 cấp đặt người dân ở vị trí trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ Nhân dân làm mục tiêu cao nhất, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cho hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Nhìn lại 1 năm qua, dấu ấn rõ nét nhất ở Thanh Hóa chính là sự chuyển biến mạnh mẽ trong cải cách TTHC và chuyển đổi số.

Để lấp đầy “khoảng trống” năng lực số cho cán bộ, công chức sau khi bộ máy mới đi vào hoạt động, xã Triệu Sơn đã tiên phong trong việc đưa Robot AI vào hỗ trợ người dân giải quyết TTHC. Robot AI có khả năng giao tiếp, tư vấn, hướng dẫn người dân lấy số thứ tự, quét mã QR tra cứu thông tin và chỉ đường tới quầy tiếp nhận hồ sơ. Với tính năng dễ sử dụng, Robot AI dễ dàng tiếp cận với cả người cao tuổi và cả những người không quen sử dụng công nghệ. Đây là bước đột phá giúp cán bộ, công chức xã Triệu Sơn giảm thiểu tối đa thời gian tiếp nhận, xử lý hồ sơ và nâng cao mức độ hài lòng của người dân.

Chỉ sau Hà Nội, Thanh Hóa là địa phương thứ 2 trong cả nước triển khai Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử. Với nhiều ưu thế vượt trội, người dân chỉ cần quét giấy tờ bản gốc, hệ thống sẽ tự động nhận diện, kiểm tra tính hợp lệ, xác thực thông tin và chuyển cán bộ xử lý cấp bản sao điện tử hợp pháp chỉ trong vài phút nhanh chóng, chính xác. Người dân không cần phải xếp hàng chờ đối chiếu bản gốc - bản sao, ký, đóng dấu và nhận kết quả mất nhiều giờ đồng hồ như trước đây. Trải nghiệm chứng thực bản sao điện tử giấy khai sinh cho con tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hạc Thành, anh Ngô Văn Phong cho hay: “Sau khi được hướng dẫn, chỉ mất vài phút tôi đã hoàn tất thủ tục. Tôi thấy rất tiện ích vì Kiosk thông minh giúp tôi xử lý hồ sơ rất dễ dàng và nhanh chóng. Không chỉ là bước tiến về công nghệ, việc đưa vào sử dụng Kiosk thông minh đánh dấu bước chuyển từ “cơ quan làm - người dân chờ”, sang “người dân chủ động - hệ thống phục vụ”.

Với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt từ tỉnh đến cơ sở, sau 1 năm vận hành chính quyền 2 cấp, các phường, xã đã tiếp nhận 912.291 hồ sơ, trong đó tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 99,05%. Con số này một lần nữa khẳng định bộ máy mới đang vận hành ổn định và thông suốt.

Một bộ máy tinh gọn đã vận hành trơn tru, hiệu quả. Đó là nền tảng quan trọng để Thanh Hóa tiếp tục thực hiện tốt việc sắp xếp thôn, tổ dân phố, hướng đến tiếp tục sắp xếp các phường, xã nhằm tạo không gian, nguồn lực, dư địa phát triển mới, phấn đấu đưa Thanh Hóa đến năm 2030 nằm trong nhóm các tỉnh dẫn đầu cả nước.

Bài và ảnh: Nhóm PV Thời sự

(Còn nữa)