Mở rộng nguồn lực phòng ngừa bệnh tật

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trao quyết định thành lập Quỹ Phòng bệnh cho Ban Giám đốc Quỹ.

Theo TS.BS Trần Khánh Thu, Giám đốc Quỹ Phòng bệnh, Quỹ được thành lập theo Quyết định số 1979/QĐ-BYT ngày 1/7/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ được phê duyệt tại Quyết định số 2535/QĐ-BYT ngày 8/8/2026.

Quỹ Phòng bệnh trực thuộc Bộ Y tế, có tên giao dịch quốc tế là Vietnam Diseases Prevention Fund, viết tắt là VNDPF. Đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên từ nguồn của Quỹ.

Quỹ có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước, các ngân hàng thương mại hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Ban lãnh đạo Quỹ gồm Giám đốc TS.BS Trần Khánh Thu và 3 Phó Giám đốc: ThS Phan Thị Hải, BSCKII Trần Thanh Tùng và TS Thái Hoài Nam.

Theo TS.BS Trần Khánh Thu, Quỹ Phòng bệnh hoạt động nhằm tạo nguồn tài chính bền vững cho các hoạt động phòng bệnh, không vì mục đích lợi nhuận. Việc quản lý, sử dụng Quỹ phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng mục đích, đúng đối tượng, hiệu quả và tiết kiệm.

Hoạt động của Quỹ tập trung vào nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm chi cho hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá; hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí; hỗ trợ phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh.

Quỹ cũng hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh; hỗ trợ hợp tác quốc tế về phòng bệnh; thực hiện một số dịch vụ y tế dự phòng để phòng, chống bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và dinh dưỡng trong phòng bệnh.

Bên cạnh đó, Quỹ có nhiệm vụ giám sát, hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực cho các tổ chức, cá nhân nhận hỗ trợ từ Quỹ và thực hiện các nhiệm vụ chi khác theo quy định pháp luật.

Phát biểu tại lễ ra mắt, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đang đứng trước nhiều yêu cầu mới. Gánh nặng bệnh không lây nhiễm ngày càng lớn; già hóa dân số, biến đổi khí hậu, sức khỏe tâm thần, dinh dưỡng và các nguy cơ dịch bệnh mới nổi tiếp tục đặt ra nhiều thách thức với ngành Y tế.

Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh, phòng bệnh phải thực sự trở thành trọng tâm của công tác y tế, với phương châm chủ động phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân từ sớm, từ xa.

Tinh thần này được thể hiện trong Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị và được thể chế hóa trong Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, việc thành lập Quỹ Phòng bệnh là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhằm tăng cường nguồn lực cho công tác phòng bệnh.

“Đầu tư cho phòng bệnh chính là đầu tư cho sức khỏe và tương lai của mỗi người dân”, Bộ trưởng nói, đồng thời nhấn mạnh việc chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, kiểm soát các yếu tố nguy cơ sẽ góp phần giảm bệnh tật, giảm chi phí điều trị, giảm gánh nặng cho người dân và hệ thống y tế.

Bộ trưởng cho biết, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, ngành Y tế đã từng bước hình thành, phát huy các cơ chế, mô hình quỹ nhằm huy động thêm nguồn lực xã hội, hỗ trợ các nhóm đối tượng và giải quyết những vấn đề sức khỏe ưu tiên.

Một số mô hình như Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam, Quỹ hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã để lại nhiều kinh nghiệm trong huy động, quản lý, sử dụng nguồn lực ngoài ngân sách để thực hiện mục tiêu y tế và an sinh xã hội.

Trong đó, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá được thành lập từ năm 2013 theo Quyết định số 47/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đã hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương và nhiều tổ chức triển khai hoạt động phòng, chống tác hại của thuốc lá trên phạm vi cả nước.

Theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, những kết quả và kinh nghiệm từ các quỹ là nền tảng quan trọng để xây dựng Quỹ Phòng bệnh hiện nay. Quỹ Phòng bệnh được xây dựng trên cơ sở kế thừa nguồn kinh phí, nhân lực và kinh nghiệm hoạt động của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhưng có phạm vi rộng hơn, bao quát nhiều lĩnh vực của công tác dự phòng.

Quỹ Phòng bệnh được kỳ vọng trở thành công cụ quan trọng để huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực cho công tác phòng bệnh, góp phần hiện thực hóa chủ trương lấy phòng bệnh làm trọng tâm, đáp ứng yêu cầu chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân trong giai đoạn mới.

Đức Trân