Mở màn Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc – 2026: Từ nhã nhạc cung đình đến bài chòi

Đợt 1 diễn ra từ ngày 24/10 đến 30/10/2026, với 16 đơn vị nghệ thuật và gần 400 thí sinh tham dự. Nhã nhạc cung đình Huế và nghệ thuật bài chòi Gia Lai là những âm sắc đầu tiên mở màn phần diễn thi.

Dự lễ khai mạc có PGS.TS Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trưởng Ban Chỉ đạo cuộc thi; PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam; Thiếu tướng, nhạc sĩ Nguyễn Đức Trịnh, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam; NSND Nguyễn Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, Trưởng Ban Tổ chức cuộc thi. Về phía tỉnh Lâm Đồng có ông Y Quang Bkrông, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh; 

ông Đinh Văn Tuấn, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo cuộc thi, cùng lãnh đạo các cục, vụ, đơn vị thuộc Bộ và các sở, ban, ngành của tỉnh.

Cuộc thi do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giao Cục Nghệ thuật biểu diễn chủ trì, gồm hai đợt với sự tham gia của 33 đơn vị nghệ thuật trong và ngoài công lập, khoảng 800 thí sinh trên cả nước. Sau đợt 1 tại Lâm Đồng, đợt 2 diễn ra từ ngày 6/11 đến 12/11/2026 tại tỉnh Thái Nguyên với 17 đơn vị. Lễ khai mạc được truyền hình trực tiếp trên Đài Phát thanh và Truyền hình Lâm Đồng; bên ngoài nhà hát, màn hình LED cỡ lớn được bố trí để người dân theo dõi chương trình.

Phát hiện, tôn vinh tài năng trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 80

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Tạ Quang Đông nhấn mạnh: "Đây là hoạt động nghệ thuật có ý nghĩa thiết thực, góp phần tôn vinh tài năng, nâng cao chất lượng biểu diễn, đồng thời khẳng định trách nhiệm của các cấp, các ngành và đội ngũ nghệ sĩ trong sự nghiệp bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, nhất là trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 28 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam".

Theo Thứ trưởng, âm nhạc truyền thống là bộ phận quan trọng của di sản văn hóa dân tộc. "Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra là phải giữ vững bản sắc truyền thống, đồng thời đổi mới phương thức sáng tạo, biểu diễn và quảng bá để nghệ thuật dân tộc tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng, đặc biệt là với thế hệ trẻ. Điều đó đòi hỏi sự quan tâm đồng bộ đối với công tác đào tạo, truyền dạy, phát triển đội ngũ nghệ sĩ, nâng cao chất lượng biểu diễn và tạo điều kiện để các giá trị truyền thống tiếp tục được thực hành sáng tạo, lan tỏa trong đời sống đương đại", ông Đông phát biểu.

Ông Tạ Quang Đông, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch phát biểu khai mạc Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc – 2026. Ảnh: Nguyễn Thanh – TTXVN

Thứ trưởng mong muốn thông qua cuộc thi sẽ phát hiện, tôn vinh những tài năng, khuyến khích những tìm tòi, sáng tạo, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn và khơi dậy niềm đam mê đối với âm nhạc truyền thống.

Về phía Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thứ trưởng cho biết sẽ tiếp tục quan tâm công tác bảo tồn, phát huy di sản văn hóa dân tộc gắn với phát triển nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng đào tạo, sáng tạo và biểu diễn nghệ thuật, từng bước mở rộng cơ hội để nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế. Thứ trưởng cũng đề nghị Hội đồng Giám khảo phát huy tinh thần trách nhiệm, bảo đảm đánh giá "công tâm, khách quan, minh bạch, đúng quy chế và phù hợp với đặc trưng chuyên môn của từng loại nhạc cụ, từng hình thức biểu diễn".

Phát biểu chào mừng, ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho rằng: "Đây là sự kiện có ý nghĩa thiết thực nhằm tôn vinh và quảng bá các giá trị âm nhạc dân gian truyền thống, đề cao giá trị độc đáo của âm nhạc dân tộc Việt Nam, tạo điều kiện để các đoàn nghệ thuật, nhạc công, nhóm nhạc, dàn nhạc dân tộc chuyên nghiệp giao lưu, trao đổi và học tập kinh nghiệm, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và phát hiện những tài năng mới".

Theo ông, đây cũng là dịp để tỉnh giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng, quảng bá hình ảnh đất và người Lâm Đồng, góp phần thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa của địa phương và khu vực.

Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng phát biểu khai mạc Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc – 2026. Ảnh: Nguyễn Thanh – TTXVN

Đêm thi mở màn

Trước lễ khai mạc, chiều 24/10, Ban Chỉ đạo và Hội đồng Giám khảo đợt 1 đã họp, rà soát tiến độ chuẩn bị, thống nhất quy chế chấm, quy trình xét giải và các điều kiện kỹ thuật phục vụ cuộc thi. Hội đồng Giám khảo cuộc thi gồm 7 thành viên: NSND Thanh Tâm, nguyên Trưởng khoa Âm nhạc truyền thống, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng; PGS.TS, nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Bùi Thiên Hoàng Quân, giảng viên cao cấp Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh; NSND Phương Bảo, nguyên Trưởng bộ môn Đàn tranh, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, nguyên Trưởng đoàn ca nhạc Nhà hát Ca Múa Nhạc dân tộc Bông Sen; NSND Nguyễn Ngọc Khánh, nguyên nhạc công Nhà hát Tuồng Việt Nam; NSND Nguyễn Minh Trí, nguyên nghệ sĩ Nhà hát Chèo Việt Nam; NSND Mai Phương, giảng viên Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam; NSƯT Huỳnh Khải, nguyên Trưởng khoa Âm nhạc dân tộc, Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh.

Biểu diễn nghệ thuật chào mừng khai mạc Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc – 2026. Ảnh: Nguyễn Thanh – TTXVN

Đêm thi mở màn diễn ra ngay sau lễ khai mạc với sự tham gia của hai đơn vị: Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Cung đình Huế và Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Gia Lai.

Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Cung đình Huế bước vào phần diễn thi hòa tấu với ba tác phẩm do dàn nhạc của Nhà hát trình diễn, dưới sự chỉ huy của NSƯT Hoàng Trọng Cương, Giám đốc Nhà hát. Mở đầu là tác phẩm Hoàng cung mờ ảo; tiếp đến là tác phẩm Tế trời thuộc nhã nhạc cung đình Huế, gắn với nghi lễ tế trời đất cầu quốc thái dân an; khép lại là tác phẩm Tứ linh nhạc hội.

Trong khi đó nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Gia Lai dự thi với chương trình nghệ thuật mang tên Hồn tuồng vọng bài chòi do NSƯT Đinh Văn Nhân, NSƯT Đào Trung Nghĩa dàn dựng; NSƯT Đinh Văn Nhân chỉ huy dàn nhạc; Giám đốc Nhà hát Nguyễn Trọng Quỳnh chỉ đạo nghệ thuật.

Mở đầu là phần độc tấu đàn nhị của nghệ sĩ Đinh Văn Hiệp với các bài bản truyền thống của nghệ thuật bài chòi gồm Đoạn trường, Nam xuân, Hồ quảng, tiếp nối là sáng tác mới Khát vọng non sông của NSƯT Đinh Văn Nhân. Phần trình diễn thứ hai cũng là độc tấu đàn nhị, do nghệ sĩ Nguyễn Tới thể hiện, với các bài bản truyền thống của nghệ thuật bài chòi, trong đó có Xuân nữ, Hồ quảng, và tác phẩm sáng tác mới Quê hương miền duyên hải của NSƯT Đinh Văn Nhân.

Phần thi của Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Gia Lai

Phần thi của đoàn Gia Lai còn có tiết mục hòa tấu Vó ngựa ngày xuân, thể hiện hình ảnh đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới, và khép lại đêm thi mở màn bằng tác phẩm Khúc tráng ca đất võ với âm hưởng hào sảng, thể hiện niềm tự hào về quê hương đất võ Gia Lai.

Nghệ sĩ Dương Nữ Thùy Dung, Nhà hát Nghệ thuật truyền thống tỉnh Gia Lai, người tham gia hỗ trợ dàn nhạc, chia sẻ đã nhiều lần dự cuộc thi và "lần nào cũng có cảm giác rất háo hức, nôn nao". Theo chị, cuộc thi kết nối nghệ sĩ ba miền Bắc, Trung, Nam, "tạo động lực thêm cho các nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công để mọi người được làm nghề và kết nối", đồng thời là nơi để học hỏi, giao lưu thêm trong chuyên môn nghề nghiệp.

Theo lịch, từ ngày 25/10 đến 28/10, 14 đơn vị còn lại sẽ lần lượt diễn thi. Chương trình bế mạc, tổng kết và trao giải đợt 1 diễn ra lúc 20h ngày 30/10. "Thành công của cuộc thi không chỉ được thể hiện qua các giải thưởng mà còn ở những tài năng được phát hiện, những kinh nghiệm được chia sẻ và những giá trị nghệ thuật được lan tỏa, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của âm nhạc dân tộc Việt Nam", Thứ trưởng Tạ Quang Đông khẳng định.

Diên Hạ