Vũ điệu từ những chiếc bát nhỏ

Múa bát là điệu múa cổ mang đậm bản sắc dân tộc, được lưu truyền qua nhiều thế hệ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của đồng bào Tày.

Không cần những đạo cụ cầu kỳ, điệu múa bắt đầu từ năm chiếc bát sứ nhỏ xếp chồng lên nhau và ngọn nến được thắp sáng trong lòng bát. Những vật dụng gần gũi trong đời sống thường ngày, qua sự khéo léo của người Tày, trở thành đạo cụ độc đáo, làm nên sức hấp dẫn riêng của điệu múa truyền thống.

Trong bộ trang phục truyền thống với sắc chàm đặc trưng, các thiếu nữ Tày nhẹ nhàng bước vào điệu múa. Từng đường nét trang phục, từng cử chỉ mềm mại hòa quyện cùng tiếng nhạc, tôn lên vẻ duyên dáng, kín đáo mà đằm thắm của người phụ nữ vùng cao.

Chồng bát nhỏ được đặt trên đầu, nâng niu trên tay theo từng nhịp chuyển động của cơ thể. Đôi tay lúc đưa lên, khi hạ xuống, khi xoay nhẹ theo tiếng nhạc, đòi hỏi người múa phải phối hợp nhịp nhàng và làm chủ từng động tác để giữ những chiếc bát luôn cân bằng, không bị rơi vỡ; nến không bị tắt.

Thử thách lớn nhất của điệu múa là khi chồng bát được đặt trên đầu, phía trên là ngọn nến vẫn cháy sáng. Người múa vừa uyển chuyển di chuyển, vừa giữ cho chồng bát vững vàng, ngọn lửa không tắt. Sự khéo léo, tập trung và khả năng giữ thăng bằng đã tạo nên nét độc đáo, cuốn hút của múa bát người Tày Văn Bàn.

Đằng sau những động tác mềm mại là câu chuyện về cuộc sống lao động, sản xuất của đồng bào Tày. Từ nhịp sinh hoạt đời thường đến những động tác mô phỏng công việc quen thuộc, điệu múa tái hiện mối gắn bó giữa con người với bản làng, ruộng nương, gửi gắm tình yêu lao động và cuộc sống bình dị nơi quê hương.

Mỗi vòng xoay, mỗi nhịp bước còn gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, gia đình ấm no, hạnh phúc. Ánh nến lung linh giữa chồng bát nhỏ không chỉ làm tăng vẻ huyền ảo cho điệu múa, mà còn gợi lên niềm tin, hy vọng về cuộc sống tốt đẹp của cộng đồng.

Để những động tác múa bát được thuần thục, người biểu diễn phải trải qua quá trình tập luyện kiên trì, từ cách cầm bát, giữ nhịp đến kỹ thuật di chuyển và giữ thăng bằng. Trong các buổi tập của các đội văn nghệ quần chúng, niềm say mê và tinh thần gắn kết cộng đồng giúp điệu múa cổ tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Trong các dịp lễ hội, ngày hội văn hóa và các sự kiện của địa phương, múa bát trở thành tiết mục được mong đợi, đưa nét đẹp văn hóa Tày đến gần hơn với người dân và du khách. Mỗi lần trình diễn không chỉ là dịp để phô diễn tài năng, mà còn là cơ hội để cộng đồng cùng nhớ về cội nguồn, tự hào về bản sắc dân tộc mình.

Từ những chiếc bát nhỏ mộc mạc đến ngọn nến lung linh trên đỉnh chồng bát, múa bát của người Tày ở Văn Bàn kết tinh sự khéo léo, óc sáng tạo và những ước vọng bình dị của bao thế hệ. Bằng tình yêu văn hóa truyền thống và sự tiếp nối của các thế hệ hôm nay, điệu múa vẫn dịu dàng giữa đời sống mới, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc Tày trên quê hương Lào Cai.

Phạm Bằng - Tô Dung