Mở cánh cửa đưa tín chỉ carbon Việt Nam ra thế giới

Sự kiện do Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP/UNOPS) tài trợ, phối hợp với Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, đồng tổ chức bởi Tạp chí Kinh tế Việt Nam (VnEconomy) và liên danh tư vấn, nhằm lan tỏa những nội dung cốt lõi của Nghị định số 112/2026/NĐ-CP đến cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Đây cũng là dịp để các bên cùng trao đổi về cơ hội, thách thức và những bước chuẩn bị cần thiết nhằm tham gia hiệu quả thị trường carbon quốc tế.

Hoàn thiện khung pháp lý

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhấn mạnh Nghị định số 112/2026/NĐ-CP đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho hoạt động trao đổi, chuyển giao kết quả giảm phát thải khí nhà kính giữa Việt Nam và các đối tác nước ngoài thông qua các cơ chế trong và ngoài khuôn khổ Điều 6 của Thỏa thuận Paris.

Ông Nguyễn Tuấn Quang - Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo ông Quang, đây là bước tiến quan trọng giúp Việt Nam vừa thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, vừa mở ra cơ hội thu hút nguồn lực tài chính, công nghệ và đầu tư cho quá trình chuyển đổi xanh.

Việc ban hành Nghị định 112 được đánh giá là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, trước đó, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng các Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, 119/2025/NĐ-CP và 83/2026/NĐ-CP đã đặt nền móng cho thị trường carbon trong nước. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn thiếu khung pháp lý chuyên biệt để tham gia các cơ chế trao đổi quốc tế về kết quả giảm phát thải.

Có hiệu lực từ ngày 19/5/2026, Nghị định 112 đã thể chế hóa các cơ chế của Điều 6.2 và Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris vào hệ thống pháp luật Việt Nam; đồng thời quy định rõ cơ chế quản lý, cấp phép chuyển giao quốc tế và kiểm soát tỷ lệ chuyển giao nhằm bảo đảm thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Ông John Robert Conton - Phó Giám đốc Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á, Văn phòng Dịch vụ dự án Liên hợp quốc.

Tọa đàm gồm hai phiên, theo đó nội dung các phiên được tập trung vào ba nhóm vấn đề cốt lõi nhằm chuẩn bị cho quá trình hội nhập thị trường carbon quốc tế.

Trước hết là cập nhật các quy định pháp luật mới về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, giúp doanh nghiệp hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ cũng như điều kiện tham gia thị trường.

Thứ hai là phân tích xu hướng phát triển của thị trường carbon quốc tế, yêu cầu về chất lượng tín chỉ, tính minh bạch của dữ liệu và các tiêu chuẩn kỹ thuật mà doanh nghiệp Việt Nam cần đáp ứng nếu muốn tham gia chuỗi giao dịch toàn cầu.

Thứ ba là đánh giá mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp Việt Nam, từ việc xây dựng dự án giảm phát thải, lựa chọn phương pháp MRV phù hợp đến khả năng tiếp cận nguồn vốn và kết nối với các đối tác quốc tế.

Doanh nghiệp cần sớm nâng cao năng lực để tận dụng cơ hội

Theo đại diện Cục Biến đổi khí hậu, cùng với việc hoàn thiện thể chế, nhu cầu của doanh nghiệp đối với thị trường carbon đang tăng lên rất nhanh.

Các chuyên gia đã chia sẻ các quy định quốc tế, xu hướng thị trường, yêu cầu về chất lượng đối với kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính được chuyển giao quốc tế cũng như các yếu tố cần lưu ý khi tham gia thị trường carbon quốc tế.

"Trong thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất khẩu, năng lượng, nông nghiệp và lâm nghiệp đã bắt đầu quan tâm, từng bước tiếp cận phát triển các dự án tạo tín chỉ các-bon. Nhiều địa phương cũng chủ động tìm kiếm cơ hội khai thác tiềm năng giảm phát thải phục vụ phát triển kinh tế xanh. Điều này cho thấy nhu cầu về thông tin, hướng dẫn và kết nối thị trường là rất lớn", ông Nguyễn Tuấn Quang cho biết.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Tiến Thành, Quản lý phát triển kinh doanh Công ty TNHH Green Carbon Japan Việt Nam cho biết: Sau khi Nghị định số 112/2026/NĐ-CP được ban hành, doanh nghiệp đã chủ động rà soát, chuẩn bị đầy đủ các hồ sơ, thủ tục pháp lý theo đúng quy định để sẵn sàng tham gia chuyển giao tín chỉ carbon ra thị trường quốc tế.

Ông Phan Tiến Thành, Quản lý Phát triển kinh doanh Công ty TNHH Green Carbon Japan Việt Nam.

“Hiện Green Carbon đang thực hiện các chương trình canh tác lúa giảm phát thải theo kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ (AWD) tại hơn 15 tỉnh, thành phố trên cả nước với quy mô khoảng 80.000 ha, trải dài từ Bắc vào Nam. Chúng tôi đang hướng tới các cơ chế hợp tác song phương như Cơ chế tín chỉ chung (JCM) giữa Việt Nam và Nhật Bản được ký kết tháng 5/2026, cơ chế với Singapore được ký từ năm 2025, đồng thời chuẩn bị cho các cơ chế với Thụy Sĩ và Hàn Quốc trong thời gian tới. Điều này giúp doanh nghiệp không chỉ tạo thêm nguồn thu từ tín chỉ carbon mà còn phải bảo đảm dự án tiếp tục phát huy hiệu quả sau khi kết thúc chu kỳ dự án”, ông Thành nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, thị trường carbon hiện không chỉ đơn thuần là một công cụ chính sách về môi trường mà đang trở thành không gian hợp tác và cạnh tranh mới của nền kinh tế toàn cầu. Việc tham gia sớm sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của các thị trường xuất khẩu, đồng thời tạo thêm nguồn thu từ hoạt động giảm phát thải.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa cơ hội này, doanh nghiệp phải đáp ứng nhiều yêu cầu khắt khe về chất lượng tín chỉ, minh bạch dữ liệu, hệ thống đo đạc - báo cáo - thẩm tra (MRV), cũng như khả năng chứng minh lượng phát thải được cắt giảm theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Đây cũng là lý do hỗ trợ kỹ thuật "Tăng cường sẵn sàng thực hiện Điều 6 của Thỏa thuận Paris và hoàn thiện khung tiêu chuẩn tín chỉ các-bon bù trừ" do ETP/UNOPS tài trợ đã đồng hành cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong suốt quá trình xây dựng Nghị định 112. Liên danh tư vấn gồm VNEEC, GreenCIC, Perspectives Climate Group và South Pole đã hỗ trợ tổng hợp kinh nghiệm quốc tế, đánh giá mức độ sẵn sàng của Việt Nam và rà soát các nội dung kỹ thuật của dự thảo nghị định.

Các đại biểu tham dự tọa đàm

Theo các chuyên gia, mặc dù Việt Nam đã cơ bản hoàn thiện hành lang pháp lý nhưng đây mới chỉ là điều kiện cần. Để thị trường vận hành hiệu quả, cần tiếp tục xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ sở dữ liệu quốc gia, nâng cao năng lực của đội ngũ chuyên gia, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các dự án giảm phát thải đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

Trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu lớn như Liên minh châu Âu, Anh, Nhật Bản... đang gia tăng các yêu cầu liên quan đến phát thải carbon, việc sớm tham gia thị trường carbon quốc tế sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh, giảm rủi ro trước các hàng rào xanh và tạo thêm nguồn lực tài chính cho quá trình chuyển đổi.

Tại tọa đàm, nhiều chuyên gia quốc tế đến từ Ủy ban châu Âu (DG CLIMA), Trung tâm Đối tác triển khai Điều 6 Thỏa thuận Paris (A6IP), Perspectives Climate Group, South Pole... cũng chia sẻ xu hướng phát triển của thị trường carbon toàn cầu, kỳ vọng của các nhà đầu tư, tiêu chí lựa chọn tín chỉ cũng như những yêu cầu ngày càng khắt khe đối với các kết quả giảm phát thải được chuyển giao quốc tế (ITMO)

Với Nghị định 112/2026/NĐ-CP, Việt Nam đã có nền tảng pháp lý quan trọng để kết nối với thị trường carbon toàn cầu. Song để biến cơ hội thành động lực phát triển, bên cạnh vai trò kiến tạo của Nhà nước, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào công nghệ, hệ thống quản lý phát thải và năng lực thực hiện các dự án carbon chất lượng cao. Chỉ khi hội tụ đầy đủ các điều kiện về thể chế, kỹ thuật và nguồn lực, tín chỉ carbon mới thực sự trở thành một "tài sản xanh", góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 và nâng cao vị thế của Việt Nam trong nền kinh tế carbon thấp toàn cầu.

Thu Hường