TP. Hồ Chí Minh: Thành lập Khu thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ

Khu thương mại tự do rộng hơn 4.174 ha

Theo quyết định trên của UBND TP. Hồ Chí Minh, Khu thương mại tự do có vị trí địa lý tại phường Tân Phước và phường Tân Hải, TP. Hồ Chí Minh, phía Bắc giáp rạch Ngã Tư, sông Mỏ Nhát, đường 991B; phía Đông giáp rạch Tre; phía Nam giáp sông Rạng, vàm Ông Bền, vịnh Gành Rái; phía Tây giáp sông Thị Vải. Khu vực này cách trung tâm TP. Hồ Chí Minh khoảng 50 km về phía Tây Bắc và cách sân bay quốc tế Long Thành khoảng 25 km về phía Bắc.

Khu thương mại tự do có quy mô khoảng 4.174,35 ha, được phân thành 3 khu chức năng với 8 phân khu liền kề, bao gồm: khu bến cảng container hiện hữu (305,03 ha); bến cảng container Cái Mép Hạ (351,2 ha); bến cảng container Cái Mép Hạ hạ lưu (780,66 ha); ga Cái Mép Hạ thuộc tuyến đường sắt Biên Hòa – Vũng Tàu (30,63 ha); cảng bến thủy nội địa (311,89 ha); khu nam Khu công nghiệp Cái Mép (272,45 ha); Trung tâm logistics Cái Mép Hạ (906,07 ha); và khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ (850,67 ha).

Khu Thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ có quy mô hơn 4.174 ha.

Theo quyết định, Khu thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ sẽ trở thành mô hình tiên phong, thí điểm và tích lũy kinh nghiệm với các thể chế vượt trội; môi trường đầu tư và thương mại tự do theo tiêu chuẩn quốc tế để thúc đẩy đổi mới thể chế; là đầu mối kết nối sản xuất, thương mại, dịch vụ của TP. Hồ Chí Minh với khu vực và thế giới; là động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trở thành Trung tâm kinh tế biển trong khu vực Đông Nam Á; tạo không gian phát triển nhanh, bền vững, hội nhập cho Vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Về định hướng phát triển, Khu thương mại tự do sẽ lấy kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn làm trọng tâm và động lực phát triển gắn với trung tâm logistics xanh, cụm cảng biển và Cảng trung chuyển hàng hóa quốc tế đóng vai trò là đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua gắn kết chặt chẽ giữa Cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải, Cảng trung chuyển Quốc tế Cần Giờ và Cảng hàng không quốc tế Long Thành; là trung tâm sản xuất xanh, xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, tích hợp công nghệ tiên tiến và thân thiện với môi trường; là trung tâm đổi mới sáng tạo với cơ sở hạ tầng tích hợp, thông minh, hiện đại; là trung tâm thu hút nhân tài và trụ sở chính khu vực của các tập đoàn đa quốc gia về logistics, dịch vụ hàng hải, thương mại quốc tế,…

Hướng đến trở thành cảng trung chuyển tầm cỡ khu vực Châu Á và quốc tế

Về lộ trình và kế hoạch phát triển, trong giai đoạn 2026-2030 Khu thương mại tự do sẽ tập trung các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của các phân Khu hiện hữu bao gồm các cảng biển, kho bãi và nhà máy trong Khu công nghiệp Cái Mép.

Kiện toàn bộ máy quản lý, vận hành, triển khai ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng hệ thống nền tảng phần mềm quản lý, vận hành, giám sát toàn diện Khu thương mại tự do; ban hành Quy chế hoạt động của Khu Thương mại tự do; đề xuất ban hành cơ chế ưu đãi đầu tư của các dự án đầu tư trong các khu chức năng thuộc Khu thương mại tự do; phát triển hạ tầng giao thông kết nối và triển khai công tác giải phóng mặt bằng, đảm bảo tiến độ triển khai nhanh chóng các phân khu; tổ chức triển khai lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết các khu chức năng và phân khu chức năng trong Khu thương mại tự do; lựa chọn các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước để thực hiện dự án theo danh mục ưu tiên thu hút đầu tư. Tổ chức xúc tiến, thu hút đầu tư vào Khu thương mại tự do

Đến giai đoạn 2030 – 2035, đẩy mạnh phát triển Khu thương mại tự do gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ dựa trên nền tảng hạ tầng đã được thiết lập, các cơ chế ưu đãi nhằm thu hút nhiều hơn các nhà đầu tư và tối ưu hóa việc sử dụng quỹ đất. Hình thành hệ sinh thái kinh tế hàng hải có tính cạnh tranh cao trong khu vực, hình thành Khu thương mại tự do xanh. Tiếp tục triển khai các hạng mục đầu tư còn lại, hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động toàn bộ các khu chức năng thuộc Khu thương mại tự do

Giai đoạn sau năm 2035, đạt mục tiêu đưa Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh gắn với cảng biển khu vực Cái Mép Hạ là hạt nhân của Trung tâm kinh tế biển vùng Đông Nam Bộ, trở thành cảng trung chuyển lớn nhất cả nước, tầm cỡ khu vực châu Á và quốc tế.

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho Khu thương mại tự do

Cơ chế, chính sách đối với Khu thương mại tự do được quy định tại Nghị quyết 98/2023/QH15 ngày 24/6/2023, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị quyết số 260/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội; nhằm tăng sức hấp dẫn để tạo điều kiện thu hút đầu tư và đảm bảo tính cạnh tranh của Khu thương mại tự do, trong quá trình thực hiện, một số cơ chế chính sách sẽ tiếp tục được UBND Thành phố đề xuất nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho nhà đầu tư.

Tại quyết định, UBND TP. Hồ Chí Minh giao Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh là cơ quan quản lý nhà nước trực tiếp đối với Khu thương mại tự do, thực hiện thêm các chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước ngoài chức năng hiện có. UBND Thành phố sẽ quyết định chuyển giao một số chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan chuyên môn cho Ban Quản lý.

Quyết định cũng phân công nhiệm vụ cụ thể cho hàng loạt sở, ngành liên quan như: Sở Công Thương, Sở Tài chính, Sở Nội vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Khoa học và Công nghệ, Thuế Thành phố, Chi cục Hải quan khu vực II, Bộ Tư lệnh Thành phố, Bộ đội Biên phòng Thành phố, Công an Thành phố, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2, cùng UBND phường Tân Phước và phường Tân Hải, nhằm bảo đảm triển khai đồng bộ các nội dung về quy hoạch, đầu tư, đất đai, hải quan, thuế, an ninh - quốc phòng và giải phóng mặt bằng.

Riêng Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh được giao chủ trì hướng dẫn triển khai các cơ chế, chính sách chuyên ngành về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và thương mại điện tử xuyên biên giới trong phạm vi Khu thương mại tự do. Cùng với đó, chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan tham mưu UBND Thành phố Quyết định ban hành tiêu chí xác định người nước ngoài thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi về việc cấp thị thực, thẻ tạm trú.

Theo quyết định của UBND TP. Hồ Chí Minh, Khu thương mại tự do được tổ chức thành các khu chức năng, bao gồm: Khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, khu thương mại - dịch vụ và các loại hình khu chức năng khác theo quy định của pháp luật. Các khu chức năng trong Khu thương mại tự do đáp ứng điều kiện khu phi thuế quan theo quy định của pháp luật được bảo đảm hoạt động kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan của cơ quan hải quan và hoạt động quản lý nhà nước theo lĩnh vực tương ứng của các cơ quan có liên quan theo quy định của pháp luật.

Tiến Phòng