Mệnh lệnh trái tim! Bài 1: Cuộc 'hành quân' của lương tâm và trách nhiệm

Thấu hiểu nỗi đau dai dẳng ấy, Chính phủ và Bộ Công an đã phát động chiến dịch cao điểm thu nhận mẫu ADN trên toàn quốc với tâm nguyện cháy bỏng: phấn đấu thu nhận 250.000 mẫu trong một tháng. Mệnh lệnh ấy đã hóa thành những bước chân không mỏi, đi từng ngõ, gõ từng nhà, len lỏi đến tận giường bệnh của những Mẹ Việt Nam Anh hùng, thắp lên tia hy vọng cuối cùng trong những đôi mắt đã mờ vì chờ đợi.

Thanh Hóa hoàn thành thu nhận 1.239 mẫu chỉ trong ba ngày và xác định được danh tính của 8 Liệt sĩ. Nghệ An thu nhận 17.831 mẫu sau bảy ngày. Bắc Ninh huy động 347 cán bộ, chiến sĩ làm việc đồng thời tại 18 điểm thu nhận. Tại TPHCM, những điểm thu nhận mẫu ADN không chỉ là nơi làm việc, mà đã trở thành nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại. Những chiến sĩ công an đang miệt mài biến những khát vọng đoàn tụ trở thành hiện thực, mang những người con ưu tú của đất nước trở về vòng tay ấm áp của gia đình. Mỗi mẫu ADN được bổ sung vào ngân hàng dữ liệu quốc gia là thêm một cơ hội để những cuộc chia ly kéo dài hơn nửa thế kỷ có thể khép lại, để những người đã ngã xuống được trở về với gia đình, với quê hương và với ký ức trọn vẹn của dân tộc. Đây là một cuộc hành quân thầm lặng, không tiếng súng mà vũ khí chính là công nghệ hiện đại và lòng tận tâm của những người thực hiện.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà trao Thông báo kết quả giám định ADN hài cốt Liệt sĩ cho các thân nhân. Ảnh: VGP

Sáng 24/6/2026, tại trụ sở Bộ Công an, một buổi lễ đặc biệt được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối tới công an các tỉnh, thành phố và hàng nghìn điểm cầu công an cấp xã trên cả nước. Đó là Lễ phát động triển khai cao điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN thân nhân Liệt sĩ chưa xác định thông tin trên phạm vi toàn quốc. Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ dự và chỉ đạo; Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an chủ trì và phát động đợt cao điểm.

Điểm nhấn xúc động nhất của buổi lễ không nằm ở những con số hay mệnh lệnh, mà ở khoảnh khắc Ban Tổ chức trao thông báo kết quả giám định ADN hài cốt Liệt sĩ cho đại diện thân nhân của ba Liệt sĩ: Liệt sĩ Nguyễn Thiện Quyết (quê Hải Dương cũ), Liệt sĩ Đoàn Văn Khải (quê Ninh Bình) và Liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát (quê Thanh Hóa). Ông Đoàn Văn Khơi, em ruột Liệt sĩ Đoàn Văn Khải, đã xúc động khi nhận kết quả giám định ADN của anh trai mình sau nhiều năm chờ đợi. Ba giấy thông báo ấy vừa là kết quả của một quá trình, vừa là lời hứa cho hàng trăm nghìn gia đình khác vẫn đang chờ đến lượt mình.

Con số phía sau một mệnh lệnh

Để hiểu vì sao đợt cao điểm này được triển khai với tinh thần khẩn trương đến vậy, cần nhìn vào bức tranh tổng thể. Phát biểu tại lễ phát động, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà thông tin cả nước còn hơn 175.000 Liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt và hơn 300.000 phần mộ Liệt sĩ còn thiếu thông tin. Đây là sự trăn trở lớn của cả hệ thống chính trị và toàn dân. Phía sau mỗi phần mộ chưa tên là một gia đình và trong nhiều gia đình, những người có thể cung cấp mẫu sinh phẩm ADN để đối chiếu nay đã ở tuổi xưa nay hiếm. Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ mang tính cấp bách khi phải chạy đua với thời gian, bởi nhiều thân nhân trực hệ của Liệt sĩ nay đã tuổi cao, sức yếu, mang theo mong mỏi tìm lại người thân suốt cả cuộc đời. Chính vì thế, thông điệp mà người đứng đầu Ban Chỉ đạo quốc gia gửi đi trong buổi lễ mang tính thời gian rất rõ ràng. Mỗi ngày trôi qua là thêm một cơ hội có thể mất đi, thêm một khoảng trống lịch sử cần được lấp đầy. Đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, phải tập trung mọi nguồn lực đẩy nhanh tiến độ, không được để chậm trễ làm mất đi những cơ hội quý giá nhất còn lại.

Đợt cao điểm được xây dựng trên một lộ trình cụ thể. Theo Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), chiến dịch đặt mục tiêu thu nhận 300.000 mẫu sinh phẩm ADN thân nhân Liệt sĩ ngay trong năm 2026, chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn cao điểm từ ngày 25/6 đến ngày 25/7 phấn đấu thu nhận 250.000 mẫu; từ ngày 26/7 đến ngày 31/12/2026 tiếp tục hoàn thiện 50.000 mẫu còn lại.

Công an TPHCM phối hợp với Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội triển khai thu nhận mẫu ADN cho thân nhân Liệt sĩ trên địa bàn thành phố

Đợt cao điểm này không phải là một hoạt động đơn lẻ mà nằm trong khuôn khổ Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), cột mốc trở thành đích đến mang ý nghĩa biểu tượng cho toàn bộ hành trình.

Vai trò nòng cốt của lực lượng công an

Nếu chiến dịch là một mệnh lệnh, thì lực lượng công an - đặc biệt là công an cấp xã - chính là những người trực tiếp biến mệnh lệnh ấy thành hành động ở cơ sở. Điều này được thể hiện ngay trong chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an tại lễ phát động. Phát biểu chỉ đạo, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an, nhấn mạnh đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và đầy tính nhân văn, yêu cầu toàn lực lượng nêu cao quyết tâm chính trị, thực hiện quyết liệt theo phương châm "sáu rõ”. Đặc biệt, công an cấp xã phải phát huy tinh thần "gần dân nhất, hiểu dân nhất, sát dân nhất", đi từng ngõ, gõ từng nhà để hỗ trợ, tuyệt đối không được bỏ sót bất kỳ trường hợp nào.

Tinh thần ấy được cụ thể hóa thành một quy trình ba bước cho thân nhân Liệt sĩ. Ở bước đầu tiên, người đang hưởng chế độ thờ cúng Liệt sĩ mang theo Bằng Tổ quốc ghi công đến trực tiếp trụ sở công an xã, phường nơi mình cư trú để tiếp nhận thông tin ban đầu. Tiếp đó, thân nhân kê khai biểu mẫu và cùng lực lượng chức năng xác định những người đủ điều kiện cung cấp mẫu theo dòng ngoại. Ở bước cuối, người được lựa chọn đến địa điểm thu mẫu theo thời gian được công an xã, phường thông báo, mang theo Căn cước hoặc Căn cước công dân gắn chíp.

Về mặt nghiệp vụ, khi công dân có mặt, lực lượng chức năng tiến hành xác thực thông tin thân nhân thu mẫu; đơn vị PC06 địa phương tạo yêu cầu tích hợp lên hệ thống dữ liệu dân cư rồi mới chuyển sang công đoạn lấy mẫu sinh phẩm và xác nhận hoàn thành trên hệ thống. Đây chính là điểm mấu chốt cho thấy công tác thu nhận ADN không tách rời hạ tầng dữ liệu quốc gia về dân cư mà lực lượng công an đã xây dựng trong những năm qua.

Để việc thu mẫu thuận lợi hơn, Thứ trưởng Nguyễn Văn Long giao C06 khẩn trương hoàn thiện, tích hợp các tiện ích ứng dụng trên VNeID ngay trong tháng 7/2026, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân chủ động cung cấp thông tin trực tuyến.

Những mục tiêu định lượng cụ thể

Một điểm đáng chú ý của đợt cao điểm là các mục tiêu được đặt ra rất cụ thể để có thể đo lường tiến độ. Chiến dịch phấn đấu đạt 70% số thân nhân đủ điều kiện đã được cập nhật trên hệ thống được thu mẫu, với mức thu tối đa hai thân nhân trên mỗi Liệt sĩ. Việc đặt trần hai mẫu mỗi Liệt sĩ vừa bảo đảm đủ dữ liệu đối sánh, vừa giúp phân bổ nguồn lực hợp lý trên phạm vi cả nước trong thời gian ngắn.

Song song với mục tiêu thu mẫu thân nhân, công tác giám định cũng được đẩy nhanh. Thời gian qua, Bộ Công an đã chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các đơn vị liên quan triển khai công tác thu nhận, đối sánh, phân tích và giám định ADN, qua đó xác định và công nhận danh tính cho 25 Liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Con số 25 tuy còn khiêm tốn so với hàng trăm nghìn phần mộ chưa tên, nhưng là minh chứng cho thấy phương pháp đối sánh ADN đã cho kết quả thực tế. Mỗi mẫu sinh phẩm thu về hôm nay đều có thể trở thành mắt xích của một cuộc đoàn tụ trong tương lai.

Ngay sau lễ phát động tại điểm cầu Bộ Công an, cơ quan chức năng đã tiến hành thu nhận mẫu sinh phẩm ADN đối với thân nhân Liệt sĩ trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Cùng thời điểm, tại hàng nghìn điểm cầu công an cấp xã trên cả nước, kế hoạch triển khai bắt đầu được cụ thể hóa: rà soát danh sách, xác minh thông tin, thông báo lịch và bố trí điểm thu mẫu.

NHÓM PV