Máy bay Mirage Ukraine lập thành tích hiếm có sau 16 tháng tham chiến

Sau 16 tháng tham chiến, Mirage 2000-5 chưa ghi nhận trường hợp nào bị bắn hạ bởi hỏa lực Nga và hiện còn xuất hiện dấu hiệu được mở rộng sang nhiệm vụ tấn công mặt đất.

Máy bay Mirage 2000-5. (Nguồn: CC)

Từ lời hứa viện trợ đến phi đội chỉ còn vài chiếc

Cam kết viện trợ Mirage 2000-5 được Tổng thống Pháp Emmanuel Macron công bố ngày 6/6/2024, sau lễ kỷ niệm D-Day. Khi đó, Paris tuyên bố sẽ chuyển giao loại tiêm kích này cho Ukraine, đồng thời huấn luyện phi công trong khoảng 6 tháng trước khi bàn giao các máy bay đã được nâng cấp.

Ban đầu, nhiều dự đoán cho rằng Ukraine có thể nhận tới 20 chiếc Mirage 2000-5. Tuy nhiên, các chuyên gia quốc phòng Ukraine sớm đánh giá con số này quá lạc quan, bởi Không quân Pháp chỉ sở hữu khoảng 26 máy bay cùng loại và vẫn phải duy trì năng lực tác chiến của chính mình.

Đến nay, các nguồn tin cho rằng Pháp nhiều khả năng chỉ cung cấp tối đa 6 chiếc: 3 máy bay được bàn giao trong năm 2025, 2 chiếc tiếp theo được cho là đã đến vào đầu năm 2026, trong khi chiếc cuối cùng vẫn nằm trong kế hoạch chuyển giao. Vì lý do an ninh, Paris không công bố số lượng chính xác, nhưng nhiều đánh giá cho rằng hiện Ukraine đang vận hành khoảng 4 đến 5 chiếc Mirage 2000-5.

Một vụ tai nạn nhưng không mất máy bay trước hỏa lực Nga

Trong suốt thời gian hoạt động, phi đội Mirage 2000-5 chỉ ghi nhận một tổn thất duy nhất. Tháng 7/2025, một chiếc Mirage gặp sự cố kỹ thuật khi thực hiện nhiệm vụ và bị rơi. Phi công kịp thời thoát hiểm bằng ghế phóng, còn phía Ukraine xác nhận nguyên nhân xuất phát từ lỗi thiết bị chứ không phải do hỏa lực Nga.

Tổng thống Volodymyr Zelensky khi đó cũng xác nhận vụ việc và đánh giá Mirage 2000-5 là một trong những khí tài có hiệu quả cao của Không quân Ukraine.

Việc chỉ sở hữu vài chiếc khiến mỗi tổn thất đều có ý nghĩa rất lớn. Với quy mô phi đội nhỏ như hiện nay, mỗi lần xuất kích đều được tính toán cẩn trọng nhằm vừa duy trì hiệu quả chiến đấu, vừa hạn chế tối đa nguy cơ bị đối phương bắn hạ.

Chuyên gia săn tên lửa hành trình và UAV

Vai trò chính của Mirage 2000-5 trên chiến trường Ukraine là phòng không. Đây vốn là phiên bản được thiết kế để đánh chặn mục tiêu trên không, vì vậy rất phù hợp với nhiệm vụ đối phó các đợt tập kích bằng tên lửa hành trình và máy bay không người lái của Nga.

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, Mirage 2000-5 có thể phát hiện và phá hủy các mục tiêu như tên lửa hành trình, UAV Shahed, Geran, Gerbera cũng như nhiều loại máy bay không người lái trinh sát khác. Máy bay được trang bị radar hiện đại, hệ thống tác chiến điện tử nâng cấp và có khả năng hoạt động ở độ cao lên tới 18 km.

Vũ khí chủ lực của Mirage 2000-5 gồm tên lửa không đối không MICA có tầm bắn khoảng 80 km, cùng tên lửa Magic 2 dành cho không chiến tầm gần.

Trong các nhiệm vụ trực chiến ban đêm, Mirage có thể đánh chặn những tên lửa hành trình bay thấp mà radar mặt đất khó phát hiện, đồng thời sử dụng tên lửa đánh chặn có chi phí thấp hơn rất nhiều so với các tên lửa phòng không Patriot.

Sau 16 tháng hoạt động liên tục trong môi trường tác chiến được đánh giá là khốc liệt nhất thế giới hiện nay, Mirage 2000-5 vẫn chưa ghi nhận trường hợp nào bị Nga bắn hạ.

Theo Defense Express, chi phí vận hành của phi đội cũng cho thấy các máy bay này được sử dụng thường xuyên chứ không phải chỉ cất giữ để dự phòng.

Dù chỉ có khoảng 4 máy bay, Mirage vẫn góp phần giảm đáng kể số lượng tên lửa hành trình và UAV tấn công vào các thành phố của Ukraine trong nhiều đợt không kích ban đêm.

Bắt đầu chuyển sang nhiệm vụ tấn công

Một diễn biến đáng chú ý gần đây là Mirage 2000-5 có thể không còn chỉ thực hiện nhiệm vụ phòng không. Theo một số báo cáo trong tháng này, Ukraine đang xem xét sử dụng loại tiêm kích này để tấn công các mục tiêu mặt đất, nhiều khả năng bằng bom dẫn đường chính xác AASM Hammer do Pháp sản xuất.

Đây là hướng đi tương tự F-16 trước đó. Ban đầu, F-16 chỉ đảm nhận nhiệm vụ phòng không, nhưng sau khi số lượng máy bay và kinh nghiệm phi công tăng lên, chúng dần được sử dụng cho các nhiệm vụ tấn công.

Nếu Mirage 2000-5 cũng chuyển sang vai trò này, điều đó cho thấy Ukraine ngày càng tin tưởng vào khả năng sống sót của loại máy bay này cũng như trình độ của các phi công.

Thế nhưng, nhiệm vụ tấn công cũng đồng nghĩa với việc máy bay phải hoạt động gần mạng lưới phòng không Nga hơn, khiến mức độ rủi ro tăng lên đáng kể. Với chỉ khoảng 4 chiếc đang hoạt động, Ukraine khó có khả năng chấp nhận những tổn thất lớn nếu xảy ra.

Xuân Minh