Mã hóa tài sản thực: Mở kênh vốn mới trên nền tảng niềm tin

Các đại biểu nhìn nhận, trọng tâm lớn hơn là khả năng hình thành kênh dẫn vốn mới, đưa nguồn lực còn “ngủ yên” vào lưu chuyển nhưng vẫn kiểm soát rủi ro đối với nhà đầu tư và hệ thống tài chính.

Tại Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 tổ chức ngày 18/7 do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phối hợp tổ chức với hơn 3.000 đại biểu, vấn đề được đặt ra không chỉ là tiềm năng blockchain. Trọng tâm lớn hơn là khả năng hình thành kênh dẫn vốn mới, đưa nguồn lực còn “ngủ yên” vào lưu chuyển nhưng vẫn kiểm soát rủi ro đối với nhà đầu tư và hệ thống tài chính.

Mở thêm kênh huy động nguồn lực

Từ góc độ quản lý, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN nhận định, lĩnh vực mã hóa tài sản thực (Real-World Assets – RWA) đang nổi lên như một xu hướng có ảnh hưởng lớn đối với tài chính toàn cầu, giúp khơi thông những nguồn lực còn “ngủ yên” trong nền kinh tế. Khi Việt Nam cần lượng vốn lớn cho hạ tầng, sản xuất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đây là hướng phát triển giàu tiềm năng, cần được nghiên cứu nghiêm túc, triển khai thận trọng với tầm nhìn dài hạn.

Ông Hải nhấn mạnh, về bản chất, mã hóa tài sản thực tạo ra quyền lợi số gắn với tài sản hoặc dòng tiền có thật. Việc số hóa có thể mở rộng khả năng phân phối, chuyển nhượng và tiếp cận nhà đầu tư. Doanh nghiệp có thêm phương thức huy động vốn, còn nhà đầu tư tiếp cận những tài sản trước đây đòi hỏi quy mô vốn lớn. Nếu được thiết kế phù hợp, RWA có thể bổ sung sản phẩm tài chính, giảm chi phí phát hành, quyết toán và kết nối tài sản Việt Nam với nguồn vốn quốc tế.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Wookeun Yoon, chuyên gia tài chính của Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô ASEAN+3, lưu ý token hóa không tự động giải quyết toàn bộ hạn chế về thanh khoản và định giá của tài sản cơ sở.

Theo ông Wookeun Yoon, nhiều sản phẩm RWA thành công trong khu vực vẫn tập trung vào tài sản tài chính truyền thống như trái phiếu kho bạc, quỹ thị trường tiền tệ và sử dụng những cấu trúc đã được kiểm chứng. Token khi đó là quyền lợi số đối với cấu trúc đang nắm giữ tài sản cơ sở, không phải công cụ tự tạo ra giá trị.

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, cho biết dòng vốn vào RWA trong năm 2025 tăng khoảng 300%, cao hơn đáng kể so với các nhóm tài sản khác. Việt Nam cũng có lợi thế về quy mô nhu cầu bán lẻ, với khoảng 200 tỷ USD tài sản mã hóa đi qua thị trường và khoảng 17 triệu ví hoặc người nắm giữ tài sản mã hóa. Dư địa phát triển lớn, song quy mô giao dịch không thể thay thế chất lượng thị trường.

Hiện nay, NHNN đang chủ trì sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền theo hướng bổ sung các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo đồng thời hoàn thiện quy định về nhận biết khách hàng, dấu hiệu giao dịch đáng ngờ, trách nhiệm triển khai, thanh tra, kiểm tra và giám sát. Những sửa đổi này nhằm khắc phục các thiếu hụt liên quan đến Khuyến nghị 15 được APG và FATF chỉ ra và tiếp tục tạo hành lang pháp lý quan trọng cho thị trường tài sản mã hóa phát triển.

Việt Nam có cơ hội mở rộng kênh huy động vốn mới, song cơ hội chỉ bền vững khi tài sản được xác minh, dữ liệu tin cậy, dòng tiền được giám sát, trách nhiệm từng chủ thể được xác định và nhà đầu tư được bảo vệ.(Ảnh: SCEX)

Xây hạ tầng niềm tin, kiểm soát rủi ro

Theo ông Trung, trở ngại khiến thị trường chưa phát triển tương xứng với tiềm năng không nằm ở công nghệ token hóa, mà ở việc chưa xây dựng đầy đủ niềm tin cho thị trường vốn.

“Blockchain có thể hỗ trợ phân phối, chuyển nhượng và thanh toán tài sản, nhưng không thể tự tạo ra niềm tin hay biến một tài sản kém chất lượng thành tài sản tốt”, ông Trung nhấn mạnh.

Vì vậy, ông Trung cho rằng, niềm tin phải bắt đầu từ dữ liệu đáng tin cậy về tài sản thực, danh tính có thể kiểm chứng của các bên, thông tin xác thực về tài sản và dòng tiền, cùng cơ chế công bố, theo dõi, giám sát liên tục. Cấu trúc thị trường cần đi từ tài sản thực, hạ tầng dữ liệu tin cậy đến tài sản số trên nền tảng pháp lý phù hợp, sau đó mới hình thành token và kênh phân phối. Sàn giao dịch chỉ là một mắt xích; yếu tố quyết định vẫn là chất lượng tài sản và khả năng kiểm chứng dữ liệu phía dưới.

Thị trường cũng phải trả lời rõ những câu hỏi pháp lý căn bản: Ai là chủ sở hữu hợp pháp của tài sản? Token đại diện cho quyền sở hữu, quyền hưởng lợi hay nghĩa vụ tài chính? Khi tài sản cơ sở mất giá, phát sinh tranh chấp hoặc bị xử lý, người nắm giữ token có quyền gì? Chủ thể nào chịu trách nhiệm về định giá, lưu ký, công bố thông tin và bồi thường thiệt hại? Nếu chưa xác định rõ, thanh khoản cao trên nền tảng số vẫn có thể che giấu rủi ro lớn.

Từ thực tiễn quản lý, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán UBCKNN, cho biết khuôn khổ thí điểm hiện nay được xây dựng theo hướng “vừa chặt, vừa mở”. Các tổ chức cung cấp dịch vụ phải đáp ứng yêu cầu cao về năng lực tài chính, an toàn công nghệ, trong khi cơ chế phát hành và lựa chọn tài sản niêm yết vẫn dành không gian nhất định cho thị trường. Cấp phép mới chỉ là bước khởi đầu; yêu cầu quan trọng hơn là xây dựng năng lực quản lý, giám sát khi thị trường vận hành và tiếp tục hoàn thiện pháp lý từ thực tiễn.

Ở góc độ phòng, chống rửa tiền, bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, NHNN cho biết, Việt Nam đang tiếp tục triển khai Hành động số 6 thuộc Chương trình hành động quốc gia thực hiện các cam kết với FATF về hoàn thiện khuôn khổ pháp lý quản lý tài sản ảo, tài sản mã hóa và nhà cung cấp dịch vụ tài sản ảo (VASP). Việc ban hành Luật CN&CNS, Nghị quyết 05, Nghị định xử phạt vi phạm hành chính và các thông tư có liên quan đã thể hiện nỗ lực này.

Tại Kỳ báo cáo tiến triển lần thứ 6, đầu năm 2026, nhóm công tác chung của FATF đã nâng mức đánh giá đối với Việt Nam từ không tuân thủ "NC” lên Tuân thủ 1 phần "PC”, theo đó đã ghi nhận những tiến triển tích cực của Việt Nam.

Hiện nay, NHNN đang chủ trì sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền theo hướng bổ sung các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo đồng thời hoàn thiện quy định về nhận biết khách hàng, dấu hiệu giao dịch đáng ngờ, trách nhiệm triển khai, thanh tra, kiểm tra và giám sát. Những sửa đổi này nhằm khắc phục các thiếu hụt liên quan đến Khuyến nghị 15 được APG và FATF chỉ ra và tiếp tục tạo hành lang pháp lý quan trọng cho thị trường tài sản mã hóa phát triển.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Thơ, hoàn thiện pháp luật mới chỉ là một phần cam kết, Việt Nam còn phải chứng minh hiệu quả thực thi trong vận hành thị trường, quản lý, giám sát các sàn, phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và xử lý vụ việc phát sinh. Đây là chặng đường dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ quan thực thi pháp luật và khu vực tư nhân.

Rủi ro còn đến từ tội phạm công nghệ cao. Thượng tá, TS. Nguyễn Thành Chung, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho biết từ năm 2020 đến đầu năm 2025, thế giới ghi nhận hơn 660 vụ tấn công mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa, gây thiệt hại gần 13 tỷ USD. Riêng từ đầu năm 2026, tổn thất tiếp tục ở mức khoảng 800 triệu USD. Các cuộc tấn công thường tập trung vào ví, sàn giao dịch, cầu nối và ứng dụng blockchain, đòi hỏi tăng cường đánh giá, giám sát và ứng phó sự cố đối với hệ thống thí điểm.

Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an nhấn mạnh: “An ninh mạng không phải là rào cản của đổi mới sáng tạo. Ngược lại, an ninh mạng chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững và tạo dựng niềm tin cho thị trường”.

Tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Đà Nẵng, ông Kevin Iwanaga, Giám đốc Chiến lược và Kết nối, cho biết định hướng không phải phát triển tài sản số như hoạt động đầu cơ, mà xây dựng hệ sinh thái tài chính số và token hóa có quản lý để kết nối tài sản thực Việt Nam với vốn trong nước, quốc tế.

Theo đó, Sandbox cần xác định rõ chủ thể, phạm vi, thời gian thí điểm, giới hạn giao dịch và yêu cầu công bố thông tin, lưu ký, báo cáo. Ứng dụng phải có tài sản bảo chứng, giá trị kinh tế rõ ràng; quan hệ giữa token với tài sản cơ sở phải minh bạch, kiểm chứng và có khả năng thực thi.

Kinh nghiệm quốc tế giúp Việt Nam nhận diện sớm rủi ro, nhưng không đồng nghĩa với sao chép mô hình. Việt Nam có cơ hội mở rộng kênh huy động vốn mới, song cơ hội chỉ bền vững khi tài sản được xác minh, dữ liệu tin cậy, dòng tiền được giám sát, trách nhiệm từng chủ thể được xác định và nhà đầu tư được bảo vệ. Nền tảng niềm tin là điều kiện để RWA vận hành an toàn, đóng góp thực chất cho nền kinh tế.

Thái Hoàng