Lương tối thiểu tăng 7,8%, những khoản nào của người lao động có thể thay đổi?

Theo phương án đang được Bộ Nội vụ xây dựng, từ ngày 1.1.2027, mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động dự kiến tăng bình quân 7,8%. 

Ảnh minh họa

Lương tăng, tiền làm thêm và đóng bảo hiểm có thể thay đổi

Theo phương án Hội đồng Tiền lương quốc gia đã thống nhất, mức lương tối thiểu tháng từ 1.1.2027 dự kiến tăng lên 5,7 triệu đồng ở vùng I; 5,08 triệu đồng ở vùng II; 4,45 triệu đồng ở vùng III và 4,04 triệu đồng ở vùng IV.

So với mức hiện hành, mức tăng tương ứng là 390.000 đồng, 350.000 đồng, 310.000 đồng và 340.000 đồng/tháng. Đây là mức tăng bình quân 7,8%, nhưng tỷ lệ tăng giữa các vùng không giống nhau.

Nhóm chịu tác động trực tiếp nhất là những người đang hưởng mức lương bằng hoặc thấp hơn mức tối thiểu mới. Khi quy định mới có hiệu lực, doanh nghiệp phải rà soát và điều chỉnh để tiền lương không thấp hơn mức tối thiểu.

Chẳng hạn, một người lao động thuộc vùng I đang hưởng 5,31 triệu đồng/tháng sẽ phải được điều chỉnh lên ít nhất 5,7 triệu đồng nếu vẫn thuộc đối tượng áp dụng. Trong khi đó, người đang hưởng 10 triệu đồng/tháng không đương nhiên được tăng lên 10,78 triệu đồng.

Những người hưởng lương theo giờ, ngày, sản phẩm hoặc lương khoán cũng có thể chịu tác động nếu mức trả sau khi quy đổi thấp hơn mức tối thiểu mới.

Một khoản khác có thể thay đổi là tiền làm thêm giờ. Theo Bộ luật Lao động, tiền làm thêm được tính trên cơ sở tiền lương thực trả theo công việc đang làm, với mức ít nhất 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần và 300% vào ngày lễ, Tết.

Vì vậy, lương tối thiểu tăng không có nghĩa mọi khoản làm thêm giờ đều tự động tăng 7,8%. Tuy nhiên, nếu tiền lương của người lao động được điều chỉnh tăng do mức tối thiểu mới, tiền làm thêm tính trên nền tiền lương đó cũng có thể tăng.

Tiền đóng bảo hiểm cũng là khoản cần lưu ý. Theo quy định hiện hành, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc đối với người làm công việc hoặc chức danh giản đơn nhất trong điều kiện bình thường không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng. Tiền lương làm căn cứ đóng còn bao gồm mức lương theo công việc, phụ cấp và một số khoản bổ sung trả thường xuyên, ổn định.

Do đó, nếu doanh nghiệp phải nâng tiền lương để đáp ứng mức tối thiểu mới, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm của người lao động có thể tăng, kéo theo phần đóng của cả người lao động và doanh nghiệp tăng tương ứng.

Trợ cấp thất nghiệp có thể tăng, nhưng không phải ai cũng được hưởng mức cao hơn

Theo Luật Việc làm năm 2025, mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng đã đóng gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng, nhưng tối đa không quá 5 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng được áp dụng tại tháng cuối cùng đóng bảo hiểm thất nghiệp.

Nếu phương án lương tối thiểu mới được ban hành như dự kiến, mức trần trợ cấp thất nghiệp cũng sẽ tăng.

Cụ thể, mức trần dự kiến tại vùng I là 28,5 triệu đồng/tháng, vùng II 25,4 triệu đồng, vùng III 22,25 triệu đồng và vùng IV 20,2 triệu đồng.

So với mức trần hiện hành, số tiền tối đa tăng tương ứng khoảng 1,55-1,95 triệu đồng/tháng, tùy vùng.

Tuy nhiên, đây chỉ là mức trần, không phải số tiền mà mọi người thất nghiệp đều được nhận. Mức hưởng thực tế vẫn được tính bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Chỉ những trường hợp có mức tiền lương đóng đủ cao mới có thể chạm mức trần.

Thưởng Tết, phụ cấp không tự động tăng theo lương tối thiểu

Một trong những điều người lao động cần phân biệt rõ là không phải khoản thu nhập nào cũng tăng theo lương tối thiểu.

Tiền thưởng, trong đó có thưởng Tết, không có cơ chế tự động tăng khi Chính phủ điều chỉnh lương tối thiểu. Theo Bộ luật Lao động, tiền thưởng do người sử dụng lao động quyết định căn cứ kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động.

Tương tự, những khoản phụ cấp, phúc lợi hoặc khoản bổ sung được doanh nghiệp quy định độc lập với mức lương tối thiểu cũng không mặc nhiên tăng.

ĐỨC AN