Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến trao 84 thẩm quyền mới cho chính quyền Hà Nội

Chiều 18/3, tại Phiên họp thứ 55, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Dự thảo Luật dự kiến giao 180 thẩm quyền cho chính quyền thành phố Hà Nội, trong đó có 84 thẩm quyền mới.

Mở rộng quyền tự chủ về đầu tư, tài chính, đất đai

Trình bày Tờ trình tóm tắt Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, mục tiêu của dự án Luật là hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn cho Thủ đô; đồng thời “trao quyền mạnh hơn, phân cấp, phân quyền toàn diện cho chính quyền Thủ đô gắn với trách nhiệm kiểm tra, giám sát”. Dự án cũng hướng tới việc tạo cơ chế thuận lợi để giải quyết các thách thức, thu hút nguồn lực và đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày nội dung cơ bản của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Dự thảo Luật gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với Luật Thủ đô năm 2024, với phạm vi điều chỉnh liên quan đến vị trí, vai trò, cơ chế, chính sách đặc thù và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Thủ đô.

Trong đó, các chương đầu quy định về tổ chức chính quyền, quy hoạch, xây dựng, trật tự đô thị, phát triển văn hóa - xã hội; các chương sau tập trung vào phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn lực, liên kết vùng, cơ chế giám sát, kiểm tra và điều khoản thi hành.

Về nội dung, dự thảo Luật sửa đổi, hoàn thiện các quy định nhằm khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô; bổ sung, làm rõ một số khái niệm mới như “không gian tầm thấp”, “không gian tầm cao”; đồng thời đẩy mạnh phân cấp tối đa cho thành phố trong các lĩnh vực đầu tư, tài chính, đất đai.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung nhiều nội dung mới như nguyên tắc phân quyền, thẩm quyền xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, thí điểm các mô hình quản lý mới, danh hiệu “Công dân danh dự Thủ đô”, phát triển khu kinh tế tự do và cơ chế miễn trách nhiệm pháp lý trong một số trường hợp thực hiện nhiệm vụ vì lợi ích chung.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành Phiên họp.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp, dự thảo Luật dự kiến giao 180 thẩm quyền cho chính quyền thành phố Hà Nội, trong đó có 84 thẩm quyền mới. Trong đó, về nguồn lực thực hiện, dự thảo Luật quy định các cơ chế bảo đảm tài chính như tăng cường ngân sách, huy động nguồn lực xã hội hóa, vốn ODA, phát hành trái phiếu, đồng thời chú trọng phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu triển khai.

Dự kiến, dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vào tháng 4/2026.

Ủy ban Pháp luật tán thành sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô 2024

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Thường trực Ủy ban và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 và 05 quan điểm xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Về việc thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô trong dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (TTUBPLTP) đề nghị tiếp tục quán triệt yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

TTUBPLTP cũng lưu ý cần thể chế hóa trong dự thảo Luật các yêu cầu tại các nghị quyết chiến lược, trụ cột của Bộ Chính trị như Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam,…

Về một số nội dung cụ thể của dự thảo luật, TTUBPLTP đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu làm rõ phạm vi lĩnh vực được phép ban hành quy định khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, chỉ nên giới hạn trong những lĩnh vực gắn với yêu cầu quản trị đô thị đặc thù hoặc cần thử nghiệm chính sách mới; quy định rõ nguyên tắc, điều kiện và quy trình ban hành các văn bản này, bao gồm yêu cầu đánh giá tác động chính sách và tham vấn các cơ quan, tổ chức có liên quan; thiết kế cơ chế áp dụng có thời hạn hoặc theo hình thức thí điểm đối với các quy định khác với quy định chung, kèm theo trách nhiệm báo cáo, giám sát và tổng kết việc thực hiện để kịp thời điều chỉnh khi phát sinh bất cập; xác định rõ đây là cơ chế hết sức đặc thù, chỉ áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội mà không áp dụng cho các địa phương khác.

Về các nội dung phân quyền cho Thủ đô trong các lĩnh vực, TTUBPLTP và các cơ quan tham gia thẩm tra đề nghị rà soát toàn bộ các quy định về phân quyền trong dự thảo Luật theo các nguyên tắc 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ quy trình (trách nhiệm), rõ thời gian, rõ sản phẩm (kết quả) và rõ hiệu quả”.

Dự thảo Luật cần làm rõ tiêu chí, nguyên tắc phân định thẩm quyền giữa các chủ thể của chính quyền Thành phố: loại quyền nào giao cho HĐND, loại quyền nào giao cho UBND; khi nào thì phân quyền cho tập thể UBND và cá nhân Chủ tịch UBND; cơ chế kiểm soát, giám sát trong việc thực hiện các quyền này như thế nào để bảo đảm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”.

Bên cạnh đó, cần có sự phân biệt, làm rõ nội dung nào là giao quyền tự chủ cho Thành phố tự quyết định các nội dung phù hợp với đặc điểm, yêu cầu phát triển đặc thù của Thành phố và nội dung nào là thí điểm cơ chế, chính sách khác quy định của luật và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên để áp dụng trình tự, thủ tục và các yêu cầu, giới hạn cụ thể khác nhau nhằm bảo đảm “rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm”.

TTUBPLTP cũng đề nghị việc phân quyền phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với bối cảnh thực tiễn phát triển của Thủ đô và phải gắn với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền Thành phố. Phân quyền phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, TTUBPLTP tán thành việc kế thừa, phát triển các quy định đã được thực tiễn kiểm nghiệm tốt trong Luật Thủ đô và các nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù. Tuy nhiên, cần bảo đảm thống nhất về cách thể hiện trong dự thảo Luật để phù hợp với tư duy mới về xây dựng pháp luật và đẩy mạnh phân quyền cho Thủ đô.

Đ. Việt - M. Đỉnh