Luật Thủ đô đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới

Tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển

Bộ Tư pháp vừa phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức Hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi) - Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho Thủ đô Hà Nội”.

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, công tác chuẩn bị cho dự án Luật Thủ đô sửa đổi đã được Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội, các Bộ, ngành và một số địa phương chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Bộ Tư pháp và TP Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn các chuyên gia, các nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách sửa đổi Luật Thủ đô cũng như là lấy ý kiến các quy định cụ thể của dự thảo Luật. Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp đã lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: G.B.

Nhận thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của việc sửa đổi Luật Thủ đô, ngay từ khi được giao nhiệm vụ chủ trì soạn thảo, Bộ Tư pháp đã xác định đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà đây là dịp kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong Vùng và cả nước. Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là “mô hình mẫu” để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước.

Đạo luật riêng, áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội

Tại Hội thảo, các đại biểu cũng có nhiều ý kiến đóng góp về các cơ chế, chính sách đặc thù để phát triển Thủ đô như y tế, giáo dục, huy động nguồn lực, cơ chế tài chính, ngân sách… để thực hiện tham vọng xây dựng Thủ đô trong thời gian tới. Một số ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường hơn nữa cơ chế hợp tác công – tư trong các lĩnh vực, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, chú trọng các nguồn lực từ xã hội, phát triển các mô hình kinh tế mới, huy động nguồn lực; các vấn đề liên quan đến quản lý khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp để tạo dư địa phát triển cho Hà Nội trong thời gian tới, đặc biệt là trong bối cảnh các luật hiện hành chưa có quy định để đảm bảo tính khả thi.

Một số đại biểu góp thêm ý kiến về việc triển khai thực hiện cơ chế phân quyền cho chính quyền TP Hà Nội theo quy định của dự thảo Luật, gắn với kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền cũng như trách nhiệm giải trình của chính quyền TP để kiểm soát quyền lực, đảm bảo không có lạm dụng, trục lợi chính sách…

Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới. Ảnh: G.B.

Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nhấn mạnh sự chuyển dịch từ mô hình quản lý hành chính sang quản trị kiến tạo. Theo đó, theo dự thảo Luật, về quản trị ngân sách, TP Hà Nội được tự chủ toàn diện, giữ lại 100% nguồn thu vượt và thu đặc thù. Về công cụ vốn, TP có cơ chế để huy động vốn đa dạng, tiệm cận thị trường. Ở khía cạnh ra quyết định, dự thảo Luật phân cấp triệt để cho HĐND và Chủ tịch UBND TP, từ đó thúc đẩy tiến độ đầu tư một cách tần tốc. Mô hình tăng trưởng của TP cũng có sự chuyển dịch, với cơ chế để khai thác các tài nguyên như kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon, công nghệ cao.

Bà Trần Thị Nhị Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội đề xuất cơ chế thí điểm bác sĩ gia đình đô thị. Dự thảo Luật có nhiều nội dung thể hiện sự đột phá, đặc biệt là việc phân quyền mạnh mẽ và chuyển từ tư duy “thực thi chính sách” sang “thiết kế chính sách. Tại Điều 17 về phát triển hệ thống y tế và an sinh xã hội, bà Hà cho rằng nội dung của dự thảo chưa có nhiều điểm mới so với Luật Thủ đô năm 2024, chưa làm rõ được định vị mô hình y tế Thủ đô. Việc xác định rõ mô hình y tế sẽ là cơ sở để HĐND và UBND TP thiết kế các chính sách phù hợp…

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nhất trí với cách tiếp cận mới trong xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), xác định đây là đạo luật riêng, áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội, cho phép có những quy định khác biệt so với hệ thống pháp luật chung, đồng thời nhấn mạnh, việc sửa đổi lần này mang tính căn bản, thay thế Luật Thủ đô hiện hành, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới với những cơ chế đặc thù, đủ mạnh. Bộ Tư pháp sẽ phối hợp chặt chẽ với UBND TP Hà Nội nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến xác đáng, hoàn thiện dự thảo Luật để báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội xem xét.

Khắc Hạnh