Luật Đô thị đặc biệt giúp TP Hồ Chí Minh có điều kiện đột phá trong phát triển

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận những nội dung như: Đề cương, các chính sách vượt trội và đề xuất dự thảo luật đô thị đặc biệt; Nội hàm và đề cương cho dự thảo Luật Đô thị đặc biệt của TP Hồ Chí Minh; Định vị vị trí phát triển mới cho TP Hồ Chí Minh: nền tảng cho việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt đột phá cơ chế tài chính, chìa khóa đưa TP Hồ Chí Minh trở thành đô thị toàn cầu; TP Hồ Chí Minh: Trung tâm kinh tế – tài chính quốc gia, cực tăng trưởng của cả nước…

Các đại biểu dự hội thảo.

Phát biểu tại hội thảo, PGS. TS Đỗ Phú Trần Tình (Trường Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt cần tập trung 3 vấn đề, đó là trao quyền tự chủ thực chất, cơ chế sandbox (thử nghiệm có kiểm soát) và khung pháp lý cạnh tranh quốc tế để tạo điều kiện phát triển trung tâm tài chính.

Nếu giải quyết được 3 trụ cột này, sẽ mở ra không gian phát triển mới, phá được những điểm nghẽn và quan trọng nhất là thu hút nhà đầu tư chiến lược, có tầm nhìn dài hạn.

PGS. TS Đỗ Phú Trần Tình cùng cho biết, thành phố hiện có 4 nút thắt lớn gồm: quy hoạch và thực thi còn thiếu đồng bộ, chồng chéo; hạ tầng giao thông quá tải, kết nối vùng chưa đáp ứng; phân bổ nguồn lực chưa hiệu quả khi giải ngân đầu tư công chậm, khu vực tư nhân chưa phát huy hết tiềm năng, FDI thiếu liên kết; rào cản về thể chế, dữ liệu, nguồn nhân lực. Do đó, thành phố cần được tổ chức là trung tâm hạt nhân kinh tế tri thức, trung tâm khoa học - công nghệ; cực hội nhập quốc tế; trung tâm phát triển kinh tế tư nhân; phát triển theo định hướng lấy con người và chất lượng sống làm trung tâm; là không gian thử nghiệm thể chế tiên phong.

Còn PGS. TS Tô Văn Hòa (Trường Đại học Luật Hà Nội) cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt cần hướng tới mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số trong 10 năm tới. Luật phải là khuôn khổ pháp lý thiết kế riêng cho TP Hồ Chí Minh, tương xứng với vị thế là siêu đô thị của đất nước; cần giải quyết các vấn đề cấp bách về dư địa tăng trưởng, áp lực hạ tầng và cấu trúc xã hội; cần phân cấp, phân quyền toàn diện; thiết kế mô hình chính quyền đô thị linh hoạt; trao quyền đi đôi với cơ chế giám sát thực chất. Cần cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm; tăng cường liên kết vùng và khả năng điều chỉnh linh hoạt theo thực tiễn.

TS Huỳnh Thế Du (Đại học Fulbright) cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt cần được xem như một khoản đầu tư thể chế cho tăng trưởng quốc gia, tạo điều kiện thử nghiệm chính sách tài chính, phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, nâng cao chuỗi giá trị và hệ sinh thái doanh nghiệp, nâng cao vai trò vị thế đầu tàu để lan tỏa mạnh mẽ ra cả nước phát triển.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, TP Hồ Chí Minh là đầu tàu kinh tế, đóng góp 23% GDP cả nước và gần 30% tổng thu ngân sách. Là đầu mối giao lưu, hội nhập quốc tế hạt nhân, đô thị trung tâm, cực tăng trưởng, đầu tàu có tính lan tỏa và dẫn dắt cả nước. Tuy nhiên, thành phố cũng đối diện khó khăn, điểm nghẽn là quy mô kinh tế ngày càng lớn, vai trò ngày càng quan trọng trong cấu trúc kinh tế quốc gia, khu vực, nhưng điều kiện, khung thể chế quản trị chưa đáp ứng.

Theo đó, thành phố xác định rõ yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện thể chế, không phải theo cơ chế đặc thù tạm thời, mà thông qua một hành lang pháp lý mang tính lâu dài, bền vững, được luật hóa ở cấp độ cao nhất, đủ sức giải phóng toàn bộ các nguồn lực phát triển, tạo không gian phát triển mới và hình thành các động lực tăng trưởng mới. Luật Đô thị đặc biệt phải là bước chuyển từ “cơ chế đặc thù” sang “thể chế vượt trội”, từ “xin - cho” sang “trao quyền - chịu trách nhiệm”, từ “quản lý hành chính” sang “quản trị đô thị hiện đại theo chuẩn quốc tế”.

Theo kế hoạch, thành phố đang khẩn trương hoàn thiện các dự thảo trong tháng 4 năm 2026 để báo cáo Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố, trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư; đồng thời chuẩn bị các điều kiện để xây dựng dự án Luật, phấn đấu trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 10 tới đây.

Nguyễn Cảnh