Định vị lại TPHCM khi xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

Hội thảo tham vấn chuyên gia về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, chính sách đột phá và không gian phát triển cho thành phố trong kỷ nguyên mới do UBND TPHCM phối hợp với Đại học Quốc gia TPHCM tổ chức ngày 4-4 đã ghi nhận nhiều ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học.

TPHCM phải được trao quyền tương xứng

Theo PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách Đại học Quốc gia TPHCM (Trường ĐH Kinh tế - Luật), thực tiễn cho thấy các cơ chế đặc thù áp dụng cho TPHCM thời gian qua chủ yếu được ban hành và điều chỉnh theo từng giai đoạn nhằm xử lý các vướng mắc trước mắt.

Mặc dù đã mang lại những kết quả nhất định song các cơ chế này vẫn mang tính cục bộ, tập trung vào từng vấn đề riêng lẻ, thiếu một khuôn khổ pháp lý ổn định trước yêu cầu phát triển ngày càng lớn của TPHCM. Các cơ chế cũ cũng được thiết kế cho TPHCM cũ, trong khi đó, TPHCM mới có điều kiện và dư địa phát triển rất lớn sau sáp nhập.

PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình đóng góp ý kiến tại hội thảo

PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình cho rằng để tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu kinh tế của vùng, tạo nên cực tăng trưởng quốc gia, việc định vị lại vị trí phát triển của TPHCM phù hợp với yêu cầu phát triển mới, nhất là bối cảnh sau sáp nhập các tỉnh, thành và mục tiêu tăng trưởng 2 con số là hết sức cần thiết. Từ đó mới có cơ sở khoa học vững chắc và thực tiễn khả thi để trao cho TPHCM khuôn khổ pháp lý linh hoạt và vượt trội vừa phục vụ sự phát triển của thành phố, vừa tạo động lực lan tỏa cho vùng Nam Bộ và cả nền kinh tế.

"Trong bối cảnh quốc gia đang đặt ra những mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đòi hỏi các trung tâm kinh tế lớn như TPHCM phải được trao quyền tương xứng để tìm ra các dư địa mới, phát huy tối đa tiềm năng và đóng góp hiệu quả hơn vào sự phát triển chung" - PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình nói.

Chuyên gia này đã gợi ý 7 định vị của TPHCM. Trong đó, thành phố phải được tổ chức như trung tâm điều phối các nguồn lực chiến lược của vùng và của quốc gia.

"Khi quy mô kinh tế đã đạt ngưỡng lớn, động lực tăng trưởng không còn đến từ mở rộng đầu vào mà phụ thuộc vào hiệu quả phân bổ và tái phân bổ nguồn lực. Thành phố cần vận hành như một "trung tâm xử lý và điều tiết" các nguồn lực của nền kinh tế, nơi các dòng vốn đầu tư, nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ, dữ liệu và tri thức được hội tụ, phân tích, định hướng và phân bổ theo các ưu tiên phát triển" - PGS-TS Đỗ Phú Trần Tình nhấn mạnh.

Có cơ chế tài chính vượt trội cho TPHCM

TS Huỳnh Thanh Điền, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành phân tích trong bối cảnh cạnh tranh đô thị toàn cầu gia tăng, TPHCM cần một cơ chế tài chính vượt trội để chuyển từ "quản lý ngân sách" sang "kiến tạo tài chính phát triển".

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa TPHCM trở thành đô thị toàn cầu, TS Huỳnh Thanh Điền cho rằng cơ chế tài chính cần được thiết kế theo hướng đột phá, không chỉ mở rộng nguồn lực mà còn nâng cao năng lực điều phối và dẫn dắt phát triển. Trong đó, có đột phá về cơ chế ngân sách và tự chủ tài khóa, về cơ chế tài chính đất đai và tài sản công, trong huy động vốn và phát triển thị trường tài chính đô thị.

Theo chuyên gia này, cần đột phá về tổ chức thực thi và năng lực điều phối tài chính. "Cơ chế tài chính chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với một bộ máy quản trị tương thích. Do đó, cần hình thành các thiết chế trung gian như cơ quan quản lý tài chính đô thị, quỹ đầu tư phát triển và đơn vị quản lý tài sản công chuyên nghiệp. Đồng thời, phải áp dụng các công cụ quản trị hiện đại, tăng cường tích hợp dữ liệu và nâng cao năng lực điều phối liên ngành" - TS Huỳnh Thanh Điền phân tích.

Cũng liên quan đến cơ chế tài chính, GS-TS Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM cho rằng đây là một trong những điểm nghẽn lớn nhất. TPHCM muốn trở một đô thị đặc biệt, có tính cạnh tranh với quốc tế cần nguồn lực tài chính đủ mạnh và công cụ tài chính phải linh hoạt.

"Nếu TPHCM không có cơ chế tài chính vượt trội thì mọi cơ chế khác sẽ khó được triển khai trong thực tế. Do đó, Luật Đô thị đặc biệt cần có các cơ chế tài chính cho TPHCM" - GS-TS Nguyễn Kỳ Phùng nói.

LÊ VĨNH